VISIEVERSLAG SWT2
BEROEPSHOUDING
Stelling: een sociaal werker moet onbevooroordeeld kijken naar
mensen.
Metaniveau
Als we kijken naar stereotypering binnen het sociaal werk, dan kunnen we 2 belangrijke visies
onderscheiden, namelijk die van Pinto en die van Hoffman.
Pinto benoemd de noodzaak van sociale professionals om zich te verdiepen in diverse
culturele en etnische aspecten van andere bevolkingsgroepen. Pinto benoemd daarbij dat die
kennis nodig is om miscommunicatie te voorkomen. In tegenstelling tot Pinto, stelt Hoffman
juist dat die kennis over culturele en etnische aspecten juist zorgt voor sterkere vooroordelen
die op zijn beurt weer leiden tot generalisering en stereotypering.
Macroniveau
In de competenties van een sociaal werker wordt er aangegeven dat een sociaal werker zich
‘beweegt tussen verschillende werelden en culturen’
Dit houdt in dat je in staat ben om een brug te slaan tussen de verschillende leefwerelden en
diverse culturen waarin mensen leven, maar het betekent ook dat je contact kan maken met
de mensen uit die verschillende leefwerelden en er daarbij voor zorgt dat die verschillende
culturen en leefwerelden met elkaar in contact komen en ze dichter bij elkaar brengen, en
hierbij is onbevooroordeeld kijken van belang om de mens op de best mogelijke manier te
helpen en/of ondersteunen.
Daarnaast wordt er in artikel 3 van de beroepscode sociaal werk beschreven dat ‘de
professional ten aanzien van ieder mens gelijke bereidheid toont bij het aangaan van een
professionele relatie’, dit houdt in dat de professional bij het aangaan van een professionele
relatie geen onderscheidt maakt op grond van vooraf ingestelde vooroordelen.
Mesoniveau
Uit mijn eigen stage-ervaringen binnen de organisatiesferen is het mij opgevallen dat sociaal
werkers nog te vaak een vooroordeel hebben over de client.
Een concreet voorbeeld hiervan is mijn intakegesprek bij een 50-jarige vrouw met een licht
verstandelijke beperking. Door het label ‘licht verstandelijk beperkt’ werd er op voorhand al
vanuit gegaan dat mevrouw niks of nauwelijks iets kon, het gevolg hiervan was op voorhand al
dat mevrouw niet benaderd werd op de manier die bij haar leeftijd past en er meteen een
ongemakkelijke situatie ontstond omdat mevrouw en haar omgeving zich niet serieus
genomen voelde.
In mijn ogen is dit niet de juiste manier om een intake in te gaan en deze manier lijkt afkomstig
te zijn uit een gebrek aan genoeg kennis over de ander.
Als sociaal werker zou je met een open blik moeten kijken naar de ander. Op dit vlak ben ik het
met Pinto eens wanneer hij zegt dat kennis over de achtergrond van de client noodzakelijk is
om miscommunicatie te voorkomen, maar anderzijds heeft Hoffman ook een goed argument,
hij stelt namelijk dat oppervlakkige informatie wellicht kan zorgen voor verdere stereotypering,
zoals in mijn ervaring hierboven het geval is.
, Microniveau
Louis (2021) verteld in zijn boek hoe zijn gezin gezien wilde worden als een typisch Frans gezin,
en hierdoor leefde zijn vader boven zijn stand zodat hij gezien kon worden als een stereotype
Fransman. De reden hierachter is omdat er veel vooroordelen vasthangen aan armoede, en
hier wilde vader niks mee te maken hebben. Hierdoor gaf vader meer geld uit dan dat ze
hadden, en sloeg hierin vaak door, doordat hij zelfs meer uitgaf dan de gemiddelde Fransman.
“Uit angst om anders te zijn dan anderen”
Dit beeld laat zien hoeveel impact vooroordelen hebben op het dagelijks leven van mensen en
het gezinsleven.
Mijn handelen in de praktijk baseer ik daarom op feiten die ik op dat moment zie. Ik krijg van
tevoren achtergrondinformatie over mijn client waar ik rekening mee kan houden, maar hier ga
ik niet op voorhand mijn handelen al mee bepalen. Dit omdat veel van mijn cliënten autisme
hebben, en ieder mens met autisme is uniek en dus niet hetzelfde, waar ik de ene client op die
manier moet benaderen kan het zijn dat die manier totaal niet past bij een andere client.
Dit is het kijken met een open blik om op het moment zelf te bekijken wat de client nodig heeft.
