Inhoudsopgave
Week 1: Mond-keel-slokdarm dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in mond-keel-
slokdarm en voeding rondom de OK..........................................................................................2
Mond – keel- slokdarm pathologie hc : anatomie en pathologie...............................................8
Mond – keel – slokdarm dieetleer wc: sondevoeding en voeding rondom OK.......................12
Mond – keel – slokdarm pathologie wc: introductie maag-darm stelsel.................................17
Week 2: Maag dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in de maag.......................................23
Maag pathologie hc : maag anatomie en pathologie...............................................................28
Maag dieetleer wc: voeding bij maag aandoeningen en dumping...........................................34
Maag pathologie wc: operatieverslag maag OK.......................................................................38
Week 3: Dunne darm dieetleer 1 hc: voeding bij aandoeningen van de dunne darm.............39
Dunne darm pathologie 1 hc: dunne darm anatomie en pathologie.......................................45
Dunne darm dieetleer 1 wc: voeding bij aandoeningen in de dunne darm.............................50
Dunne darm pathologie 1 wc: AMC film IBM...........................................................................52
Week 4: Dunne darm dieetleer 2 hc : voeding bij resecties van darm.....................................54
Dunne darm pathologie 2 hc: dunne darm resecties...............................................................62
Dunne darm dieetleer 2 wc: voeding bij een stoma, short bowel en TPV...............................70
Opdrachten werkcollege 4 MDL...........................................................................................70
Casus 1: Mevrouw Tulp.........................................................................................................70
Dunne darm pathologie 2 wc: operatieverslag resecties / transplantaties.............................74
Week 5: Dikke darm dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in de dikke darm.....................75
Dikke darm pathologie hc: dikke darm anatomie en pathologie.............................................81
Dikke darm dieetleer wc: voeding bij een stoma.....................................................................89
Dikke darm pathologie wc: operatieverslag stoma..................................................................90
Week 6:Lever dieetleer hc : voeding bij aandoeningen van de lever.......................................91
Lever pathologie hc: leveranatomie en pathologie..................................................................97
Lever dieetleer wc: voeding bij leveraandoeningen...............................................................106
Lever pathologie wc: AMC film lever cirrose..........................................................................108
Week 7: Pancreas dieetleer hc: voeding bij aandoeningen van de pancreas........................109
Pancreas Pathologie hc: pancreas anatomie en pathologie...................................................116
Pancreas dieetleer wc: voeding bij pancreas aandoening......................................................125
Pancreas Pathologie wc: AMC film pancreatitis / pancreas carcinoom.................................126
Gastcollege: TPV en darmfalen in de praktijk.........................................................................127
,Week 1: Mond-keel-slokdarm dieetleer hc : voeding bij
aandoeningen in mond-keel-slokdarm en voeding
rondom de OK
Voedingsproblemen die voorkomen bij aandoeningen in de mond, keel of slokdarm
Mond: cavitatis oris
- Afhappen
- Kauwen
- Vermengen met speeksel
- Per dag ongeveer 1 liter speeksel
- Voorvertering
- Verzamelen voedsel op tong
- Dit gaat ongemerkt
- Vervoer van het voedsel naar de keel
Veel voorkomende problemen: aften, xerostomie (droge mond), mucositis (beschadigd
slijmvlies), stomatitis (ontstoken slijmvlies), tandheelkundige aandoeningen,
smaakverandering, slijmvorming, candida, spierzwakte (bij ondervoeding), kaakproblemen
Keel: fauces
- Sluiting strottenklepje
- Sluiting stembanden
- Verdere verplaatsing voedselbrij naar slokdarm
Veel voorkomende problemen: slijmvorming, mucositis, passageklachten (vernauwing),
zwelling, candida
Slokdarm: oesophagus
- Verplaatsing voedselbrij naar de maag
- Afgesloten door 2 sfincters
- Belangrijk dat de slokdarm niet beschadigd word door zuurbranden
Veel voorkomende problemen: passageklachten, zuurbranden, achalasie (bewegingsstoornis),
Barret (slijmvlies veranderd), candida (infectie), spasme
Noodzakelijke (voedings-) interventies bij aandoeningen in mond, keel of slokdarm
Aanpassing consistentie:
Probleem Consistentie
Moeite met kauwen Zachte en gemalen voeding Vaak vezelarm
Pijn in de mond Zachte of vloeibare voeding
Moeite met manipuleren van Zachte voeding Bloemkool met
voedsel in de mond aardappelpuree
Te weinig speeksel / droge Zachte en vloeibare voeding,
mond meer vocht erbij
Snel verslikken in vocht Dranken verdikken
Moeite met doorslikken Vloeibare en zachte voeding
Voeding wil niet zakken – Zachte – gepureerd of (dun)
obstructie vloeibare voeding
Indicaties voor voeding met een aangepaste consistentie
,Indicaties voor sondevoeding
Sondevoeding is kunstmatige voeding die via een flexibele dunne slang (=sonde) in de maag
of darm toegediend wordt. Deze is samengesteld uit: eiwitten, koolhydraten, vetten,
vitamines, mineralen, spoorelementen, water en eventueel oplosbare vezels.
