Samenvatting Verbintenissenrecht
Vermogensrecht: 1.3, 5, 6, 7 t/m 7.3.5, 8.1 t/m 8.3, 9, 10, 11.1 t/m 11.3.4, 12.1 t/m 12.3.3,
1.3 Burgerlijk Wetboek
Boek 1: personen- en familierecht
Boek 2: rechtspersonen
Boek 3: vermogensrecht in het algemeen
Boek 4: erfrecht
Boek 5: zakelijke rechten
Boek 6: algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht
Boek 7: bijzondere overeenkomsten
Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
Boek 10: internationaal privaatrecht
Vermogen: het geheel van op geld waardeerbare rechten en plichten, de bezittingen of plichten van
een persoon
Goederen: stoffelijk -> zaken(huis, auto)/ niet stoffelijk -> vermogensrechten(recht op een auto)
Hoofdstuk 5 Rechtshandeling algemeen
Het begrip rechtshandeling
Rechtshandeling: een handeling van een rechtssubject die het rechtsgevolg heeft dat de bedoeling
was -> beoogd rechtsgevolg – van het handelende rechtssubject en dat ook erkend is door het recht
Onrechtmatige daad: iemand die door zijn handelen(of nalaten) schade toebrengt aan een ander,
verplicht is die anders zijn schade te vergoeden(tegen een hekje aanrijden)
Eenzijdige rechtshandeling
Eenzijdige rechtshandeling: de wil van één persoon kan het rechtsgevolg in het leven roepen
Eenzijdig gerichte rechtshandeling: rechtshandeling gericht tot een bepaald persoon – inschrijving
Kamer van Koophandel, opzeggen huur- of arbeidsovereenkomst, een aanbod, ingebrekestelling
Eenzijdig ongerichte rechtshandeling: rechtshandeling niet specifiek gericht tot een bepaald persoon
– testament opmaken, plaatsen van advertentie, verwerping van nalatenschap
Meerzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling: de wil van twee of meer rechtssubjecten is nodig om het door hen
beoogde rechtsgevolg te doen intreden – oprichting van een vereniging, huwelijk, overdracht van
een zaak, koopovereenkomst, huurovereenkomst, arbeidsovereenkomst
Verbintenisscheppende overeenkomst: een meerzijdige rechtshandeling die gericht is op het
scheppen van een verbintenis – verbintenis is het rechtsgevolg
- De wederkerige (verbintenisscheppende) overeenkomst: er ontstaan twee verbintenissen, de
contractpartijen worden over en weer schuldenaar en schuldeisen van de tot stand gekomen
verbintenissen
Voorbeeld: T&B huurt voor vijf jaar een loods van onroerendgoedmaatschappij Peter Bakker voor
225 euro per vierkante meter – verbintenis ter beschikking stellen van de loods -> T&B schuldeiser,
Peter schuldenaar/ verbintenis betaling 225 euro huur -> T&B schuldenaar, Peter schuldeiser
- De eenzijdige (niet-wederkerige verbintenisscheppende) overeenkomst: er ontstaat één
verbintenis, één schuldeiser tegenover één schuldenaar -> de overeenkomst is niet-
wederkerig
Voorbeeld: Dick geeft Koen zijn camera cadeau zodat Koen de bruiloft van zijn zus kan fotograferen –
overeenkomst van schenking, Dick heeft de ‘verplichting’ de camera aan Koen te geven
Vereisten totstandkoming rechtshandeling
Drie vereisten voor totstandkoming van een rechtshandeling:
1. Een handelingsbekwaam rechtssubject
Het kunnen verrichten van onaantastbare rechtshandelingen – natuurlijke personen
2. Een op een rechtsgevolg gerichte wil
De subjectieve wil – gebondenheid aan een rechtshandeling ontstaat als het handelende subject dat
ook werkelijk wil
3. Een verklaring waarin de op een rechtsgevolg gerichte wil is geopenbaard
,De uiting van de wil – iemand is gebonden aan hetgeen hij heeft verklaard
Vertrouwensbeginsel: degene tegen wie iemand zijn verklaring uit, mag ervan uitgaan dat datgene
wat de ander verklaarde, overeenkomstig de zin die daaraan in de gegeven omstandigheden mocht
worden toegekend, in overeenstemming was met datgene wat hij wilde
->Voorbeeld: aanbieding fotocamera voor 725 euro, Rik wil de camera kopen. De verkoper geeft aan
dat de camera eigenlijk voor 825 euro in de aanbieding is. -> de overeenkomst komt tot stand(ook al
sluiten wil een verklaring niet op elkaar aan) voor 825 euro, omdat Rik ervan uit mocht gaan dat de
verkoper de juiste prijs adverteert.
