Financieel familierecht – Hoorcolleges
BLOK 1
Week 1
Videocollege 1.1: Inleiding relatie- en huwelijksvermogensrecht
Vermogen
Denk aan: huis, meubels, etc.
Vragen: van wie is het? Wat moet ermee gebeuren? Wat zegt de wet? Wat zijn de
afspraken?
Relatievormen
- Huwelijk / gehuwden
- Geregistreerd partnerschap / geregistreerde partners
- Samenwoners
Het huwelijk
= het wettelijk huwelijk (art. 1:68 BW) niet een godsdienstig huwelijk!
Gevolgen op vermogensrechtelijk gebied komen overeen met het geregistreerd partnerschap
(Titel 5a boek 1 BW)
Wettelijke bepalingen gehuwden en GP
- Titel 6,7 en 8 boek 1 BW
- Artikel 1:80b BW = schakelbepaling!
‘op een geregistreerd partnerschap zijn de titels 6, 7 en 8 van overeenkomstige
toepassing met uitzondering van het omtrent scheiding van tafel en bed bepaalde’
Titel 6 boek 1 BW: voor alle echtgenoten
Gemeenschap van goederen
- Als je niet op huwelijkse voorwaarden trouwt
- Voor 1 januari 2018: algehele gemeenschap van goederen
- Na 1 januari 2018: wettelijke beperkte gemeenschap van goederen
Goederen en schulden! (= huwelijksgemeenschap)
Huwelijkse voorwaarden
- Als je een akte huwelijkse voorwaarden laat opstellen bij de notaris
,Gemeenschap van goederen
1. Voor 1 januari 2018 gehuwd:
o De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
Gezamenlijk en privé voorafgaand aan het huwelijk (voorhuwelijkse
vermogen)
Tijdens het huwelijk
Uitzonderingen schenkingen en erfenis, moet dan uitdrukkelijk
bepaald zijn! (vb: valt niet in gemeenschap van goederen)
Art. 1:94 oud BW
2. Na 1 januari 2018 gehuwd
o De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
Gezamenlijk voorafgaand aan het huwelijk
Tijdens het huwelijk
Uitzonderingen schenkingen en erfenis vallen er niet onder, hoeft
niet meer uitdrukkelijk te zijn bepaald
Art. 1:94 BW
Huwelijkse voorwaarden
- Tijdens of voorafgaand aan het huwelijk (Art. 1:114 BW)
- Bij notariële akte op straffe van nietigheid (Art. 1:115 BW)
Samenlevers
- Samenlevers zijn niet gelijk te stellen met gehuwden/geregistreerd partners
- Geen gemeenschap van goederen/huwelijkse voorwaarden
- Titel 6, 7 en 8 van boek 1 BW zijn NIET van toepassing
- Algemeen vermogensrecht
Vermogen in mede eigendom eenvoudige gemeenschap, art. 3:166 BW
Afspraken maken in een samenlevingsovereenkomst
Videocollege 1.2: Rechten en verplichtingen van echtgenoten
Rechten en verplichtingen van echtgenoten
- Van toepassing op alle echtgenoten
- Ook voor geregistreerd partners, art. 1:80b BW
- Titel 6 boek 1 BW
o Elkander het nodige verschaffen: art. 1:81 BW
o Inlichtingen: art. 1:83 BW
o Kosten van de huishouding: art. 1:84 BW
o Aansprakelijkheid schulden: art. 1:85 BW
o Vergoedingsrechten: art. 1:87 BW
o Toestemming rechtshandelingen art. 1:88 BW
Artikel 1:81 BW
Getrouwheid, hulp en bijstand (kan financieel en niet financieel)
Afdwingbare verbintenis
- Tijdens het huwelijk
- Verder uitgewerkt in art. 1:83, art. 1:84 en art. 1:85 BW
Na de echtscheiding ontstaat de alimentatieverplichting, art. 1:156 BW
Artikel 1:83 BW
Inlichtingenplicht
- Over en weer (over de financiële situatie indien daar om wordt gevraagd)
- Op verzoek
Bestuur van de goederen en stand van de schulden
,Artikel 1:84 BW
- Kosten van de huishouding komen ten laste van:
o Gemeen inkomen
o Privé inkomen (naar evenredigheid)
o Gemeen vermogen
o Privé vermogen
Privé inkomen gaat voor vermogen!
