Hogeschool Utrecht | Keuzevak Criminologie | Collegejaar 2024/2025
Samenvatting Criminologie
Les 1 – Inleiding
Dark number = verborgen criminaliteit
Criminologie = de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en de achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever
strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de overige
maatschappij daarop reageert.
Criminaliseren = Iets strafbaar maken
Decriminaliseren = Iets wat strafbaar is, legaal maken.
Selectiviteit in de strafrechtspleging = het verschijnsel dat systematische,
dat wil zeggen niet-toevallige factoren bepalen welke natuurlijke of
rechtspersonen uit het totaal van wetsovertreders in aanraking komen met politie
en/of justitie.
Drie vormen van Selectiviteit:
- Selectiviteit door capaciteitsgebrek
- Selectiviteit door regionale verschillen
- Selectiviteit naar groepskenmerken
Neerwaartse vergelijking = Het aangename gevoel dat men er zelf beter aan
toe is dan het slachtoffer.
Het strafrechtelijk systeem is het geheel van organisaties en personen dat
bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en zorg draagt voor de opsporing,
vervolging en berechting, en voor de
tenuitvoerlegging van de aan hen opgelegd straffen. Wat zijn de belangrijkste
onderdelen van dit systeem?
1. De strafwetgever
2. De politie en andere instanties met opsporingsbevoegdheid
3. Het Openbaar Ministerie
4. De rechters, bijgestaan door de griffie
5. Het gevangeniswezen
6. De (jeugd)reclassering
7. Raad voor de Kinderbescherming
Wat doet de politie?
- Hulp verlenen
- Handhaving
Openbare orde
Strafrechtelijk (opsporing strafbare feiten)
Wat doet het OM?
- Leiding geven aan de politie
- Belast met vervolging van verdachten
Sepot/ Strafbeschikking (zonder rechtbank)/ Geldboete of taakstraf
- Toezicht op de tenuitvoerlegging van straffen, maatregelen en daarbij
opgelegde voorwaarden
, Wat doet de rechterlijke macht?
- Zijn de ten laste gelegde strafbare feiten wettig en overtuigend
bewezen
- Wat is de schuld / het aandeel van de verdachte
- Welke straf of maatregel dient opgelegd te worden
Les 2 – Oorzaken crimineel gedrag vanuit economisch en sociologisch
perspectief
Economisch perspectief
1. Economische benadering (kosten/baten analyse)(Economisch want
dader maakt ‘berekening’):
Rationele keuzetheorie
- Vrije wil (vrije keuze)
- Strafrisico (pakkans en strafmaat)
- Afweging kosten en baten (minimale kosten en maximale baten)
- Kritiek: 1. Mensen handelen niet altijd rationeel. 2. Beperkte informatie.
De strafmaat heeft vaak minder effect dan de pakkans in de afweging om
het delict wel of niet te plegen.
2. Gelegenheidstheorie – Routine activity
Niveau criminaliteit wordt bepaald door:
- Aanwezigheid potentiële dader
- Aanwezigheid geschikt doelwit
- Afwezigheid van voldoende bewaking.
Sociologisch perspectief
1. Anomie en strain theorieën
- Als je voor een dubbeltje geboren bent wordt je nooit een kwartje.
- Strain = frustratie
- Aan status komen op wat voor een manier dan ook. Kan het niet op een
eerlijke manier dan maar op een oneerlijke manier.
2. Sociale controle theorieën
- Hirschi: “We all would if we could”.
- De meeste mensen doen dit niet door 4 bindingen die mensen hebben:
-Gehechtheid
-Betrokkenheid
-Gebondenheid
-Normen en waarden
3. Sociale-desorganisatietheorie
- Kijkt naar de omgeving (Buurt, Wijk en de aanleiding daarvan tot
criminaliteit).
- Chicago school = een theorie die vooral draait om invloeden van
buitenaf, denk aan cultuur en je omgeving. Steven woont in een
buitenwijk, de Schilderswijk in Den Haag. Hier heerst veel criminaliteit,
waardoor de kans volgens deze theorie ook groot is dat Steven hieraan
mee gaat doen.
