Hoofdstuk 5
blz 157 tot 217
, Blz 159
Een veelgebruikte definitie van lezen is: het achterhalen van de betekenis van
geschreven taal. Deze definitie zegt echter nog niets over het doel van lezen. Het
achterhalen van de betekenis is immers geen doel op zich, maar een middel om
een bepaald doel te bereiken. Om je leesdoel te bereiken, moet je de teksten die je
hiervoor gebruikt kunnen begrijpen.
Daartoe zet een lezer kennis in. We maken onderscheid tussen twee soorten kennis:
- Kennis van de taal
- Kennis van de wereld
Geletterd zijn betekent de techniek van het lezen en schrijven beheersen maar ook
teksten kunnen kiezen en begrijpen die passen bij het doel dat je hebt.
Blz 160
Wanneer iemand een tekst niet kan begrijpen en niet een tekst kan uitzoeken die bij
het leesdoel past is degene functioneel analfabeet of laaggeletterd. Uit
verschillende onderzoeken is gebleken dat lezen voor de volgende drie zaken van
belang is:
- Kunnen leren
- Kunnen deelnemen aan de maatschappij
- Kunnen genieten van lezen
Met andere woorden: lezers willen begrijpen wat ze lezen omdat ze dat nodig
hebben om andere doelen te bereiken.
Lezen, schrijven, luisteren en spreken zijn taalvaardigheden: middelen die je in staat
stellen om jezelf te uiten (expressieve functie), om met andere mensen te
communiceren (communicatieve functie) en om greep te krijgen op de wereld om
je heen (conceptualiserende functie). Lezen en schrijven worden receptieve
vaardigheden genoemd en spreken en schrijven productieve vaardigheden.
Blz 161
Wanneer je lezen en schrijven vergelijkt met luisteren en spreken, zijn er twee
opvallende verschillen:
- Bij lezen en schrijven is de gesprekspartner afwezig. Wanneer je luistert naar
iemand met wie je in gesprek bent, ben je in de gelegenheid om gelijk te
reageren op wat hij zegt. Als je dat niet begrijp, kun je vragen om
verheldering. Bij het lezen van een tekst ontbreken die mogelijkheden en
moet je met andere middelen de boodschap achterhalen of de betekenis
controleren.
- Het taalgebruik in geschreven teksten is formeler. De zinnen zijn
grammaticaal complexer, er worden meer niet frequente woorden gebruikt
en er worden woorden gebruikt die net iets anders betekenen dan in de
‘dagelijkse’ situatie.
blz 157 tot 217
, Blz 159
Een veelgebruikte definitie van lezen is: het achterhalen van de betekenis van
geschreven taal. Deze definitie zegt echter nog niets over het doel van lezen. Het
achterhalen van de betekenis is immers geen doel op zich, maar een middel om
een bepaald doel te bereiken. Om je leesdoel te bereiken, moet je de teksten die je
hiervoor gebruikt kunnen begrijpen.
Daartoe zet een lezer kennis in. We maken onderscheid tussen twee soorten kennis:
- Kennis van de taal
- Kennis van de wereld
Geletterd zijn betekent de techniek van het lezen en schrijven beheersen maar ook
teksten kunnen kiezen en begrijpen die passen bij het doel dat je hebt.
Blz 160
Wanneer iemand een tekst niet kan begrijpen en niet een tekst kan uitzoeken die bij
het leesdoel past is degene functioneel analfabeet of laaggeletterd. Uit
verschillende onderzoeken is gebleken dat lezen voor de volgende drie zaken van
belang is:
- Kunnen leren
- Kunnen deelnemen aan de maatschappij
- Kunnen genieten van lezen
Met andere woorden: lezers willen begrijpen wat ze lezen omdat ze dat nodig
hebben om andere doelen te bereiken.
Lezen, schrijven, luisteren en spreken zijn taalvaardigheden: middelen die je in staat
stellen om jezelf te uiten (expressieve functie), om met andere mensen te
communiceren (communicatieve functie) en om greep te krijgen op de wereld om
je heen (conceptualiserende functie). Lezen en schrijven worden receptieve
vaardigheden genoemd en spreken en schrijven productieve vaardigheden.
Blz 161
Wanneer je lezen en schrijven vergelijkt met luisteren en spreken, zijn er twee
opvallende verschillen:
- Bij lezen en schrijven is de gesprekspartner afwezig. Wanneer je luistert naar
iemand met wie je in gesprek bent, ben je in de gelegenheid om gelijk te
reageren op wat hij zegt. Als je dat niet begrijp, kun je vragen om
verheldering. Bij het lezen van een tekst ontbreken die mogelijkheden en
moet je met andere middelen de boodschap achterhalen of de betekenis
controleren.
- Het taalgebruik in geschreven teksten is formeler. De zinnen zijn
grammaticaal complexer, er worden meer niet frequente woorden gebruikt
en er worden woorden gebruikt die net iets anders betekenen dan in de
‘dagelijkse’ situatie.