Kosten van huishouding
- Dienen tot het lichamelijk en geestelijk welzijn (ook van de kinderen)
- De kosten worden verteerd/verbruikt boodschappen, kleding, schoolkosten,
sportlessen, huur
- Welstand en leefwijze gezin
Geen kosten van de huishouding:
- Aflossing van de hypothecaire geldlening (HR 27 januari 2006
ECLI:NL:HR:2006:AU5689)
- Premies voor een kapitaalverzekering die aan de hypothecaire geldlening is
gekoppeld (HR 29 juni 2012 ECLI:NL:HR:2012:BW9769)
leiden tot vermogensopbouw!
Bereken kosten huwelijkse voorwaarden
Formules:
- Man: 45.000 : (45.000+30.000) x 48.000
- Vrouw: 30.000 : (45.000+30.000) x 48.000
Vergoedingsplicht: als de ene echtgenoot teveel heeft bijgedragen aan de kosten van de
huishouding ontstaat er een vergoedingsplicht bij de andere echtgenoot.
- Geen wettelijke verval- of verjaringstermijn
- Vervalbeding kan in huwelijkse voorwaarden (niet naar maatstaven van redelijkheid
en billijkheid onaanvaardbaar)
- Rechtsverwerking? HR: na 1 jaar.
, Artikel 1:85 BW
‘Gewone gang van de huishouding ≠ ‘kosten van de huishouding’
Aansprakelijkheid voor verbintenissen betreffende de gewone gang van de huishouding,
voor de echtgenoot die de verbintenis niet is aangegaan. Beide echtgenoten worden
schuldenaar en de schuldeiser kan schuld verhalen op beide privé vermogens.
Vast stellen aan de hand van:
1. Aard van de uitgave
2. Financiële omstandigheden gezin
3. Naar buiten blijkende welstand
Er ontstaat een extra hoofdelijk aansprakelijkheid
Belastingschulden vallen hier niet onder!
Artikel 1:86 BW
- Opheffing aansprakelijkheid huishoudelijke schulden
- Gegronde redenen (misbruik van bevoegdheden, ongeschikt om huishouden te
regelen)
- Voor de toekomst (‘in het vervolg aangegane verbintenissen’)
Artikel 1:88 BW
Doet er niet toe of er kinderen zijn. Gaat om rechtshandelingen, niet om feitelijke
handelingen!
Gezinsbeschermende bepalingen voor overeenkomsten betreffende:
- Woning + bijbehorende zaken + inboedel (lid 1 onder a)
Let op: niet bij aankoop!
HR 28 november 1975 (ECLI:NL:HR:1975:AC5652) Maastrichtse woning I arrest:
als een van de echtgenoten tijdelijk niet in de woning verblijft door een voorlopige
voorzieningen procedure er toch toestemming van de echtgenoot vereist is.
HR 25 februari 1983 (ECLI:NL:HR:1983:AG4546) Schaaphok/Schilder.
Toestemmingvereiste geldt ook voor een woning die in de nabije toekomst betrokken
wordt (nieuwbouwwoning).
- Gift, tenzij gebruikelijk en niet bovenmatig (lid 1 onder b)
Uitzondering in lid 1 voor na overlijden tenzij sommenverzekering die is of kan
worden aanvaard bij leven verzekeringnemer
- Borg, medeschuldenaar, zich sterk maken voor derde, zekerheidsstelling (lid 1 onder
c)
Tenzij, in de normale uitoefening van beroep of bedrijf (core business van het bedrijf)
Zie ook lid 5 ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van de
vennootschap
- Overeenkomst goederenkrediet (lid 1 onder d) (vb: koop op afbetaling)
Tenzij ten behoeve van de normale uitoefening van een beroep of bedrijf (vb:
aankoop van computers bij een advocatenkantoor)
algemene uitzondering in lid 2
vernietigbaarheid art. 1:89 tenzij goede trouw (m.u.v. giften) Echtgenoot die geen
toestemming heeft verleend kan de overeenkomst vernietigen op grond van dit artikel.