Samenvatting Criminologie
Les 1 – Inleiding
Dark number = verborgen criminaliteit
Criminologie = de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en de achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever
strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de overige
maatschappij daarop reageert.
Criminaliseren = Iets strafbaar maken
Decriminaliseren = Iets wat strafbaar is, legaal maken.
Selectiviteit in de strafrechtspleging = het verschijnsel dat systematische,
dat wil zeggen niet-toevallige factoren bepalen welke natuurlijke of
rechtspersonen uit het totaal van wetsovertreders in aanraking komen met politie
en/of justitie.
Drie vormen van Selectiviteit:
- Selectiviteit door capaciteitsgebrek
- Selectiviteit door regionale verschillen
- Selectiviteit naar groepskenmerken
Neerwaartse vergelijking = Het aangename gevoel dat men er zelf beter aan
toe is dan het slachtoffer.
Het strafrechtelijk systeem is het geheel van organisaties en personen dat
bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en zorg draagt voor de opsporing,
vervolging en berechting, en voor de
tenuitvoerlegging van de aan hen opgelegd straffen. Wat zijn de belangrijkste
onderdelen van dit systeem?
1. De strafwetgever
2. De politie en andere instanties met opsporingsbevoegdheid
3. Het Openbaar Ministerie
4. De rechters, bijgestaan door de griffie
5. Het gevangeniswezen
6. De (jeugd)reclassering
7. Raad voor de Kinderbescherming
Wat doet de politie?
- Hulp verlenen
- Handhaving
Openbare orde
Strafrechtelijk (opsporing strafbare feiten)
Wat doet het OM?
- Leiding geven aan de politie
- Belast met vervolging van verdachten
Sepot/ Strafbeschikking (zonder rechtbank)/ Geldboete of taakstraf
- Toezicht op de tenuitvoerlegging van straffen, maatregelen en daarbij
opgelegde voorwaarden
, Wat doet de rechterlijke macht?
- Zijn de ten laste gelegde strafbare feiten wettig en overtuigend
bewezen
- Wat is de schuld / het aandeel van de verdachte
- Welke straf of maatregel dient opgelegd te worden
Les 2 – Oorzaken crimineel gedrag vanuit economisch en sociologisch
perspectief
Economisch perspectief
1. Economische benadering (kosten/baten analyse)(Economisch want
dader maakt ‘berekening’):
Rationele keuzetheorie
- Vrije wil (vrije keuze)
- Strafrisico (pakkans en strafmaat)
- Afweging kosten en baten (minimale kosten en maximale baten)
- Kritiek: 1. Mensen handelen niet altijd rationeel. 2. Beperkte informatie.
De strafmaat heeft vaak minder effect dan de pakkans in de afweging om
het delict wel of niet te plegen.
2. Gelegenheidstheorie – Routine activity
Niveau criminaliteit wordt bepaald door:
- Aanwezigheid potentiële dader
- Aanwezigheid geschikt doelwit
- Afwezigheid van voldoende bewaking.
Sociologisch perspectief
1. Anomie en strain theorieën
- Als je voor een dubbeltje geboren bent wordt je nooit een kwartje.
- Strain = frustratie
- Aan status komen op wat voor een manier dan ook. Kan het niet op een
eerlijke manier dan maar op een oneerlijke manier.
2. Sociale controle theorieën
- Hirschi: “We all would if we could”.
- De meeste mensen doen dit niet door 4 bindingen die mensen hebben:
-Gehechtheid
-Betrokkenheid
-Gebondenheid
-Normen en waarden
3. Sociale-desorganisatietheorie
- Kijkt naar de omgeving (Buurt, Wijk en de aanleiding daarvan tot
criminaliteit).
- Chicago school = een theorie die vooral draait om invloeden van
buitenaf, denk aan cultuur en je omgeving. Steven woont in een
buitenwijk, de Schilderswijk in Den Haag. Hier heerst veel criminaliteit,
waardoor de kans volgens deze theorie ook groot is dat Steven hieraan
mee gaat doen.