Onderzoeksplicht: degene die de verklaring in ontvangst neemt moet onderzoeken of de ander
werkelijk wil wat hij verklaart -> geen onderzoek gedaan? dan kan geen beroep gedaan worden op
het vertrouwensbeginsel
Moment waarop de rechtshandeling tot stand komt
Rechtshandeling komt tot stand als de verklaring de persoon tot wie deze gericht is, heeft bereikt
Ontvangsttheorie: als men schriftelijk reageer komt de rechtshandeling pas tot stand op het moment
dat de verklaring(brief) de wederpartij heeft bereikt
Een rechtshandeling komt tot stand zonder dat een verklaring de aanbieder heeft bereikt als:
- De aanbieder zelf of degene voor wie hij aansprakelijk is, zoals een werknemer, de oorzaak is
van het feit dat de verklaring hem niet heeft bereikt
- Er sprake is van andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en die rechtvaardigen dat
hij het nadeel draagt. Persoonlijke omstandigheden behoren altijd tot iemands eigen risico
Degene die een bepaald middel van verzending heeft gekozen draagt het risico voor een eventuele
fout
Intrekking aanvaarding: intrekking van een bepaalde verklaring moet, om haar werking te hebben, de
persoon eerder dan of gelijktijdig met de eerste verklaring bereiken
Nietigheid en vernietigbaarheid van een rechtshandeling(nulliteiten)
Wanneer is een rechtshandeling nietig of vernietigbaar?
Nietig:
- De rechtshandeling die door inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de
openbare orde, of die in strijd is met een dwingende wetsbepaling,
tenzij deze wetsbepaling de bedoeling heeft om een der partijen bij een meerzijdige
overeenkomst te beschermen – vernietigbaar
- De rechtshandeling die is verricht door een handelingsonbevoegde. Handelingsonbevoegd: is
iemand die gezien zijn maatschappelijke positie in zaken waarin hij ambtshalve is betrokken,
misbruik van deze positie zou kunnen maken(rechters, notarissen, ambtenaren)
- De eenzijdige ongerichte rechtshandeling van een handelingsonbekwame en de eenzijdige
ongerichte rechtshandeling die verricht is door iemand die handelde onder invloed van een
geestelijke stoornis
Vernietigbaar:
- Als de rechtshandeling is verricht door een handelingsonbekwame(tenzij eenzijdig ongericht)
- Als de rechtshandeling is verricht door iemand die op dat moment onder invloed van een
geestelijke stoornis handelde(tenzij eenzijdig ongericht)
- Als bij de totstandkoming van de rechtshandeling sprake is geweest van een
wilsgebrek(bedreiging, misbruik van omstandigheden, bedrog, dwaling)
- Als de rechtshandeling door een schuldenaar is verricht en tot gevolg heeft dat diens andere
schuldeisers daardoor worden benadeeld – Actio Paulina
Handelingsonbekwaam:
- Minderjarigheid: minderjarig is hij die beneden de 18 jaar is en niet gehuwd is of gehuwd is
geweest
- Ondercuratelestelling: een meerderjarige kan door de rechtbank onder curatele gesteld
worden wegens geestelijke stoornis, gewoonte van drankmisbruik of verkwisting
, Wilsgebreken:
- Bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden zijn geregeld bij de rechtshandeling.