BLOK 1
Week 1
Videocollege 1.1: Inleiding relatie- en huwelijksvermogensrecht
Vermogen
Denk aan: huis, meubels, etc.
Vragen: van wie is het? Wat moet ermee gebeuren? Wat zegt de wet? Wat zijn de
afspraken?
Relatievormen
- Huwelijk / gehuwden
- Geregistreerd partnerschap / geregistreerde partners
- Samenwoners
Het huwelijk
= het wettelijk huwelijk (art. 1:68 BW) niet een godsdienstig huwelijk!
Gevolgen op vermogensrechtelijk gebied komen overeen met het geregistreerd partnerschap
(Titel 5a boek 1 BW)
Wettelijke bepalingen gehuwden en GP
- Titel 6,7 en 8 boek 1 BW
- Artikel 1:80b BW = schakelbepaling!
‘op een geregistreerd partnerschap zijn de titels 6, 7 en 8 van overeenkomstige
toepassing met uitzondering van het omtrent scheiding van tafel en bed bepaalde’
Titel 6 boek 1 BW: voor alle echtgenoten
Gemeenschap van goederen
- Als je niet op huwelijkse voorwaarden trouwt
- Voor 1 januari 2018: algehele gemeenschap van goederen
- Na 1 januari 2018: wettelijke beperkte gemeenschap van goederen
Goederen en schulden! (= huwelijksgemeenschap)
Huwelijkse voorwaarden
- Als je een akte huwelijkse voorwaarden laat opstellen bij de notaris
,Gemeenschap van goederen
1. Voor 1 januari 2018 gehuwd:
o De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
Gezamenlijk en privé voorafgaand aan het huwelijk (voorhuwelijkse
vermogen)
Tijdens het huwelijk
Uitzonderingen schenkingen en erfenis, moet dan uitdrukkelijk
bepaald zijn! (vb: valt niet in gemeenschap van goederen)
Art. 1:94 oud BW
2. Na 1 januari 2018 gehuwd
o De huwelijksgemeenschap omvat goederen en schulden:
Gezamenlijk voorafgaand aan het huwelijk
Tijdens het huwelijk
Uitzonderingen schenkingen en erfenis vallen er niet onder, hoeft
niet meer uitdrukkelijk te zijn bepaald
Art. 1:94 BW
Huwelijkse voorwaarden
- Tijdens of voorafgaand aan het huwelijk (Art. 1:114 BW)
- Bij notariële akte op straffe van nietigheid (Art. 1:115 BW)
Samenlevers
- Samenlevers zijn niet gelijk te stellen met gehuwden/geregistreerd partners
- Geen gemeenschap van goederen/huwelijkse voorwaarden
- Titel 6, 7 en 8 van boek 1 BW zijn NIET van toepassing
- Algemeen vermogensrecht
Vermogen in mede eigendom eenvoudige gemeenschap, art. 3:166 BW
Afspraken maken in een samenlevingsovereenkomst
Videocollege 1.2: Rechten en verplichtingen van echtgenoten
Rechten en verplichtingen van echtgenoten
- Van toepassing op alle echtgenoten
- Ook voor geregistreerd partners, art. 1:80b BW
- Titel 6 boek 1 BW
o Elkander het nodige verschaffen: art. 1:81 BW
o Inlichtingen: art. 1:83 BW
o Kosten van de huishouding: art. 1:84 BW
o Aansprakelijkheid schulden: art. 1:85 BW
o Vergoedingsrechten: art. 1:87 BW
o Toestemming rechtshandelingen art. 1:88 BW
Artikel 1:81 BW
Getrouwheid, hulp en bijstand (kan financieel en niet financieel)
Afdwingbare verbintenis
- Tijdens het huwelijk
- Verder uitgewerkt in art. 1:83, art. 1:84 en art. 1:85 BW
Na de echtscheiding ontstaat de alimentatieverplichting, art. 1:156 BW
Artikel 1:83 BW
Inlichtingenplicht
- Over en weer (over de financiële situatie indien daar om wordt gevraagd)
- Op verzoek
Bestuur van de goederen en stand van de schulden
,Artikel 1:84 BW
- Kosten van de huishouding komen ten laste van:
o Gemeen inkomen
o Privé inkomen (naar evenredigheid)
o Gemeen vermogen
o Privé vermogen
Privé inkomen gaat voor vermogen!
Kosten van huishouding
- Dienen tot het lichamelijk en geestelijk welzijn (ook van de kinderen)
- De kosten worden verteerd/verbruikt boodschappen, kleding, schoolkosten,
sportlessen, huur
- Welstand en leefwijze gezin
Geen kosten van de huishouding:
- Aflossing van de hypothecaire geldlening (HR 27 januari 2006
ECLI:NL:HR:2006:AU5689)
- Premies voor een kapitaalverzekering die aan de hypothecaire geldlening is
gekoppeld (HR 29 juni 2012 ECLI:NL:HR:2012:BW9769)
leiden tot vermogensopbouw!
Bereken kosten huwelijkse voorwaarden
Formules:
- Man: 45.000 : (45.000+30.000) x 48.000
- Vrouw: 30.000 : (45.000+30.000) x 48.000
Vergoedingsplicht: als de ene echtgenoot teveel heeft bijgedragen aan de kosten van de
huishouding ontstaat er een vergoedingsplicht bij de andere echtgenoot.
- Geen wettelijke verval- of verjaringstermijn
- Vervalbeding kan in huwelijkse voorwaarden (niet naar maatstaven van redelijkheid
en billijkheid onaanvaardbaar)
- Rechtsverwerking? HR: na 1 jaar.
, Artikel 1:85 BW
‘Gewone gang van de huishouding ≠ ‘kosten van de huishouding’
Aansprakelijkheid voor verbintenissen betreffende de gewone gang van de huishouding,
voor de echtgenoot die de verbintenis niet is aangegaan. Beide echtgenoten worden
schuldenaar en de schuldeiser kan schuld verhalen op beide privé vermogens.
Vast stellen aan de hand van:
1. Aard van de uitgave
2. Financiële omstandigheden gezin
3. Naar buiten blijkende welstand
Er ontstaat een extra hoofdelijk aansprakelijkheid
Belastingschulden vallen hier niet onder!
Artikel 1:86 BW
- Opheffing aansprakelijkheid huishoudelijke schulden
- Gegronde redenen (misbruik van bevoegdheden, ongeschikt om huishouden te
regelen)
- Voor de toekomst (‘in het vervolg aangegane verbintenissen’)
Artikel 1:88 BW
Doet er niet toe of er kinderen zijn. Gaat om rechtshandelingen, niet om feitelijke
handelingen!
Gezinsbeschermende bepalingen voor overeenkomsten betreffende:
- Woning + bijbehorende zaken + inboedel (lid 1 onder a)
Let op: niet bij aankoop!
HR 28 november 1975 (ECLI:NL:HR:1975:AC5652) Maastrichtse woning I arrest:
als een van de echtgenoten tijdelijk niet in de woning verblijft door een voorlopige
voorzieningen procedure er toch toestemming van de echtgenoot vereist is.
HR 25 februari 1983 (ECLI:NL:HR:1983:AG4546) Schaaphok/Schilder.
Toestemmingvereiste geldt ook voor een woning die in de nabije toekomst betrokken
wordt (nieuwbouwwoning).
- Gift, tenzij gebruikelijk en niet bovenmatig (lid 1 onder b)
Uitzondering in lid 1 voor na overlijden tenzij sommenverzekering die is of kan
worden aanvaard bij leven verzekeringnemer
- Borg, medeschuldenaar, zich sterk maken voor derde, zekerheidsstelling (lid 1 onder
c)
Tenzij, in de normale uitoefening van beroep of bedrijf (core business van het bedrijf)
Zie ook lid 5 ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van de
vennootschap
- Overeenkomst goederenkrediet (lid 1 onder d) (vb: koop op afbetaling)
Tenzij ten behoeve van de normale uitoefening van een beroep of bedrijf (vb:
aankoop van computers bij een advocatenkantoor)
algemene uitzondering in lid 2
vernietigbaarheid art. 1:89 tenzij goede trouw (m.u.v. giften) Echtgenoot die geen
toestemming heeft verleend kan de overeenkomst vernietigen op grond van dit artikel.
