Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Elektromagnetisch Elektromagnetische straling is
spectrum ontastbaar, dat is energie met een
bepaalde golflengte die je kan
uitrekenen. En er zijn enorm veel
dingen die onder het
elektromagnetische straling vallen.
Golflengte Formule voor het uitrekenen van de
golflengte:
Straling - Elektromagnetische straling
- Deeltjesstraling
Straling is de overdracht van
energie in vacuüm.
Straling heeft een ioniserend
vermogen nodig om voor ons goed
te kunnen gebruiken.
Straling kan ook schade aan het
DNA maken wat ervoor kan zorgen
dat je kanker of andere ziektes kan
krijgen. Maar dan praten we over
hoge dosis.
Hiervoor is een grens gemaakt:
Elektromagnetische Röntgenstraling
straling Elektromagnetische straling is
daarentegen dan weer moeilijk af te
schermen. Het komt altijd wel
ergens een beetje doorheen.
We hebben deuren en muren met
lood, maar er komt altijd wel een
beetje straling bij ons terecht. Het is
niet zorgwekkend maar goed om te
realiseren.
Deeltjesstraling Deeltjesstraling heeft een massa,
het heeft een lading en is over het
algemeen ook schadelijker.
Met deeltjesstraling kun je precies
uitrekenen tot hoever de straling
komt.
Omdat deeltjesstraling niet zover
komt heeft het weinig zin om dit te
gebruiken voor de beeldvorming
omdat het niet uit of door het
lichaam komt.
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Hoe wek je straling - Kathode (gloeidraad)
op? - Anode (raakvlak waar
elektronen worden
aangetrokken)
Op de anode botsen de elektronen,
omdat die anode positief geladen is en
de kathode negatief. (KNAP)
Die elektronen botsen op de anode en
er gebeuren verschillende dingen. Maar
het belangrijkste wat er gebeurd is dat
er warmte ontstaat. Meer dan 99% zal
omgezet worden in warmte.
Het zoemen bij het maken van de foto
dat is de anode die gaat draaien om de
warmte te verspreiden. Want anders
gaat de anode kapot.
Op de anode gebeuren er 2 dingen.
Elektronen die van de kathode naar de
anode gaat, die worden aangetrokken
door de positieve kern die op de anode
zitten. Doordat ze aangetrokken
worden verliezen ze een beetje
energie, dat is remstraling, de
remstraling gebruiken we om
röntgenfoto’s mee te maken.
Remstraling heeft veel verschillende
soorten energie.
Wat er ook gebeurd is dat je botsingen
gaat krijgen, doordat er een elektron uit
een schil komt (een elektron botst op
een elektron) of (een foton botst op een
foton) en daarbij ontstaat er een gat in
een van die schillen, en dat gat trekt
een elektron van buiten aan en daarbij
komt specifieke energie bij.
Karakteristieke straling
Aan de ene kant heb je dus remstraling
en aan de andere kant karakteristieke
straling. Deze 2 samen, die zorgen
ervoor dat je uiteindelijk straling uit de
buis krijgt.
Op de X as = golflengte
Belangrijkste parameters die wij
gebruiken dat zijn de buisspanning en
de buislading.
Wat ook alles beïnvloed is de filtering.
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Buisspanning De snelheid van de elektronen
Buislading De hoeveelheid elektronen
Filtering Die zorgt ervoor dat alle straling in het
lage spectrum en de lage energie
weggehaald wordt. Want die lage
energie hebben wel genoeg energie om
te ioniseren (om schadelijk te zijn, om
bijvoorbeeld een tumor te worden),
maar ze komen niet door een patiënt
heen, dus ze zorgen wel voor heel veel
dosis maar doen niks voor je
beeldvorming, dus daarom wil je dit
filteren.
Werking buis Bij de anode daar richt je een bepaalde Röntgenbundel:
hoeveelheid straling op, en dat kies je
aan de hand van je focus.
Je focus heeft weer een bepaalde
grootte wat zorgt voor een bepaalde
impact.
Omdat de straling door bepaalde
hoeken gaat krijg je directe schaduw
van het object, dit zie je wit terug op de
röntgenfoto en daar de rand van de
schaduw zie je een beetje wazigheid
Waar veel straling komt verwacht je dat
het zwart wordt. Waar geen straling
komt verwacht je dat het wit wordt, en
daartussenin wordt het een beetje
grijzig. Het grijzige wil je zo dun
mogelijk hebben. Daarom ga je
verschillende stappen ondernemen. Je
gaat zorgen daarmee zorgen dat het
object zo dicht mogelijk bij de buis ligt.