- Dwaling komt alleen voor bij overeenkomsten(meerzijdige rechtshandeling)
->wil en verklaring sluiten op elkaar aan, maar de wil is gevormd onder invloed van bepaalde
omstandigheden(waren deze omstandigheden er niet geweest dan was de rechtshandeling niet
verricht)
Bij bedrog of dwaling(=bedrog, dus opzet, dat niet bewezen kan worden) heeft de persoon
een wil gevormd onder invloed van een misleidende voorstelling van zaken
Gevolgen van nietigheid en vernietigbaarheid
Nietig: is nooit geldig geweest - datgene wat de handelende rechtssubjecten wilden gaat niet door,
de beoogde rechtsgevolgen blijken er niet te zijn geweest – terugwerkende kracht(tot het moment
van de totstandkoming van de rechtshandeling) -> werkt van rechtswege
Vernietigbaar: rechtshandeling blijft geldig totdat zij wordt vernietigd – de beoogde rechtsgevolgen
blijven totdat er een beroep op de vernietigbaarheid van de rechtshandeling wordt gedaan –
terugwerkende kracht
Hoofdstuk 6 Rechtshandeling door vertegenwoordiging
Vertegenwoordiging in twee vormen:
Een vorm waarbij de een voor rekening van en in naam van iemand anders optreedt ->
eigenlijke vertegenwoordiging
Een vorm waarbij de een wel voor rekening van iemand anders, maar in eigen naam handelt
-> oneigenlijke vertegenwoordiging
Overeenkomst van lastgeving: overeenkomst waarbij de ene partij de andere partij opdraagt
een rechtshandeling voor hem te verrichten
(Eigenlijke) vertegenwoordiging
Vertegenwoordiging: als een rechtshandeling door de ene persoon voor de andere persoon wordt
verricht
Vertegenwoordiging ontstaat:
Op grond van een wettelijke bepaling
Handelingsonbekwaamheid
Curator in faillissement
Zaakwaarneming
Rechtspersonen
Vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap
Door een rechtshandeling
Volmacht
Lastgeving
Arbeidsovereenkomst
Vertegenwoordiging krachtens volmacht
Volmacht: een krachtens rechtshandeling verstrekte bevoegdheid om in naam van een ander
rechtshandelingen te kunnen verrichten – gevolgen van rechtshandeling zijn voor volmachtgever
Uitdrukkelijke volmacht: een eenzijdige rechtshandeling, wordt gekoppeld aan de overeenkomst die
speciaal gericht is op het verrichten van rechtshandelingen voor rekening van een ander, lastgeving
Stilzwijgende volmacht: volmachtverlening als onderdeel van een andere
overeenkomst(arbeidsovereenkomst) – de werknemer heeft in dat geval de bevoegdheid om namens
de werkgever de rechtshandelingen aan te gaan waartoe hij krachtens zijn aanstelling bevoegd is ->
caissière mag koop sluiten met klanten van de supermarkt
Vermogensrecht: 1.3, 5, 6, 7 t/m 7.3.5, 8.1 t/m 8.3, 9, 10, 11.1 t/m 11.3.4, 12.1 t/m 12.3.3,
1.3 Burgerlijk Wetboek
Boek 1: personen- en familierecht
Boek 2: rechtspersonen
Boek 3: vermogensrecht in het algemeen
Boek 4: erfrecht
Boek 5: zakelijke rechten
Boek 6: algemeen gedeelte van het verbintenissenrecht
Boek 7: bijzondere overeenkomsten
Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
Boek 10: internationaal privaatrecht
Vermogen: het geheel van op geld waardeerbare rechten en plichten, de bezittingen of plichten van
een persoon
Goederen: stoffelijk -> zaken(huis, auto)/ niet stoffelijk -> vermogensrechten(recht op een auto)
Hoofdstuk 5 Rechtshandeling algemeen
Het begrip rechtshandeling
Rechtshandeling: een handeling van een rechtssubject die het rechtsgevolg heeft dat de bedoeling
was -> beoogd rechtsgevolg – van het handelende rechtssubject en dat ook erkend is door het recht
Onrechtmatige daad: iemand die door zijn handelen(of nalaten) schade toebrengt aan een ander,
verplicht is die anders zijn schade te vergoeden(tegen een hekje aanrijden)
Eenzijdige rechtshandeling
Eenzijdige rechtshandeling: de wil van één persoon kan het rechtsgevolg in het leven roepen
Eenzijdig gerichte rechtshandeling: rechtshandeling gericht tot een bepaald persoon – inschrijving
Kamer van Koophandel, opzeggen huur- of arbeidsovereenkomst, een aanbod, ingebrekestelling
