Chronische aandoeningen B
Fysiologie achter veroudering en de rol van bewegen
Fysiologie:
Systematisch verval - natuurlijk verloop, proces dat o.a, gekenmerkt wordt door
- verminderde DNA-repair
- Uitputting van stamcellen
- Verminderde proteostasis (proteïne balans)
- Kortere DNA strengs bij delen
- Verminderde signalering van voedingssto en
Systematisch verval
- de maximale ‘houdbaarheid’ van het menselijk lichaam wordt geschat op 110-120
-> maar gemiddelde leeftijd van mannen 80 jr en vrouwen 83 jr door stochastische
processen (toevalselementen)
- apoptose, een genetisch gestuurde verwijdering van overbodige cellen ; natuurlijk proces, dus
systematische factoren
- Necrose, celversterf dat het gevolg is van een schadelijke invloed van buitenaf; necrose is
celverlies door trauma’s, dus stochastische factoren
Verandering in het brein 30-90 jr
- Het volume van de grijze en witte stof in de hersenen af.
1. Grijze stof/ Hersenschors
2. Balk
3. Hersenstam
4. Hersenkamer
5. Witte stof
1. Voorhoofdkwab (Frontaal)
2. Wandbeenkwab (Paraietaal)
3. Achterhoofdkwab (Occipitaal)
4. Slaapkwab (Temporaal)
5. Kleine hersenen
6. Verlengde merg
7. Hersenstam
8. Ruggenmerg
10
Verbetert brein functioneren
Bewegen helpt:
- regelmatig bewegen -> beter functioneren frontaalkwab van het brein (door betere
doorbloeding zuurstofvoorziening en stofwisseling in het brein)
- Frontaalkwab: regelt processen van motivatie, planning, impulsbeheersing, intiatief en
doelgericht handelen.
1
ff
, - Verhoogde aanmaak van groeifactoren (o.a. IGF-1) -> aanmaak van nieuwe hersencellen +
betere doorbloeding
- hogere respiratoire theid vergroot de denksnelheid (geen sign, e ect op geheugen)
Veroudering stoppen? Nee, maar er is iets aan te doen
Niet aan veroudering zelf, maar wel aan de manier waarop we ouder worden.
- Vroeg anticiperen/ leren omgaan met verlies
- Fitness voor cognitief functioneren
- Gezond leven; minder beschadiging van het lichaam (behandeling met stamceltransplantatie
kan ernstige schade herstellen)
E ecten van bewegen op functioneren ouderen INTERNE
Fysiek functioneren:
- Verbeterde musculusskeletage theid ( theid spieren, botten, gewrichten, pezen, zenuwen)
- Verminderde risico op sarcopenie en osteoporose
- Verminderd valrisico
- Verminderde kans op chronische ziekten
Cognitief/ emotioneel functioneren:
- Verhoogde denksnelheid/ vertragen dementie
- Groter uitvoerend vermogen door betere doorbloeding van de hersenen
- Meer zelfvertrouwen en eigenwaarde
- Minder stress en depressieve gevoelens
E ecten van bewegen op functioneren ouderen GEDRAG
Persoonlijk functioneren:
- Verminderde kwetsbaarheid
- Verbeterde zelfstandigheid
- Betere ADL vaardigheden
- Verbeterde kwaliteit van leven
Sociaal functioneren:
- Meer sociaal contact
- Meer sociale steun
- Verminderde kans op eenzaamheid
Dementie
Aftakeling door een hersenziekte welke tot ernstige vergeetachtigheid leidt en niet meer
zelfstandig kunnen functioneren:
- Het is onomkeerbaar
- Geen behandeling mogelijk
- Sterk verband met veroudering
- 50 typen dementie: alzheimer komt het meest voor (70%) gevolgd door vasculaire dementie
(16%)
Fysiologie alzheimer
Exacte ziekteproces onbekend
- Afname werking van de witte stof in de hersenen (neuronen)
- Eiwitten (beta-amyloid en tau-eiwit) in de hersenen stapelen zich op (plaque) hierdoor
beschadigen hersencellen en breken af
- Start vaak in gebied dat verantwoordelijk is voor gehouden (midden in de slaapkwab - de
hippocampus)
- Start meestal op oudere leeftijd (>70); niet altijd: varianten van alzheimer
Prevalentie
Dementie komt veel voor: in 2014 werd de prevalentie geschat op +/- 256.000 mensen NL
- in de leeftijd van 20 tot 50 komt dementie zeer zelden voor; alleen in verband met extreem
alcohol of drugs gebruik, hersentrauma, psychische ziekten of als frontotemporale dementie
(>40jr)
2
ff
fi fi fi ff
Fysiologie achter veroudering en de rol van bewegen
Fysiologie:
Systematisch verval - natuurlijk verloop, proces dat o.a, gekenmerkt wordt door
- verminderde DNA-repair
- Uitputting van stamcellen
- Verminderde proteostasis (proteïne balans)
- Kortere DNA strengs bij delen
- Verminderde signalering van voedingssto en
Systematisch verval
- de maximale ‘houdbaarheid’ van het menselijk lichaam wordt geschat op 110-120
-> maar gemiddelde leeftijd van mannen 80 jr en vrouwen 83 jr door stochastische
processen (toevalselementen)
- apoptose, een genetisch gestuurde verwijdering van overbodige cellen ; natuurlijk proces, dus
systematische factoren
- Necrose, celversterf dat het gevolg is van een schadelijke invloed van buitenaf; necrose is
celverlies door trauma’s, dus stochastische factoren
Verandering in het brein 30-90 jr
- Het volume van de grijze en witte stof in de hersenen af.