Niet (of niet voldoende) kunnen eten vanwege:
- Bewustzijnsstoornissen
- Kaakfracturen, aangezicht verwondingen
- Chirurgische ingrepen in hoofd-halsgebied
- Dysfagie (=slikstoornis) door (neurologische) ziekte
- Obstructie
- Ondervoeding
- Of anorexie door ziekte of medicatie
Niet mogen eten:
Bij aandoeningen en operaties in het maag-darmkanaal bijvoorbeeld:
- Fistel vanuit de darm: darm krijgt andere uitgangen, je geeft de darm rust doordat er
bij sondevoeding minder residu is.
- Acute fase van de ziekte van Crohn: onstekking in het maagdarm kanaal
- Colitis: onstekking in de dikke darm
Maar ook bij darm operaties
Niet willen eten:
- Geriatrische problematiek
- Anorexia nervosa
, Verschillende types sondevoeding
Afweging voor keuze van het soort sondevoeding is afhankelijk van de werking van het
maagdarmkanaal:
- Is de maag/darmfunctie normaal: standaard voeding (blijft het maag-darm kanaal
stimuleren)
- Is de maag/darmfunctie niet normaal: semi elementaire voeding of elementaire
voeding (is al deels voor verteerd. Aminozuren, stinkt erg)
- Andere metabole factoren die mee kunnen spelen:
- Indien er een vochtbeperking of meer energie/eiwit nodig is kan er gekozen worden
voor vochtbeperkte, hoog energetische of eiwitrijke sondevoeding ipv. Standaard
sondevoeding.
Heeft de patiënt diarree of obstipatie?
- Afhankelijk van de oorzaak keuze voor wel of niet een vezelrijke voeding
Bij ernstige ziekte kan immunonutritie geindiceerd zijn:
Week 1: Mond-keel-slokdarm dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in mond-keel-
slokdarm en voeding rondom de OK..........................................................................................2
Mond – keel- slokdarm pathologie hc : anatomie en pathologie...............................................8
Mond – keel – slokdarm dieetleer wc: sondevoeding en voeding rondom OK.......................12
Mond – keel – slokdarm pathologie wc: introductie maag-darm stelsel.................................17
Week 2: Maag dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in de maag.......................................23
Maag pathologie hc : maag anatomie en pathologie...............................................................28
Maag dieetleer wc: voeding bij maag aandoeningen en dumping...........................................34
Maag pathologie wc: operatieverslag maag OK.......................................................................38
Week 3: Dunne darm dieetleer 1 hc: voeding bij aandoeningen van de dunne darm.............39
Dunne darm pathologie 1 hc: dunne darm anatomie en pathologie.......................................45
Dunne darm dieetleer 1 wc: voeding bij aandoeningen in de dunne darm.............................50
Dunne darm pathologie 1 wc: AMC film IBM...........................................................................52
Week 4: Dunne darm dieetleer 2 hc : voeding bij resecties van darm.....................................54
Dunne darm pathologie 2 hc: dunne darm resecties...............................................................62
Dunne darm dieetleer 2 wc: voeding bij een stoma, short bowel en TPV...............................70
Opdrachten werkcollege 4 MDL...........................................................................................70
Casus 1: Mevrouw Tulp.........................................................................................................70
Dunne darm pathologie 2 wc: operatieverslag resecties / transplantaties.............................74
Week 5: Dikke darm dieetleer hc : voeding bij aandoeningen in de dikke darm.....................75
Dikke darm pathologie hc: dikke darm anatomie en pathologie.............................................81
Dikke darm dieetleer wc: voeding bij een stoma.....................................................................89
Dikke darm pathologie wc: operatieverslag stoma..................................................................90
Week 6:Lever dieetleer hc : voeding bij aandoeningen van de lever.......................................91
Lever pathologie hc: leveranatomie en pathologie..................................................................97
Lever dieetleer wc: voeding bij leveraandoeningen...............................................................106