Dit doe ik omdat wanneer je het handelen vooraf al gaat bepalen op basis van gebrekkige
informatie, het dan dus kan gebeuren dat je de situatie volledig verkeerd inschat en de client
zich niet serieus genomen kan voelen.
BEROEPSVAARDIGHEDEN
Stelling: een sociaal werker is in staat om buiten de lijnen te kleuren en daarmee
de interventie aan te passen op de behoeften van de cliënt.
Metaniveau
Volgens het beroepscompetentie profiel van sociaal werk hebben sociaal werkers de vrijheid
om de richting van hun handelen in de vaak complexe situaties te bepalen, dit vraagt van de
professionals ook dat zij hun handelen kunnen verantwoorden richting de mensen voor wie zij
zich inzetten. Professionele autonomie wil hierin dus niet zeggen dat de professional
uitsluitend op basis van persoonlijk inzicht of intuïtie handelt, maar een autonome
professional weegt de kaders zorgvuldig af, reflecteert op zijn handelen en overlegt met
collega’s en experts over de juiste interventies.
Dat interventies afgestemd moeten worden blijkt ook uit de capabilitybenadering van Martha
Nussbaum, zij benadrukt dat de 10 capabilities essentieel zijn voor een goed en menswaardig
leven. Daarnaast biedt de capabilitybenadering het sociaal werk een theoretische grondslag
voor het professionele handelen op 3 niveaus waaronder een handelingskader voor alle
werkvormen en methodieken. Daarnaast benadrukt Aletta Jacobs dat wanneer mensen altijd
maar de vastgestelde regels, wetten of protocollen zouden volgen, of zich min of meer zouden
schikken aan de verwachtingspatronen van anderen of tradities, dan zou er nooit iets
veranderen. Daarom is het dus van belang dat sociale professionals buiten de lijntjes durven te
kijken maar wel binnen hun bevoegdheden, zodat ze de cliënten zo optimaal mogelijk kunnen
ondersteunen. Volgens de logica van de bureaucratie van Eliot freidson leidt de bureaucratie
juist tot juridisering en protocollering van de zorg, en deze regels kunnen duidelijkheid
scheppen over de voorwaarden waaraan zorg en hulp minimaal aan moet voldoen, maar leid
er ook toe dat sociale professionals zich gedwongen voelen om het protocol te volgen in plaats
van om zelf af te vragen wat in die situatie de beste zorg is en daarmee buiten de lijntjes te
kleuren.
BEROEPSHOUDING
Stelling: een sociaal werker moet onbevooroordeeld kijken naar
mensen.
Metaniveau
Als we kijken naar stereotypering binnen het sociaal werk, dan kunnen we 2 belangrijke visies
onderscheiden, namelijk die van Pinto en die van Hoffman.
Pinto benoemd de noodzaak van sociale professionals om zich te verdiepen in diverse
culturele en etnische aspecten van andere bevolkingsgroepen. Pinto benoemd daarbij dat die
kennis nodig is om miscommunicatie te voorkomen. In tegenstelling tot Pinto, stelt Hoffman
juist dat die kennis over culturele en etnische aspecten juist zorgt voor sterkere vooroordelen
die op zijn beurt weer leiden tot generalisering en stereotypering.
Macroniveau
In de competenties van een sociaal werker wordt er aangegeven dat een sociaal werker zich
‘beweegt tussen verschillende werelden en culturen’
Dit houdt in dat je in staat ben om een brug te slaan tussen de verschillende leefwerelden en
diverse culturen waarin mensen leven, maar het betekent ook dat je contact kan maken met
de mensen uit die verschillende leefwerelden en er daarbij voor zorgt dat die verschillende
culturen en leefwerelden met elkaar in contact komen en ze dichter bij elkaar brengen, en
hierbij is onbevooroordeeld kijken van belang om de mens op de best mogelijke manier te
helpen en/of ondersteunen.
Daarnaast wordt er in artikel 3 van de beroepscode sociaal werk beschreven dat ‘de
professional ten aanzien van ieder mens gelijke bereidheid toont bij het aangaan van een
professionele relatie’, dit houdt in dat de professional bij het aangaan van een professionele
relatie geen onderscheidt maakt op grond van vooraf ingestelde vooroordelen.
Mesoniveau
Uit mijn eigen stage-ervaringen binnen de organisatiesferen is het mij opgevallen dat sociaal
werkers nog te vaak een vooroordeel hebben over de client.
Een concreet voorbeeld hiervan is mijn intakegesprek bij een 50-jarige vrouw met een licht
verstandelijke beperking. Door het label ‘licht verstandelijk beperkt’ werd er op voorhand al
vanuit gegaan dat mevrouw niks of nauwelijks iets kon, het gevolg hiervan was op voorhand al
dat mevrouw niet benaderd werd op de manier die bij haar leeftijd past en er meteen een
ongemakkelijke situatie ontstond omdat mevrouw en haar omgeving zich niet serieus
genomen voelde.