Eenzijdig ongerichte rechtshandeling: rechtshandeling niet specifiek gericht tot een bepaald persoon
– testament opmaken, plaatsen van advertentie, verwerping van nalatenschap
Meerzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling: de wil van twee of meer rechtssubjecten is nodig om het door hen
beoogde rechtsgevolg te doen intreden – oprichting van een vereniging, huwelijk, overdracht van
een zaak, koopovereenkomst, huurovereenkomst, arbeidsovereenkomst
Verbintenisscheppende overeenkomst: een meerzijdige rechtshandeling die gericht is op het
scheppen van een verbintenis – verbintenis is het rechtsgevolg
- De wederkerige (verbintenisscheppende) overeenkomst: er ontstaan twee verbintenissen, de
contractpartijen worden over en weer schuldenaar en schuldeisen van de tot stand gekomen
verbintenissen
Voorbeeld: T&B huurt voor vijf jaar een loods van onroerendgoedmaatschappij Peter Bakker voor
225 euro per vierkante meter – verbintenis ter beschikking stellen van de loods -> T&B schuldeiser,
Peter schuldenaar/ verbintenis betaling 225 euro huur -> T&B schuldenaar, Peter schuldeiser
- De eenzijdige (niet-wederkerige verbintenisscheppende) overeenkomst: er ontstaat één
verbintenis, één schuldeiser tegenover één schuldenaar -> de overeenkomst is niet-
wederkerig
Voorbeeld: Dick geeft Koen zijn camera cadeau zodat Koen de bruiloft van zijn zus kan fotograferen –
overeenkomst van schenking, Dick heeft de ‘verplichting’ de camera aan Koen te geven
Vereisten totstandkoming rechtshandeling
Drie vereisten voor totstandkoming van een rechtshandeling:
1. Een handelingsbekwaam rechtssubject
Het kunnen verrichten van onaantastbare rechtshandelingen – natuurlijke personen
2. Een op een rechtsgevolg gerichte wil
De subjectieve wil – gebondenheid aan een rechtshandeling ontstaat als het handelende subject dat
ook werkelijk wil
3. Een verklaring waarin de op een rechtsgevolg gerichte wil is geopenbaard
,De uiting van de wil – iemand is gebonden aan hetgeen hij heeft verklaard
Vertrouwensbeginsel: degene tegen wie iemand zijn verklaring uit, mag ervan uitgaan dat datgene
wat de ander verklaarde, overeenkomstig de zin die daaraan in de gegeven omstandigheden mocht
worden toegekend, in overeenstemming was met datgene wat hij wilde
->Voorbeeld: aanbieding fotocamera voor 725 euro, Rik wil de camera kopen. De verkoper geeft aan
dat de camera eigenlijk voor 825 euro in de aanbieding is. -> de overeenkomst komt tot stand(ook al
sluiten wil een verklaring niet op elkaar aan) voor 825 euro, omdat Rik ervan uit mocht gaan dat de
verkoper de juiste prijs adverteert.
Onderzoeksplicht: degene die de verklaring in ontvangst neemt moet onderzoeken of de ander
werkelijk wil wat hij verklaart -> geen onderzoek gedaan? dan kan geen beroep gedaan worden op
het vertrouwensbeginsel
Moment waarop de rechtshandeling tot stand komt
Rechtshandeling komt tot stand als de verklaring de persoon tot wie deze gericht is, heeft bereikt
Ontvangsttheorie: als men schriftelijk reageer komt de rechtshandeling pas tot stand op het moment
dat de verklaring(brief) de wederpartij heeft bereikt
Een rechtshandeling komt tot stand zonder dat een verklaring de aanbieder heeft bereikt als:
- De aanbieder zelf of degene voor wie hij aansprakelijk is, zoals een werknemer, de oorzaak is
van het feit dat de verklaring hem niet heeft bereikt
- Er sprake is van andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en die rechtvaardigen dat
hij het nadeel draagt. Persoonlijke omstandigheden behoren altijd tot iemands eigen risico
Degene die een bepaald middel van verzending heeft gekozen draagt het risico voor een eventuele
fout
Intrekking aanvaarding: intrekking van een bepaalde verklaring moet, om haar werking te hebben, de
persoon eerder dan of gelijktijdig met de eerste verklaring bereiken
Nietigheid en vernietigbaarheid van een rechtshandeling(nulliteiten)
Wanneer is een rechtshandeling nietig of vernietigbaar?