Dit is geometrische onscherpte.
Hoe krijg je beeld? 1. Buis
2. Filter
3. Diafragma
4. Patiënt
5. Tafel
6. Strooistralenrooster
7. Meetcel
8. Detector
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Absorptie Wat je met de buis doet qua filtering
En heeft invloed op de absorptie en de
Transmissie transmissie van de straling.
De verhouding in de absorptie en de
transmissie die zien we terug in een
röntgenfoto.
Transmissie Hoeveelheid straling die door het
lichaam heen gaat (eruit komt)
Absorptie Hoeveelheid straling er geabsorbeerd
wordt door het lichaam en in het
lichaam achterblijft.
Wisselwerking - Foto-elektrisch effect
- Compton-effect
Foto-elektrisch Een foton raakt dan een elektron in een
effect schil, waardoor het elektron wordt
weggestoten en daar gaat dan iets mee
gebeuren. Het foton is dan niet meer
bestaand. Dan wordt die geabsorbeerd
en dan wordt het wit op de foto.
Het zwart-wit effect op de foto.
Comptoneffect Het lijkt heel erg op het foto-elektrisch
effect alleen dat foton heeft nog net
genoeg energie over om te blijven
bestaan en die gaat onder een hoek
veder.
Die zorgt ervoor dat het niet wit wordt,
maar grijzig. En dat is niet wat je wilt,
maar het gebeurt wel.
Hoe hoger de energie, hoe meer
comptoneffect je krijgt. En hoe minder
contrast je hebt op de foto wit-zwart. Dit
ben je dus aan het aanpassen met
behulp van de buisspanning, je keV
Röntgenplaat De straling komt door de patiënt heen,
of niet en komt op de detector en die
vangt de straling op.
Als je dan kijkt naar het signaal wat op
de detector komt en je gaat de pixels
tellen die veel straling krijgen, dan kan
je daar een grafiekje van maken, de
hoogte van de lijntjes geeft aan hoeveel
daarvan geteld is, je ziet op de
afbeelding dat de zwarte gedeeltes een
grote zwarte piek heeft.
Begrip Uitleg Beeld
Elektromagnetisch Elektromagnetische straling is
spectrum ontastbaar, dat is energie met een
bepaalde golflengte die je kan
uitrekenen. En er zijn enorm veel
dingen die onder het
elektromagnetische straling vallen.
Golflengte Formule voor het uitrekenen van de
golflengte:
Straling - Elektromagnetische straling
- Deeltjesstraling
Straling is de overdracht van
energie in vacuüm.
Straling heeft een ioniserend
vermogen nodig om voor ons goed
te kunnen gebruiken.
Straling kan ook schade aan het
DNA maken wat ervoor kan zorgen
dat je kanker of andere ziektes kan
krijgen. Maar dan praten we over
hoge dosis.
Hiervoor is een grens gemaakt:
Elektromagnetische Röntgenstraling
straling Elektromagnetische straling is
daarentegen dan weer moeilijk af te
schermen. Het komt altijd wel
ergens een beetje doorheen.
We hebben deuren en muren met
lood, maar er komt altijd wel een
beetje straling bij ons terecht. Het is
niet zorgwekkend maar goed om te
realiseren.
Deeltjesstraling Deeltjesstraling heeft een massa,
het heeft een lading en is over het
algemeen ook schadelijker.
Met deeltjesstraling kun je precies
uitrekenen tot hoever de straling
komt.
Omdat deeltjesstraling niet zover
komt heeft het weinig zin om dit te
gebruiken voor de beeldvorming
omdat het niet uit of door het
lichaam komt.
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Hoe wek je straling - Kathode (gloeidraad)
op? - Anode (raakvlak waar
elektronen worden
aangetrokken)
Op de anode botsen de elektronen,
omdat die anode positief geladen is en
de kathode negatief. (KNAP)
Die elektronen botsen op de anode en
er gebeuren verschillende dingen. Maar
het belangrijkste wat er gebeurd is dat
er warmte ontstaat. Meer dan 99% zal
omgezet worden in warmte.
Het zoemen bij het maken van de foto
dat is de anode die gaat draaien om de
warmte te verspreiden. Want anders
gaat de anode kapot.
Op de anode gebeuren er 2 dingen.