1. Grijze stof/ Hersenschors
2. Balk
3. Hersenstam
4. Hersenkamer
5. Witte stof
1. Voorhoofdkwab (Frontaal)
2. Wandbeenkwab (Paraietaal)
3. Achterhoofdkwab (Occipitaal)
4. Slaapkwab (Temporaal)
5. Kleine hersenen
6. Verlengde merg
7. Hersenstam
8. Ruggenmerg
10
Verbetert brein functioneren
Bewegen helpt:
- regelmatig bewegen -> beter functioneren frontaalkwab van het brein (door betere
doorbloeding zuurstofvoorziening en stofwisseling in het brein)
- Frontaalkwab: regelt processen van motivatie, planning, impulsbeheersing, intiatief en
doelgericht handelen.
1
ff
, - Verhoogde aanmaak van groeifactoren (o.a. IGF-1) -> aanmaak van nieuwe hersencellen +
betere doorbloeding
- hogere respiratoire theid vergroot de denksnelheid (geen sign, e ect op geheugen)
Veroudering stoppen? Nee, maar er is iets aan te doen
Niet aan veroudering zelf, maar wel aan de manier waarop we ouder worden.
- Vroeg anticiperen/ leren omgaan met verlies
- Fitness voor cognitief functioneren
- Gezond leven; minder beschadiging van het lichaam (behandeling met stamceltransplantatie
kan ernstige schade herstellen)
E ecten van bewegen op functioneren ouderen INTERNE
Fysiek functioneren:
- Verbeterde musculusskeletage theid ( theid spieren, botten, gewrichten, pezen, zenuwen)
- Verminderde risico op sarcopenie en osteoporose
- Verminderd valrisico
- Verminderde kans op chronische ziekten
Cognitief/ emotioneel functioneren:
- Verhoogde denksnelheid/ vertragen dementie
- Groter uitvoerend vermogen door betere doorbloeding van de hersenen
- Meer zelfvertrouwen en eigenwaarde
- Minder stress en depressieve gevoelens
E ecten van bewegen op functioneren ouderen GEDRAG
Persoonlijk functioneren:
- Verminderde kwetsbaarheid
- Verbeterde zelfstandigheid
- Betere ADL vaardigheden
- Verbeterde kwaliteit van leven
Sociaal functioneren:
- Meer sociaal contact
- Meer sociale steun
- Verminderde kans op eenzaamheid
Dementie
Aftakeling door een hersenziekte welke tot ernstige vergeetachtigheid leidt en niet meer
zelfstandig kunnen functioneren:
- Het is onomkeerbaar
- Geen behandeling mogelijk
- Sterk verband met veroudering
- 50 typen dementie: alzheimer komt het meest voor (70%) gevolgd door vasculaire dementie
(16%)
Fysiologie alzheimer
Exacte ziekteproces onbekend
- Afname werking van de witte stof in de hersenen (neuronen)
- Eiwitten (beta-amyloid en tau-eiwit) in de hersenen stapelen zich op (plaque) hierdoor
beschadigen hersencellen en breken af
- Start vaak in gebied dat verantwoordelijk is voor gehouden (midden in de slaapkwab - de
hippocampus)
- Start meestal op oudere leeftijd (>70); niet altijd: varianten van alzheimer
Prevalentie
Dementie komt veel voor: in 2014 werd de prevalentie geschat op +/- 256.000 mensen NL
- in de leeftijd van 20 tot 50 komt dementie zeer zelden voor; alleen in verband met extreem
alcohol of drugs gebruik, hersentrauma, psychische ziekten of als frontotemporale dementie
(>40jr)
2
ff
fi fi fi ff
