1
,Contents
Contextomschrijving...............................................................................................................................5
1. Beschrijving van de situatie................................................................................................................6
1.1 Casusomschrijving....................................................................................................................6
2. Ethisch dilemma.................................................................................................................................7
3. Handelingsalternatieven.....................................................................................................................9
4. Betrokkenen en belangen.................................................................................................................10
5. Waarden en normen........................................................................................................................12
6. Keuze handelingsalternatief.............................................................................................................14
Visie......................................................................................................................................................16
Bijlage 2. Betrokkenen, belang en niveau van belang.......................................................................23
Figuur 2. Schema ‘Bevoegd- en verantwoordelijkheden’.............................................................24
2
, Inleiding
“Ethics is knowing the difference between what you have a right to do and what is
right to do.”
Ethiek kent vele definities. Zo is bovenstaande uitspraak gedaan door Potter Stewart
(1981), Associate Justice bij het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten, waarmee
hij stelt dat ethiek gaat over het verschil tussen het recht dat men heeft om iets te
doen en wat het juiste is om te doen, omschrijven Gilthay Veth en Passavanti (2008)
ethiek als ‘een gesprek over de vraag wat het goede is’ en benoemt Rothfusz (2017)
ethiek als ‘een reflectie op een moraal’.
Het verslag dat voor u ligt in geschreven in het kader van het vak ‘Methodiek: Ethiek’
voor de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan de Hogeschool van
Amsterdam. Dit vak is een onderdeel van de leerlijn ‘Integraal: Methodiek’, die
bijdraagt aan de ontwikkeling van de competenties ‘verantwoorden van handelen’ en
‘kritisch reflecteren’ (Gilthay Veth & Passavanti, 2008).
Binnen dit methodiekonderdeel staat alles in het teken van communiceren
over onderwerpen die lastig zijn in de dagelijkse praktijk van de Sociaal
Pedagogische Hulpverlener. Voor mij, een toekomstige
Sociaal Pedagogische Hulpverlener is dit van belang, omdat de communicatie binnen
de hulpverlening complex kan zijn: in het kader van de hulpverlening gaat het niet
alleen om het eigen belang van de hulpverlener, maar ook om het belang van
anderen (Gilthay Veth & Passavanti, 2008). De ander kan een cliënt zijn, het systeem
van de cliënt, een collega of andere belanghebbenden. De Sociaal Pedagogische
Hulpverlener moet in staat zijn tot meervoudige partijdigheid, volgens Gilthay Veth
en Passavanti ook wel ‘het tot zijn recht laten komen van iedere deelnemer en hen
evenveel waarde toekennen’.
Dit verslag bevat een ethisch dilemma in de vorm van een casus die in
verbinding staat met een instelling waar een stage heeft plaatsgevonden. Deze casus
wordt beschreven aan de hand van het stappenplan van Rothfusz (2017) en
reflecteert op het eigen ethisch en professioneel handelen. Er is gekozen voor de
casus ‘Annie’, een oudere, kwetsbare cliënt met een ernstig verstandelijke beperking
in een vergevorderd stadium van dementie (de echte naam van de cliënt is voor dit
verslag gefingeerd). Annie is woonachtig op een instelling voor mensen met een
verstandelijke beperking, waar zij met negen andere bewoners de zorg ontvangt die
zij nodig heeft. Deze zorg wordt verleend door zowel verpleegkundigen als
hulpverleners.
De laatste tijd weert Annie echter eten en drinken af en staan de
hulpverleners voor een dilemma: moeten zij in navolging van haar
vertegenwoordiger het eten en drinken forceren of accepteren zij de situatie zoals
deze is, ook als dit betekent dat Annie zal overlijden?
Het eerste hoofdstuk richt zijn pijlen op de situatie en beschrijft de casus rondom een
moreel dilemma waarin ik als toekomstige hulpverlener heb gehandeld. Binnen deze
beschrijving wordt onderscheid gemaakt tussen feiten, gedachten en gevoelens. Het
tweede hoofdstuk legt de focus op de formulering van het ethische dilemma, waarbij
de morele keuze wordt toegelicht en voor elk alternatief argumenten worden
benoemd. Het derde hoofdstuk beschrijft de handelingsalternatieven die nodig waren
tijdens het handelen in deze casus. Het vierde hoofdstuk gaat over betrokkenen en
belangen, waarbij de verschillende betrokkenen en hun belangen op een rijtje
worden gezet. Het niveau van het belang wordt genoemd en er wordt een afweging
gemaakt, waarbij rekening wordt gehouden met de bevoegdheden en
verantwoordelijkheden van de betrokkenen. Het vijfde hoofdstuk omschrijft de
waarden en normen van de betrokkenen en de impact hiervan op het ethische
dilemma. De beroepscode is hier een onderdeel van, waarbij een rangorde wordt
3
,Contents
Contextomschrijving...............................................................................................................................5
1. Beschrijving van de situatie................................................................................................................6
1.1 Casusomschrijving....................................................................................................................6
2. Ethisch dilemma.................................................................................................................................7
3. Handelingsalternatieven.....................................................................................................................9
4. Betrokkenen en belangen.................................................................................................................10
5. Waarden en normen........................................................................................................................12
6. Keuze handelingsalternatief.............................................................................................................14
Visie......................................................................................................................................................16
Bijlage 2. Betrokkenen, belang en niveau van belang.......................................................................23
Figuur 2. Schema ‘Bevoegd- en verantwoordelijkheden’.............................................................24
2
, Inleiding
“Ethics is knowing the difference between what you have a right to do and what is
right to do.”
Ethiek kent vele definities. Zo is bovenstaande uitspraak gedaan door Potter Stewart
(1981), Associate Justice bij het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten, waarmee
hij stelt dat ethiek gaat over het verschil tussen het recht dat men heeft om iets te
doen en wat het juiste is om te doen, omschrijven Gilthay Veth en Passavanti (2008)
ethiek als ‘een gesprek over de vraag wat het goede is’ en benoemt Rothfusz (2017)
ethiek als ‘een reflectie op een moraal’.
Het verslag dat voor u ligt in geschreven in het kader van het vak ‘Methodiek: Ethiek’
voor de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan de Hogeschool van
Amsterdam. Dit vak is een onderdeel van de leerlijn ‘Integraal: Methodiek’, die
bijdraagt aan de ontwikkeling van de competenties ‘verantwoorden van handelen’ en
‘kritisch reflecteren’ (Gilthay Veth & Passavanti, 2008).
Binnen dit methodiekonderdeel staat alles in het teken van communiceren
over onderwerpen die lastig zijn in de dagelijkse praktijk van de Sociaal
Pedagogische Hulpverlener. Voor mij, een toekomstige
Sociaal Pedagogische Hulpverlener is dit van belang, omdat de communicatie binnen
de hulpverlening complex kan zijn: in het kader van de hulpverlening gaat het niet
alleen om het eigen belang van de hulpverlener, maar ook om het belang van
anderen (Gilthay Veth & Passavanti, 2008). De ander kan een cliënt zijn, het systeem
van de cliënt, een collega of andere belanghebbenden. De Sociaal Pedagogische
Hulpverlener moet in staat zijn tot meervoudige partijdigheid, volgens Gilthay Veth
en Passavanti ook wel ‘het tot zijn recht laten komen van iedere deelnemer en hen
evenveel waarde toekennen’.
Dit verslag bevat een ethisch dilemma in de vorm van een casus die in
verbinding staat met een instelling waar een stage heeft plaatsgevonden. Deze casus
wordt beschreven aan de hand van het stappenplan van Rothfusz (2017) en
reflecteert op het eigen ethisch en professioneel handelen. Er is gekozen voor de
casus ‘Annie’, een oudere, kwetsbare cliënt met een ernstig verstandelijke beperking
in een vergevorderd stadium van dementie (de echte naam van de cliënt is voor dit
verslag gefingeerd). Annie is woonachtig op een instelling voor mensen met een
verstandelijke beperking, waar zij met negen andere bewoners de zorg ontvangt die
zij nodig heeft. Deze zorg wordt verleend door zowel verpleegkundigen als
hulpverleners.
De laatste tijd weert Annie echter eten en drinken af en staan de
hulpverleners voor een dilemma: moeten zij in navolging van haar
vertegenwoordiger het eten en drinken forceren of accepteren zij de situatie zoals
deze is, ook als dit betekent dat Annie zal overlijden?
Het eerste hoofdstuk richt zijn pijlen op de situatie en beschrijft de casus rondom een
moreel dilemma waarin ik als toekomstige hulpverlener heb gehandeld. Binnen deze
beschrijving wordt onderscheid gemaakt tussen feiten, gedachten en gevoelens. Het
tweede hoofdstuk legt de focus op de formulering van het ethische dilemma, waarbij
de morele keuze wordt toegelicht en voor elk alternatief argumenten worden
benoemd. Het derde hoofdstuk beschrijft de handelingsalternatieven die nodig waren
tijdens het handelen in deze casus. Het vierde hoofdstuk gaat over betrokkenen en
belangen, waarbij de verschillende betrokkenen en hun belangen op een rijtje
worden gezet. Het niveau van het belang wordt genoemd en er wordt een afweging
gemaakt, waarbij rekening wordt gehouden met de bevoegdheden en
verantwoordelijkheden van de betrokkenen. Het vijfde hoofdstuk omschrijft de
waarden en normen van de betrokkenen en de impact hiervan op het ethische
dilemma. De beroepscode is hier een onderdeel van, waarbij een rangorde wordt
3