Elektronen die van de kathode naar de
anode gaat, die worden aangetrokken
door de positieve kern die op de anode
zitten. Doordat ze aangetrokken
worden verliezen ze een beetje
energie, dat is remstraling, de
remstraling gebruiken we om
röntgenfoto’s mee te maken.
Remstraling heeft veel verschillende
soorten energie.
Wat er ook gebeurd is dat je botsingen
gaat krijgen, doordat er een elektron uit
een schil komt (een elektron botst op
een elektron) of (een foton botst op een
foton) en daarbij ontstaat er een gat in
een van die schillen, en dat gat trekt
een elektron van buiten aan en daarbij
komt specifieke energie bij.
Karakteristieke straling
Aan de ene kant heb je dus remstraling
en aan de andere kant karakteristieke
straling. Deze 2 samen, die zorgen
ervoor dat je uiteindelijk straling uit de
buis krijgt.
Op de X as = golflengte
Belangrijkste parameters die wij
gebruiken dat zijn de buisspanning en
de buislading.
Wat ook alles beïnvloed is de filtering.
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Buisspanning De snelheid van de elektronen
Buislading De hoeveelheid elektronen
Filtering Die zorgt ervoor dat alle straling in het
lage spectrum en de lage energie
weggehaald wordt. Want die lage
energie hebben wel genoeg energie om
te ioniseren (om schadelijk te zijn, om
bijvoorbeeld een tumor te worden),
maar ze komen niet door een patiënt
heen, dus ze zorgen wel voor heel veel
dosis maar doen niks voor je
beeldvorming, dus daarom wil je dit
filteren.
Werking buis Bij de anode daar richt je een bepaalde Röntgenbundel:
hoeveelheid straling op, en dat kies je
aan de hand van je focus.
Je focus heeft weer een bepaalde
grootte wat zorgt voor een bepaalde
impact.
Omdat de straling door bepaalde
hoeken gaat krijg je directe schaduw
van het object, dit zie je wit terug op de
röntgenfoto en daar de rand van de
schaduw zie je een beetje wazigheid
Waar veel straling komt verwacht je dat
het zwart wordt. Waar geen straling
komt verwacht je dat het wit wordt, en
daartussenin wordt het een beetje
grijzig. Het grijzige wil je zo dun
mogelijk hebben. Daarom ga je
verschillende stappen ondernemen. Je
gaat zorgen daarmee zorgen dat het
object zo dicht mogelijk bij de buis ligt.
Dit is geometrische onscherpte.
Hoe krijg je beeld? 1. Buis
2. Filter
3. Diafragma
4. Patiënt
5. Tafel
6. Strooistralenrooster
7. Meetcel
8. Detector
, Radiodiagnostiek Hoorcollege 1 Straling in beeld
Begrip Uitleg Beeld
Absorptie Wat je met de buis doet qua filtering
En heeft invloed op de absorptie en de
Transmissie transmissie van de straling.
De verhouding in de absorptie en de
transmissie die zien we terug in een
röntgenfoto.
Transmissie Hoeveelheid straling die door het
lichaam heen gaat (eruit komt)
Absorptie Hoeveelheid straling er geabsorbeerd
wordt door het lichaam en in het
lichaam achterblijft.
Wisselwerking - Foto-elektrisch effect
- Compton-effect
Foto-elektrisch Een foton raakt dan een elektron in een
effect schil, waardoor het elektron wordt
weggestoten en daar gaat dan iets mee
gebeuren. Het foton is dan niet meer
bestaand. Dan wordt die geabsorbeerd
en dan wordt het wit op de foto.
Het zwart-wit effect op de foto.
Comptoneffect Het lijkt heel erg op het foto-elektrisch
effect alleen dat foton heeft nog net
genoeg energie over om te blijven
bestaan en die gaat onder een hoek
veder.
Die zorgt ervoor dat het niet wit wordt,
maar grijzig. En dat is niet wat je wilt,
maar het gebeurt wel.
Hoe hoger de energie, hoe meer
comptoneffect je krijgt. En hoe minder
contrast je hebt op de foto wit-zwart. Dit
ben je dus aan het aanpassen met
behulp van de buisspanning, je keV
Röntgenplaat De straling komt door de patiënt heen,
of niet en komt op de detector en die
vangt de straling op.
Als je dan kijkt naar het signaal wat op
de detector komt en je gaat de pixels
tellen die veel straling krijgen, dan kan
je daar een grafiekje van maken, de
hoogte van de lijntjes geeft aan hoeveel
daarvan geteld is, je ziet op de
afbeelding dat de zwarte gedeeltes een
grote zwarte piek heeft.