Lever pathologie wc: AMC film lever cirrose..........................................................................108
Week 7: Pancreas dieetleer hc: voeding bij aandoeningen van de pancreas........................109
Pancreas Pathologie hc: pancreas anatomie en pathologie...................................................116
Pancreas dieetleer wc: voeding bij pancreas aandoening......................................................125
Pancreas Pathologie wc: AMC film pancreatitis / pancreas carcinoom.................................126
Gastcollege: TPV en darmfalen in de praktijk.........................................................................127
,Week 1: Mond-keel-slokdarm dieetleer hc : voeding bij
aandoeningen in mond-keel-slokdarm en voeding
rondom de OK
Voedingsproblemen die voorkomen bij aandoeningen in de mond, keel of slokdarm
Mond: cavitatis oris
- Afhappen
- Kauwen
- Vermengen met speeksel
- Per dag ongeveer 1 liter speeksel
- Voorvertering
- Verzamelen voedsel op tong
- Dit gaat ongemerkt
- Vervoer van het voedsel naar de keel
Veel voorkomende problemen: aften, xerostomie (droge mond), mucositis (beschadigd
slijmvlies), stomatitis (ontstoken slijmvlies), tandheelkundige aandoeningen,
smaakverandering, slijmvorming, candida, spierzwakte (bij ondervoeding), kaakproblemen
Keel: fauces
- Sluiting strottenklepje
- Sluiting stembanden
- Verdere verplaatsing voedselbrij naar slokdarm
Veel voorkomende problemen: slijmvorming, mucositis, passageklachten (vernauwing),
zwelling, candida
Slokdarm: oesophagus
- Verplaatsing voedselbrij naar de maag
- Afgesloten door 2 sfincters
- Belangrijk dat de slokdarm niet beschadigd word door zuurbranden
Veel voorkomende problemen: passageklachten, zuurbranden, achalasie (bewegingsstoornis),
Barret (slijmvlies veranderd), candida (infectie), spasme
Noodzakelijke (voedings-) interventies bij aandoeningen in mond, keel of slokdarm
Aanpassing consistentie:
Probleem Consistentie
Moeite met kauwen Zachte en gemalen voeding Vaak vezelarm
Pijn in de mond Zachte of vloeibare voeding
Moeite met manipuleren van Zachte voeding Bloemkool met
voedsel in de mond aardappelpuree
Te weinig speeksel / droge Zachte en vloeibare voeding,
mond meer vocht erbij
Snel verslikken in vocht Dranken verdikken
Moeite met doorslikken Vloeibare en zachte voeding
Voeding wil niet zakken – Zachte – gepureerd of (dun)
obstructie vloeibare voeding
Indicaties voor voeding met een aangepaste consistentie
,Indicaties voor sondevoeding
Sondevoeding is kunstmatige voeding die via een flexibele dunne slang (=sonde) in de maag
of darm toegediend wordt. Deze is samengesteld uit: eiwitten, koolhydraten, vetten,
vitamines, mineralen, spoorelementen, water en eventueel oplosbare vezels.
Niet (of niet voldoende) kunnen eten vanwege:
- Bewustzijnsstoornissen
- Kaakfracturen, aangezicht verwondingen
- Chirurgische ingrepen in hoofd-halsgebied
- Dysfagie (=slikstoornis) door (neurologische) ziekte
- Obstructie
- Ondervoeding
- Of anorexie door ziekte of medicatie
Niet mogen eten:
Bij aandoeningen en operaties in het maag-darmkanaal bijvoorbeeld:
- Fistel vanuit de darm: darm krijgt andere uitgangen, je geeft de darm rust doordat er
bij sondevoeding minder residu is.
- Acute fase van de ziekte van Crohn: onstekking in het maagdarm kanaal
- Colitis: onstekking in de dikke darm
Maar ook bij darm operaties
Niet willen eten:
- Geriatrische problematiek
- Anorexia nervosa
, Verschillende types sondevoeding
Afweging voor keuze van het soort sondevoeding is afhankelijk van de werking van het
maagdarmkanaal:
- Is de maag/darmfunctie normaal: standaard voeding (blijft het maag-darm kanaal
stimuleren)
- Is de maag/darmfunctie niet normaal: semi elementaire voeding of elementaire
voeding (is al deels voor verteerd. Aminozuren, stinkt erg)
- Andere metabole factoren die mee kunnen spelen:
- Indien er een vochtbeperking of meer energie/eiwit nodig is kan er gekozen worden
voor vochtbeperkte, hoog energetische of eiwitrijke sondevoeding ipv. Standaard
sondevoeding.
Heeft de patiënt diarree of obstipatie?
- Afhankelijk van de oorzaak keuze voor wel of niet een vezelrijke voeding
Bij ernstige ziekte kan immunonutritie geindiceerd zijn:
