Minor Arbeidsrecht
Thema 1 - De Arbeidsovereenkomst
Inhoudsopgave
1. Kwalificatie van de ovk...............................................................................1
1.1. Kenmerken arbeidsovereenkomst...........................................................................1
1.2. Belang arbeidsovereenkomst..................................................................................2
1.3. De arbeidsovereenkomst......................................................................................... 2
2. Bijzondere bedingen...................................................................................4
2.1. Proeftijd................................................................................................................... 4
2.2. Studiekostenbeding................................................................................................. 5
2.3. Boetebeding............................................................................................................ 6
2.4. Geheimhoudingsbeding........................................................................................... 6
2.5. Nevenwerkzaamhedenbeding..................................................................................7
2.6. Concurrentiebeding................................................................................................. 7
3. Eenzijdig wijzigen.....................................................................................10
3.1. Arbeidsvoorwaarden.............................................................................................. 10
3.2. Arbeidsvoorwaarden wijzigen, kan dat?.................................................................11
3.3. Hoe dan arbeidsvoorwaarden eenzijdig wijzigen?..................................................11
3.4. Eenzijdig wijzigen van arbeidsvoorwaarden...........................................................12
3.5. Eenzijdig wijziging individuele arbeidsvoorwaarden..............................................13
3.6. Wijziging van arbeidsduur/arbeidsplaats/werktijden..............................................13
3.7. Hoofdregel............................................................................................................. 14
4. CAO en medezeggenschap........................................................................14
4.1. CAO........................................................................................................................ 14
4.1.1. Verschillende soorten Cao’s.............................................................................14
4.1.2. Eisen geldige CAO........................................................................................... 14
4.1.3. Werkingssfeer.................................................................................................. 15
4.1.4. Wanneer is de cao van toepassing?.................................................................15
4.1.5. Gebonden op grond van artikel 9 Wet CAO......................................................15
4.1.6. Cao via artikel 14 Wet CAO..............................................................................16
4.1.7. Toepassing cao via artikel 14 Wet CAO............................................................16
4.1.8. Algemeen verbindend verklaring (Wet AVV)....................................................16
4.2. Medezeggenschap................................................................................................. 17
4.2.1. Wet op de Ondernemingsraden (WOR)............................................................17
4.2.2. Bijzondere bevoegdheden OR.........................................................................17
1. Kwalificatie van de ovk
1.1. Kenmerken arbeidsovereenkomst
Definitie in artikel 7:610 BW
1
, - Persoonlijk verrichten van arbeid
- Loon
- Gezagsverhouding (in dienst van…)
- (Gedurende zekere tijd)
1.2. Belang arbeidsovereenkomst
Heb je het over tegen beloning verrichten van arbeid, dan kent de wet
eigenlijk maar drie 'smaken': de arbeidsovereenkomst, de overeenkomst
van naar overeenkomsten met namen als freelanceovereenkomst, min-
max overeenkomst en nul urencontract. Wel zijn sinds 2020 de
oproepovereenkomst en de payrollovereenkomst wettelijk geregeld. Bij al
deze overeenkomsten verricht iemand werk waarvoor hij wordt betaald.
Bij een arbeidsovereenkomst is sprake van onzelfstandige arbeid in plaats
van zelfstandige arbeid. Besluit de werkgever over te gaan tot ontslag,
dan is de werknemer zijn inkomen kwijt. De werknemer is dus economisch
afhankelijk van de werkgever. Het arbeidsovereenkomstenrecht biedt tot
op zekere hoogte compensatie tegen deze machtsongelijkheid tussen de
werkgever en werknemer. Dit noemen we met een mooi woord
'ongelijkheidscompensatie'. Ongelijkheidscompensatie is de basis van
veel arbeidsrechtelijke regels die gelden als de werknemer een
arbeidsovereenkomst heeft. Die regels gelden niet als er sprake is van
zelfstandige arbeid, dus bij een overeenkomst van opdracht en de
aannemingsovereenkomst.
Kan een arbeidsrelatie aangemerkt worden als een arbeidsovereenkomst,
dan zijn vele bepalingen van toepassing. We noemen de belangrijkste:
Alle bepalingen van Boek 7 titel 10 BW zijn van toepassing
De werknemer is verplicht verzekerd (van rechtswege) voor de
werknemersverzekeringen Ziektewet, Wet WIA en WW.
De Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag is van toepassing
(WMM).
Vaak vallen werkgever en werknemer onder een al dan niet
algemeen ver- bindend verklaarde cao.
Als er ten minste vijftig werknemers in dienst zijn, dient een
ondernemer een ondernemingsraad in te stellen (WOR).
Europese of internationale regelgeving is van belang.
Voor de praktijk betekent dit dat je altijd eerst moet beoordelen of een
arbeidsrelatie een arbeidsovereenkomst is of niet, gezien de vele
beschermende regels die van toepassing zijn in geval van het bestaan van
een arbeidsovereenkomst.
1.3. De arbeidsovereenkomst
De definitie van de arbeidsovereenkomst staat aan het begin van Boek 7
titel 10 BW en wel in artikel 7:610 BW: 'De arbeidsovereenkomst is de
overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst
van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd
arbeid te verrichten.'
2
, Je kijkt met artikel 7:610 BW in de hand of er sprake is van 'het
verrichten van arbeid', 'loon' en 'in dienst van'
Arbeid verrichten
Indirect volgt uit de definitie van artikel 7:610 BW dat de werk- nemer de
arbeid ook persoonlijk moet verrichten, uitdrukkelijk staat dat in artikel
7:659 BW. Een werknemer mag zich dus niet zonder toestemming van de
werkgever laten vervangen. Bij het verrichten van arbeid moet het dus om
een voor de werkgever (productieve) waardevolle prestatie gaan
Bij een arbeidsovereenkomst voert de werknemer op zelfstandige wijze
zijn werk uit en levert hij productieve arbeid. Een stageovereenkomst
waarbij het leerelement overheerst, en die primair gericht is op het
uitbreiden van eigen kennis en ervaring van de stagiair in het kader van
een opleiding, is om die reden geen arbeidsovereenkomst, ook al levert de
stagiair in meer of mindere mate werk af.
Loon
Er is sprake van loon als door de werkgever een tegenprestatie wordt
geleverd voor verrichte arbeid. Het is daarbij niet noodzakelijk dat die
tegenprestatie als 'loon' wordt betiteld. Ook is de hoogte van het loon niet
van belang om te kunnen voldoen aan het loonvereiste van artikel 7:610
BW. Andersom is dat wel het geval: wordt een arbeidsrelatie aangemerkt
als arbeidsovereenkomst, dan moet de werkgever op grond van de WMM
ten minste het minimumloon betalen. Verschillende loonbegrippen
artikel 7:617 BW
In dienst van
Het begrip 'in dienst van' wordt aangeduid met de term
gezagsverhouding of ondergeschiktheid. De werkgever heeft de
bevoegdheid om aanwijzingen of instructies te geven. Er is geen
arbeidsovereenkomst als een werknemer een taak mag weigeren.
Het gaat daarnaast niet zozeer over instructies over de inhoud van het
werk, maar meer over instructies over de werktijden en de arbeidsplaats
en regels met betrekking tot ziekteverzuim, het opnemen van vakantie,
functionering en beoordeling, enzovoort (het formele gezagsbegrip).
Gedurende zekere tijd
Artikel 7:610 BW noemt ook nog het element 'gedurende zekere tijd'.
Dit element is niet belangrijk voor de definitie van de
arbeidsovereenkomst. Vanzelfsprekend moet de overeenkomst een tijdje
duren. Op zich is een arbeidsovereenkomst voor een paar uurtjes wel
mogelijk.
Rechtspraak
Niet alleen de wet is van belang bij het vaststellen of er sprake is van een
arbeidsovereenkomst, ook de rechtspraak speelt daarbij een belangrijke
rol. Deze rechtspraak is vooral relevant als je twijfelt wat voor soort
contract het is. Het gaat dan met name om het onderscheid tussen een
arbeidsovereenkomst en een overeenkomst van opdracht. Het arrest van
3
Thema 1 - De Arbeidsovereenkomst
Inhoudsopgave
1. Kwalificatie van de ovk...............................................................................1
1.1. Kenmerken arbeidsovereenkomst...........................................................................1
1.2. Belang arbeidsovereenkomst..................................................................................2
1.3. De arbeidsovereenkomst......................................................................................... 2
2. Bijzondere bedingen...................................................................................4
2.1. Proeftijd................................................................................................................... 4
2.2. Studiekostenbeding................................................................................................. 5
2.3. Boetebeding............................................................................................................ 6
2.4. Geheimhoudingsbeding........................................................................................... 6
2.5. Nevenwerkzaamhedenbeding..................................................................................7
2.6. Concurrentiebeding................................................................................................. 7
3. Eenzijdig wijzigen.....................................................................................10
3.1. Arbeidsvoorwaarden.............................................................................................. 10
3.2. Arbeidsvoorwaarden wijzigen, kan dat?.................................................................11
3.3. Hoe dan arbeidsvoorwaarden eenzijdig wijzigen?..................................................11
3.4. Eenzijdig wijzigen van arbeidsvoorwaarden...........................................................12
3.5. Eenzijdig wijziging individuele arbeidsvoorwaarden..............................................13
3.6. Wijziging van arbeidsduur/arbeidsplaats/werktijden..............................................13
3.7. Hoofdregel............................................................................................................. 14
4. CAO en medezeggenschap........................................................................14
4.1. CAO........................................................................................................................ 14
4.1.1. Verschillende soorten Cao’s.............................................................................14
4.1.2. Eisen geldige CAO........................................................................................... 14
4.1.3. Werkingssfeer.................................................................................................. 15
4.1.4. Wanneer is de cao van toepassing?.................................................................15
4.1.5. Gebonden op grond van artikel 9 Wet CAO......................................................15
4.1.6. Cao via artikel 14 Wet CAO..............................................................................16
4.1.7. Toepassing cao via artikel 14 Wet CAO............................................................16
4.1.8. Algemeen verbindend verklaring (Wet AVV)....................................................16
4.2. Medezeggenschap................................................................................................. 17
4.2.1. Wet op de Ondernemingsraden (WOR)............................................................17
4.2.2. Bijzondere bevoegdheden OR.........................................................................17
1. Kwalificatie van de ovk
1.1. Kenmerken arbeidsovereenkomst
Definitie in artikel 7:610 BW
1
, - Persoonlijk verrichten van arbeid
- Loon
- Gezagsverhouding (in dienst van…)
- (Gedurende zekere tijd)
1.2. Belang arbeidsovereenkomst
Heb je het over tegen beloning verrichten van arbeid, dan kent de wet
eigenlijk maar drie 'smaken': de arbeidsovereenkomst, de overeenkomst
van naar overeenkomsten met namen als freelanceovereenkomst, min-
max overeenkomst en nul urencontract. Wel zijn sinds 2020 de
oproepovereenkomst en de payrollovereenkomst wettelijk geregeld. Bij al
deze overeenkomsten verricht iemand werk waarvoor hij wordt betaald.
Bij een arbeidsovereenkomst is sprake van onzelfstandige arbeid in plaats
van zelfstandige arbeid. Besluit de werkgever over te gaan tot ontslag,
dan is de werknemer zijn inkomen kwijt. De werknemer is dus economisch
afhankelijk van de werkgever. Het arbeidsovereenkomstenrecht biedt tot
op zekere hoogte compensatie tegen deze machtsongelijkheid tussen de
werkgever en werknemer. Dit noemen we met een mooi woord
'ongelijkheidscompensatie'. Ongelijkheidscompensatie is de basis van
veel arbeidsrechtelijke regels die gelden als de werknemer een
arbeidsovereenkomst heeft. Die regels gelden niet als er sprake is van
zelfstandige arbeid, dus bij een overeenkomst van opdracht en de
aannemingsovereenkomst.