Nietig:
- De rechtshandeling die door inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de
openbare orde, of die in strijd is met een dwingende wetsbepaling,
tenzij deze wetsbepaling de bedoeling heeft om een der partijen bij een meerzijdige
overeenkomst te beschermen – vernietigbaar
- De rechtshandeling die is verricht door een handelingsonbevoegde. Handelingsonbevoegd: is
iemand die gezien zijn maatschappelijke positie in zaken waarin hij ambtshalve is betrokken,
misbruik van deze positie zou kunnen maken(rechters, notarissen, ambtenaren)
- De eenzijdige ongerichte rechtshandeling van een handelingsonbekwame en de eenzijdige
ongerichte rechtshandeling die verricht is door iemand die handelde onder invloed van een
geestelijke stoornis
Vernietigbaar:
- Als de rechtshandeling is verricht door een handelingsonbekwame(tenzij eenzijdig ongericht)
- Als de rechtshandeling is verricht door iemand die op dat moment onder invloed van een
geestelijke stoornis handelde(tenzij eenzijdig ongericht)
- Als bij de totstandkoming van de rechtshandeling sprake is geweest van een
wilsgebrek(bedreiging, misbruik van omstandigheden, bedrog, dwaling)
- Als de rechtshandeling door een schuldenaar is verricht en tot gevolg heeft dat diens andere
schuldeisers daardoor worden benadeeld – Actio Paulina
Handelingsonbekwaam:
- Minderjarigheid: minderjarig is hij die beneden de 18 jaar is en niet gehuwd is of gehuwd is
geweest
- Ondercuratelestelling: een meerderjarige kan door de rechtbank onder curatele gesteld
worden wegens geestelijke stoornis, gewoonte van drankmisbruik of verkwisting
, Wilsgebreken:
- Bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden zijn geregeld bij de rechtshandeling.
- Dwaling komt alleen voor bij overeenkomsten(meerzijdige rechtshandeling)
->wil en verklaring sluiten op elkaar aan, maar de wil is gevormd onder invloed van bepaalde
omstandigheden(waren deze omstandigheden er niet geweest dan was de rechtshandeling niet
verricht)
Bij bedrog of dwaling(=bedrog, dus opzet, dat niet bewezen kan worden) heeft de persoon
een wil gevormd onder invloed van een misleidende voorstelling van zaken
Gevolgen van nietigheid en vernietigbaarheid
Nietig: is nooit geldig geweest - datgene wat de handelende rechtssubjecten wilden gaat niet door,
de beoogde rechtsgevolgen blijken er niet te zijn geweest – terugwerkende kracht(tot het moment
van de totstandkoming van de rechtshandeling) -> werkt van rechtswege
Vernietigbaar: rechtshandeling blijft geldig totdat zij wordt vernietigd – de beoogde rechtsgevolgen
blijven totdat er een beroep op de vernietigbaarheid van de rechtshandeling wordt gedaan –
terugwerkende kracht
Hoofdstuk 6 Rechtshandeling door vertegenwoordiging
Vertegenwoordiging in twee vormen:
Een vorm waarbij de een voor rekening van en in naam van iemand anders optreedt ->
eigenlijke vertegenwoordiging
Een vorm waarbij de een wel voor rekening van iemand anders, maar in eigen naam handelt
-> oneigenlijke vertegenwoordiging
Overeenkomst van lastgeving: overeenkomst waarbij de ene partij de andere partij opdraagt
een rechtshandeling voor hem te verrichten
(Eigenlijke) vertegenwoordiging
Vertegenwoordiging: als een rechtshandeling door de ene persoon voor de andere persoon wordt
verricht
Vertegenwoordiging ontstaat:
Op grond van een wettelijke bepaling
Handelingsonbekwaamheid
Curator in faillissement
Zaakwaarneming
Rechtspersonen
Vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap
Door een rechtshandeling
Volmacht
Lastgeving
Arbeidsovereenkomst
Vertegenwoordiging krachtens volmacht
Volmacht: een krachtens rechtshandeling verstrekte bevoegdheid om in naam van een ander
rechtshandelingen te kunnen verrichten – gevolgen van rechtshandeling zijn voor volmachtgever
Uitdrukkelijke volmacht: een eenzijdige rechtshandeling, wordt gekoppeld aan de overeenkomst die
speciaal gericht is op het verrichten van rechtshandelingen voor rekening van een ander, lastgeving
Stilzwijgende volmacht: volmachtverlening als onderdeel van een andere
overeenkomst(arbeidsovereenkomst) – de werknemer heeft in dat geval de bevoegdheid om namens
de werkgever de rechtshandelingen aan te gaan waartoe hij krachtens zijn aanstelling bevoegd is ->
caissière mag koop sluiten met klanten van de supermarkt
