Verplichte jurisprudentie K1
Europees recht
Van Gend & Loos
De feiten
Van Gend & Loos is een vervoersbedrijf dat goederen van Duitsland naar Nederland exporteerde. Bij
het over gaan van de grens werd het geconfronteerd met invoerrechten die verhoogd waren sinds de
invoering van het EEG verdrag, waarin bepaald was dat invoerrechten niet verhoogd mochten worden.
Het bedrijf stelt een aantal prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU, waarvan de
belangrijkste is:
Rechtsvraag
Kunnen burgers onmiddellijk door de rechter te handhaven rechten ontlenen aan artikel 30 VWEU?
Met andere woorden, heeft artikel 30 VWEU directe werking?
Overweging
Het Hof van Justitie begint met afbakening van de manier waarop zij te werk zal gaan, het stelt dat bij
beantwoording van de vraag of de bepalingen van een internationaal verdrag directe werking hebben,
moet worden gelet op de geest, de inhoud en de bewoordingen daarvan.
Het Hof overweegt:
Dat het oogmerk van het VWEU verdrag de instelling van een gemeenschappelijke markt is, dit brengt
met zich mee dat het verdrag meer is dan een overeenkomst die slechts wederzijdse verplichtingen
tussen de verdragsluitende partijen schept.
Dat dit wordt bevestigd door de preambule van het verdrag, die niet alleen naar regeringen verwijst
maar ook naar volken.
Dat organen in het leven geroepen worden die in de uitoefening van hun functie zowel de lidstaten als
hun burgers raakt.
Dat ingezetenen een rol kunnen spelen in de Europese Unie door middel van het Europees Parlement
en het Economisch en Sociaal Comité
Dat de bevoegdheid die het Hof van Justitie ontleent aan artikel 267 VWEU bewijst dat lidstaten ervan
uit zijn gegaan dat hun ingezetenen de gelding van het gemeenschapsrecht bij dit gerecht kunnen
inroepen
Uit deze omstandigheden leidt het Hof van Justitie af dat de Europese Unie een nieuwe rechtsorde
vormt ten bate waarvan de lidstaten hun soevereiniteit hebben begrensd.
Het EU-recht roept niet alleen verplichtingen ten laste van particulieren in het leven, maar is ook
geëigend rechten te scheppen die particulieren uit eigen hoofde geldig kunnen maken.
Artikel 30 VWEU bevat een duidelijk en onvoorwaardelijk verbod, en derhalve een verplichting, niet
om iets te doen, maar om iets na te laten. Deze verplichting is door de lidstaten met geen enkel
voorbehoud voorzien, waardoor zijn werking afhankelijk zou worden van nadere bepalingen van
nationaal recht.
De naleving van artikel 30 VWEU behoeft geen wettelijke tussenkomst van de lidstaten. Dat deze
bepaling de lidstaten aanduidt als onderwerp van de verplichting zich te onthouden, brengt niet mee
dat hun ingezetenen daar geen rechten aan zouden kunnen ontlenen.
Het Hof van Justitie concludeert dat uit het voorgaande volgt dat, naar de geest, de inhoud en de
bewoordingen van het verdrag artikel 30 in die zin moet worden uitgelegd, dat het directe werking
heeft en rechten schept welker handhaving aan de nationale rechters kan worden gevraagd.
Rechtsregel
Uit de overwegingen van dit arrest, Van Gend & Loos, en arresten die hierop volgden, zijn de
voorwaarden voor directe werking van bepalingen van EU-recht gedestilleerd. Een verdragsbepaling
heeft directe werking, en kan dus direct voor de nationale rechter ingeroepen worden, wanneer een
bepaling “voldoende helder, precies en onvoorwaardelijk” is.
Europees recht
Van Gend & Loos
De feiten
Van Gend & Loos is een vervoersbedrijf dat goederen van Duitsland naar Nederland exporteerde. Bij
het over gaan van de grens werd het geconfronteerd met invoerrechten die verhoogd waren sinds de
invoering van het EEG verdrag, waarin bepaald was dat invoerrechten niet verhoogd mochten worden.
Het bedrijf stelt een aantal prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de EU, waarvan de
belangrijkste is:
Rechtsvraag
Kunnen burgers onmiddellijk door de rechter te handhaven rechten ontlenen aan artikel 30 VWEU?
Met andere woorden, heeft artikel 30 VWEU directe werking?
Overweging
Het Hof van Justitie begint met afbakening van de manier waarop zij te werk zal gaan, het stelt dat bij
beantwoording van de vraag of de bepalingen van een internationaal verdrag directe werking hebben,
moet worden gelet op de geest, de inhoud en de bewoordingen daarvan.
Het Hof overweegt:
Dat het oogmerk van het VWEU verdrag de instelling van een gemeenschappelijke markt is, dit brengt
met zich mee dat het verdrag meer is dan een overeenkomst die slechts wederzijdse verplichtingen
tussen de verdragsluitende partijen schept.
Dat dit wordt bevestigd door de preambule van het verdrag, die niet alleen naar regeringen verwijst
maar ook naar volken.
Dat organen in het leven geroepen worden die in de uitoefening van hun functie zowel de lidstaten als
hun burgers raakt.
Dat ingezetenen een rol kunnen spelen in de Europese Unie door middel van het Europees Parlement
en het Economisch en Sociaal Comité
Dat de bevoegdheid die het Hof van Justitie ontleent aan artikel 267 VWEU bewijst dat lidstaten ervan
uit zijn gegaan dat hun ingezetenen de gelding van het gemeenschapsrecht bij dit gerecht kunnen
inroepen
Uit deze omstandigheden leidt het Hof van Justitie af dat de Europese Unie een nieuwe rechtsorde
vormt ten bate waarvan de lidstaten hun soevereiniteit hebben begrensd.
Het EU-recht roept niet alleen verplichtingen ten laste van particulieren in het leven, maar is ook
geëigend rechten te scheppen die particulieren uit eigen hoofde geldig kunnen maken.
Artikel 30 VWEU bevat een duidelijk en onvoorwaardelijk verbod, en derhalve een verplichting, niet
om iets te doen, maar om iets na te laten. Deze verplichting is door de lidstaten met geen enkel
voorbehoud voorzien, waardoor zijn werking afhankelijk zou worden van nadere bepalingen van
nationaal recht.
De naleving van artikel 30 VWEU behoeft geen wettelijke tussenkomst van de lidstaten. Dat deze
bepaling de lidstaten aanduidt als onderwerp van de verplichting zich te onthouden, brengt niet mee
dat hun ingezetenen daar geen rechten aan zouden kunnen ontlenen.
Het Hof van Justitie concludeert dat uit het voorgaande volgt dat, naar de geest, de inhoud en de
bewoordingen van het verdrag artikel 30 in die zin moet worden uitgelegd, dat het directe werking
heeft en rechten schept welker handhaving aan de nationale rechters kan worden gevraagd.
Rechtsregel
Uit de overwegingen van dit arrest, Van Gend & Loos, en arresten die hierop volgden, zijn de
voorwaarden voor directe werking van bepalingen van EU-recht gedestilleerd. Een verdragsbepaling
heeft directe werking, en kan dus direct voor de nationale rechter ingeroepen worden, wanneer een
bepaling “voldoende helder, precies en onvoorwaardelijk” is.