In mijn ogen is dit niet de juiste manier om een intake in te gaan en deze manier lijkt afkomstig
te zijn uit een gebrek aan genoeg kennis over de ander.
Als sociaal werker zou je met een open blik moeten kijken naar de ander. Op dit vlak ben ik het
met Pinto eens wanneer hij zegt dat kennis over de achtergrond van de client noodzakelijk is
om miscommunicatie te voorkomen, maar anderzijds heeft Hoffman ook een goed argument,
hij stelt namelijk dat oppervlakkige informatie wellicht kan zorgen voor verdere stereotypering,
zoals in mijn ervaring hierboven het geval is.
, Microniveau
Louis (2021) verteld in zijn boek hoe zijn gezin gezien wilde worden als een typisch Frans gezin,
en hierdoor leefde zijn vader boven zijn stand zodat hij gezien kon worden als een stereotype
Fransman. De reden hierachter is omdat er veel vooroordelen vasthangen aan armoede, en
hier wilde vader niks mee te maken hebben. Hierdoor gaf vader meer geld uit dan dat ze
hadden, en sloeg hierin vaak door, doordat hij zelfs meer uitgaf dan de gemiddelde Fransman.
“Uit angst om anders te zijn dan anderen”
Dit beeld laat zien hoeveel impact vooroordelen hebben op het dagelijks leven van mensen en
het gezinsleven.
Mijn handelen in de praktijk baseer ik daarom op feiten die ik op dat moment zie. Ik krijg van
tevoren achtergrondinformatie over mijn client waar ik rekening mee kan houden, maar hier ga
ik niet op voorhand mijn handelen al mee bepalen. Dit omdat veel van mijn cliënten autisme
hebben, en ieder mens met autisme is uniek en dus niet hetzelfde, waar ik de ene client op die
manier moet benaderen kan het zijn dat die manier totaal niet past bij een andere client.
Dit is het kijken met een open blik om op het moment zelf te bekijken wat de client nodig heeft.
Dit doe ik omdat wanneer je het handelen vooraf al gaat bepalen op basis van gebrekkige
informatie, het dan dus kan gebeuren dat je de situatie volledig verkeerd inschat en de client
zich niet serieus genomen kan voelen.
BEROEPSVAARDIGHEDEN
Stelling: een sociaal werker is in staat om buiten de lijnen te kleuren en daarmee
de interventie aan te passen op de behoeften van de cliënt.
Metaniveau
Volgens het beroepscompetentie profiel van sociaal werk hebben sociaal werkers de vrijheid
om de richting van hun handelen in de vaak complexe situaties te bepalen, dit vraagt van de
professionals ook dat zij hun handelen kunnen verantwoorden richting de mensen voor wie zij
zich inzetten. Professionele autonomie wil hierin dus niet zeggen dat de professional
uitsluitend op basis van persoonlijk inzicht of intuïtie handelt, maar een autonome
professional weegt de kaders zorgvuldig af, reflecteert op zijn handelen en overlegt met
collega’s en experts over de juiste interventies.
Dat interventies afgestemd moeten worden blijkt ook uit de capabilitybenadering van Martha
Nussbaum, zij benadrukt dat de 10 capabilities essentieel zijn voor een goed en menswaardig
leven. Daarnaast biedt de capabilitybenadering het sociaal werk een theoretische grondslag
voor het professionele handelen op 3 niveaus waaronder een handelingskader voor alle
werkvormen en methodieken. Daarnaast benadrukt Aletta Jacobs dat wanneer mensen altijd
maar de vastgestelde regels, wetten of protocollen zouden volgen, of zich min of meer zouden
schikken aan de verwachtingspatronen van anderen of tradities, dan zou er nooit iets
veranderen. Daarom is het dus van belang dat sociale professionals buiten de lijntjes durven te
kijken maar wel binnen hun bevoegdheden, zodat ze de cliënten zo optimaal mogelijk kunnen
ondersteunen. Volgens de logica van de bureaucratie van Eliot freidson leidt de bureaucratie
juist tot juridisering en protocollering van de zorg, en deze regels kunnen duidelijkheid
scheppen over de voorwaarden waaraan zorg en hulp minimaal aan moet voldoen, maar leid
er ook toe dat sociale professionals zich gedwongen voelen om het protocol te volgen in plaats
van om zelf af te vragen wat in die situatie de beste zorg is en daarmee buiten de lijntjes te
kleuren.
