Samenvatting met college aantekeningen fysieke domein 2023/2024 - 8.6 behaald

Recht in het fysiek domein
Samenvatting


Omgevingswet > ziet op een groot deel van het omgevingsrecht. Het omgevingsrecht is het recht dat
(het gebruik van) de fysieke leefomgeving reguleert. Art. 1.2 lid 1 Omgevingswet bepaald dat deze
wet gaat over:
a. De fysieke leefomgeving
b. Activiteiten die gevolgen hebben of kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving

Art. 1.2 lid 2 Omgevingswet bepaald dat de fysieke leefomgeving in ieder geval omvat:
- Bouwwerken
- Infrastructuur
- Watersystemen
- Water
- Bodem
- Lucht
- Landschappen
- Natuur
- Cultureel erfgoed
o Archeologische monumenten
- Werelderfgoed
o Cultureel en natuurlijk erfgoed op grond van het werelderfgoedverdrag

Voor de omgevingswet was het omgevingsrecht geregeld in verschillende wetten. Een burger die een
bepaalde activiteit wilde verrichten, had vaak meerdere besluiten nodig op grond van verschillende
wetten. De omgevingswet heeft vier verbeterdoelen:
1. Het vergroten van de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het
omgevingsrecht
2. Het bewerkstellingen van een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving in
beleid, besluitvorming en regelgeving
3. Het vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte door een actieve en flexibele aanpak
mogelijk te maken voor het bereiken van de doelen
4. Het versnellen en verbeteren van besluitvoering over projecten in de fysieke leefomgeving


Totstandkoming van de Omgevingswet
1. 2011
a. Het eerste ontwerp van de Omgevingswet is gereed
2. 2014
a. Het wetsvoorstel voor de nieuwe Omgevingswet wordt ingediend bij de Tweede Kamer
3. 2016
a. De Omgevingswet wordt gepubliceerd in het Staatsblad: Wet van 23 maart 2016
4. 2024
a. Inwerkingtreding van de Omgevingswet


In 2016 waren er nog hoofdstukken leeg van de omgevingswet. De aanvulling heeft plaatsgevonden
op twee sporen:
- Invoeringsspoor

, o Invoeringswet Omgevingswet
o Invoeringsbesluit omgevingswet
- Het aanvullingsspoor
o Geeft regels over vier specifieke onderwerpen:
 Bodem
 Geluid
 Natuur
 Grondeigendom

De invoeringswet en aanvullingswetten zijn geen zelfstandige wetten, maar zijn onderdeel van de
Omgevingswet.

De inwerkingtreding is meerdere keren uitgesteld. Belangrijke reden is het Digitaal Stelsel
Omgevingsrecht (DSO) nog onvoldoende gereed was. DSO is een landelijk digitaal systeem waarin alle
regels van het omgevingsrecht zijn opgenomen, waarmee burgers en overheden eenvoudig kunnen
zien wat wel en wat niet is toegestaan. Er zijn nog altijd hoofdstukken leeg die gereserveerd zijn:
- Regels over niet-plaatsgebonden handelingen
- Regels over verhandelbare rechten
- Regels over de openbaarheid van milieu-informatie

De Omgevingswet biedt de basis, maar kan niet worden toegepast zonder vier AMvB’s, waarin de
basis wordt uitgewerkt:
- Omgevingsbesluit (Ob)
- Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
- Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Ook speelt de Awb een belangrijke rol:
- Besluitvormingsprocedures: afdeling 3.4 Awb Uniforme openbare voorbereidingsprocedure
wordt regelmatig van toepassing verklaard
- Handhaving, hoofdstuk 5
- Rechtsbescherming, hoofdstukken 6, 7 en 8

Om zoveel mogelijk lokaal maatwerk te leveren, zal het recht van de fysieke leefomgeving zo
decentraal mogelijk moeten worden vastgesteld door de gemeenten. In de realiteit is dat sommige
onderwerpen het beste lokaal geregeld kunnen worden (parkeergarage, winkelcentra ect), sommige
onderwerpen regionaal (aanleg wegen) en sommige onderwerpen nationaal (aanleg snelweg).
Hierdoor wordt het vastgesteld door meerdere bestuurslagen:
- Rijk
- Provincie
- Gemeenten
- Waterschappen

Kerninstrumenten:
- Omgevingsvisie
- Progamma
- Algemene rijksregels
- Decentrale regels
- Omgevingsvergunning
- Projectbesluit

, Beleidscyclus
Met de omgevingswet heeft de wetgever gekozen voor een meer dynamisch proces. Het doel is dat
dit dynamische proces meer flexibiliteit biedt en daarmee meer ruimte voor nieuwe ontwikkelingen.
Dit heeft vorm gekregen in de beleidscyclus. De kerninstrumenten volgen elkaar op en vormen samen
een continu proces.
Bij beleidsontwikkeling en Beleidsdoorwerking formuleert de overheid samen met burgers en
bedrijven wat gewenste ontwikkelingen zijn en hoe die vorm kunnen krijgen. Bij uitvoering staan de
activiteiten van de initiatiefnemers centraal. Terugkoppeling is een noodzakelijke fase. Hierbij wordt
gecontroleerd of initiatiefnemers zich wel aan de regels hebben gehouden, en ind eze fase gekeken of
bepaalde doelen inmiddels zijn gehaald.




Omgevingsvisie
Omdat omgevingsvisie en programma’s om beleid gaat, zijn het nooit, bijna nooit juridische bindende
regels. Zowel de gemeenten en provincies als het rijk zijn verplicht om een omgevingsvisie vast te
stellen, art. 3.1 Ow. Voor de gemeente is dit de gemeenteraad, op provinciaal niveau is dit de
provinciale staten en op rijksniveau de minister van Binnenlandse zaken en Koninklijke relaties.
Nationale omgevingsvisie à NOVI
Provinciale omgevingsvisie à POVI
Gemeentelijke omgevingsvisie à GOVI

Waterschappen zijn niet verplicht om een omgeving visie op te stellen. Dit omdat waterschappen een
veel minder brede taak hebben.

Een omgevingsvisie bestaat uit drie verplichte onderdelen (art. 3.2 Ow):
1. Een beschrijving van de hoofdlijnen van de huidige kwaliteit van de fysieke leefomgeving
2. De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkelingen, het gebruik, het beheer, de
bescherming en het behoud van het grondgebied
3. De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid
Een omgevingsvisie bevat beleidskeuzes op hoofdlijnen en bevat dus geen normen die de burgers
binden. Het bestuursorgaan dat de omgevingsvisie opstelt, is zelf wel gebonden aan de gemaakte
keuzes. Er kan wel gemotiveerd van worden afgeweken. Ook kan het bij nieuwe inzichten worden
aangepast. De omgevingsvisie besteed aandacht aan alle onderwerpen van de fysieke leefomgeving.