Kan een arbeidsrelatie aangemerkt worden als een arbeidsovereenkomst,
dan zijn vele bepalingen van toepassing. We noemen de belangrijkste:
Alle bepalingen van Boek 7 titel 10 BW zijn van toepassing
De werknemer is verplicht verzekerd (van rechtswege) voor de
werknemersverzekeringen Ziektewet, Wet WIA en WW.
De Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag is van toepassing
(WMM).
Vaak vallen werkgever en werknemer onder een al dan niet
algemeen ver- bindend verklaarde cao.
Als er ten minste vijftig werknemers in dienst zijn, dient een
ondernemer een ondernemingsraad in te stellen (WOR).
Europese of internationale regelgeving is van belang.
Voor de praktijk betekent dit dat je altijd eerst moet beoordelen of een
arbeidsrelatie een arbeidsovereenkomst is of niet, gezien de vele
beschermende regels die van toepassing zijn in geval van het bestaan van
een arbeidsovereenkomst.
1.3. De arbeidsovereenkomst
De definitie van de arbeidsovereenkomst staat aan het begin van Boek 7
titel 10 BW en wel in artikel 7:610 BW: 'De arbeidsovereenkomst is de
overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verbindt in dienst
van de andere partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd
arbeid te verrichten.'
2
, Je kijkt met artikel 7:610 BW in de hand of er sprake is van 'het
verrichten van arbeid', 'loon' en 'in dienst van'
Arbeid verrichten
Indirect volgt uit de definitie van artikel 7:610 BW dat de werk- nemer de
arbeid ook persoonlijk moet verrichten, uitdrukkelijk staat dat in artikel
7:659 BW. Een werknemer mag zich dus niet zonder toestemming van de
werkgever laten vervangen. Bij het verrichten van arbeid moet het dus om
een voor de werkgever (productieve) waardevolle prestatie gaan
Bij een arbeidsovereenkomst voert de werknemer op zelfstandige wijze
zijn werk uit en levert hij productieve arbeid. Een stageovereenkomst
waarbij het leerelement overheerst, en die primair gericht is op het
uitbreiden van eigen kennis en ervaring van de stagiair in het kader van
een opleiding, is om die reden geen arbeidsovereenkomst, ook al levert de
stagiair in meer of mindere mate werk af.
Loon
Er is sprake van loon als door de werkgever een tegenprestatie wordt
geleverd voor verrichte arbeid. Het is daarbij niet noodzakelijk dat die
tegenprestatie als 'loon' wordt betiteld. Ook is de hoogte van het loon niet
van belang om te kunnen voldoen aan het loonvereiste van artikel 7:610
BW. Andersom is dat wel het geval: wordt een arbeidsrelatie aangemerkt
als arbeidsovereenkomst, dan moet de werkgever op grond van de WMM
ten minste het minimumloon betalen. Verschillende loonbegrippen
artikel 7:617 BW
In dienst van
Het begrip 'in dienst van' wordt aangeduid met de term
gezagsverhouding of ondergeschiktheid. De werkgever heeft de
bevoegdheid om aanwijzingen of instructies te geven. Er is geen
arbeidsovereenkomst als een werknemer een taak mag weigeren.
Het gaat daarnaast niet zozeer over instructies over de inhoud van het
werk, maar meer over instructies over de werktijden en de arbeidsplaats
en regels met betrekking tot ziekteverzuim, het opnemen van vakantie,
functionering en beoordeling, enzovoort (het formele gezagsbegrip).
Gedurende zekere tijd
Artikel 7:610 BW noemt ook nog het element 'gedurende zekere tijd'.
Dit element is niet belangrijk voor de definitie van de
arbeidsovereenkomst. Vanzelfsprekend moet de overeenkomst een tijdje
duren. Op zich is een arbeidsovereenkomst voor een paar uurtjes wel
mogelijk.
Rechtspraak
Niet alleen de wet is van belang bij het vaststellen of er sprake is van een
arbeidsovereenkomst, ook de rechtspraak speelt daarbij een belangrijke
rol. Deze rechtspraak is vooral relevant als je twijfelt wat voor soort
contract het is. Het gaat dan met name om het onderscheid tussen een
arbeidsovereenkomst en een overeenkomst van opdracht. Het arrest van
3
