2.1 welvaart en crisis in de verenigde staten
Een nieuw tijdperk
Verenigde staten heeft een goede welvaart.
Interbellum: de tijd tussen de wereldoorlogen
Welvaart
Industrieën maakte een groei door.
Productiviteit nam toe want:
Opkomst van elektriciteit
Werk werd steeds efficiënter georganiseerd>bijv door lopende band
Doordat er sneller en goedkoper werd geproduceerd, konden lonen omhoog>
hierdoor steeg de vraag naar nieuwe producten.
De auto werd beschikbaar.
Je kon ook geld lenen (live now, pay later)
De VS was een consumptiemaatschappij geworden.
Amerikanen kregen een luxer leventje>door hogere lonen ook kortere werktijden>
vrijetijd nam toe.
De ‘roaring twenties’
Geld moest rollen, er moest genoten worden en plezier worden gemaakt.
Mode werd belangrijk. Vrouwen> korte rokken, coco chanel en korter haar.
Mannen> sportkleding en blouse en pullover met V-hals
Maar veel Amerikanen maakte zich zorgen om de traditionele normen en waarden.
Vooral de alcohol werd gezien als een probleem. Het congres besloot een
alcoholverbod te maken. De drooglegging werd geen succes. Dus werd het illegaal
geproduceerd en verkocht. Gangsters werden hier steenrijk van. In 1933 werd het
drankverbod afgeschaft.
De beurskrach
24 oktober 1929 begon de beurskrach in Wall Street in New York.
Koersen waren gestegen omdat Amerikanen steeds meer gingen lenen bij de bank,
wat nog meer kopers lokte waardoor de koersen nog hoger werden.
Problemen begonnen te komen. Zoals ontslagen, waardoor uitgaven minder werden
en bedrijven minder verkochten. Veel mensen verkochten hun aandelen. Op ‘zwarte
donderdag 24 oktober omdat de effectenbeurs heel hard omlaag ging.
-mensen konden hun leningen niet meer terugbetalen.
-banken gingen failliet
-bedrijven gingen failliet
-boeren gingen failliet
De economische depressie
Amerika had een grote neergang. Vijftien miljoen Amerikanen waren werkloos. Ook
in het buitenland ontstonden hierdoor problemen. Omdat ze steeds minder in het
buitenland kochten, Amerikanen hun lening in het buitenland opeistenen door de
importtarieven ontstond ook daar problemen> vraag naar producten nam af,
fabrieken werden gesloten, boeren bleven met overschotten zitten>armoede
, Amerikaanse crisis >werd> wereldcrisis
Sloppenwijken
Werklozen sleepte zich met honger door de straten en woonden in vervallen wijken>
er was geen werkloosheidsuitkering.
De sloppenwijken werden hoovervilles genoemd. Werklozen kregen eten bij de
gaarkeukens. Hoovers republikeinse partij kreeg de schuld (president= Herbert
Hoover). In 1932 werd hij vernietigd door Roosevelt.
De New Deal
Roosevelt koos voor de nieuwe aanpak: de New Deal.
Hij liet de overheid ingrijpen in de economie. Er kwamen bijvoorbeeld
werkloosheidsuitkeringen en banken werden gered met overheidsgeld.
Het ging beter maar de crisis ging niet over. Roosevelt werd tot 3 keer herkozen en
stierf in 1945.
2.2 Fascisme en Communisme
Gefrustreerd nationalisme
Italië vond dat ze te weinig gebiedsuitbreiding hadden gekregen.> ze voelde zich
bedrogen>frustratie werd vergroot doordat ze geen werk konden vinden> ze sloten
zich aan bij de knokploegen (socialistische en communistische arbeiders)> ze
noemden zich fascisten>naam bedacht door leider Mussolini.
Mussolini en het fascisme
Benito Mussolini:
- voormalig socialist maar in de oorlog nationalist geworden
- in 1919 richtte hij de fascistische beweging op. De naam kwam van een oud
Romeins machtssymbool: de fasces> bundel roeden samengebonden rond een bijl
- Romeinse rijk was zijn voorbeeld> hij wilde de zee beheersen, net als vroeger het
Romeinse rijk en sprak ook van mare nostrum(onze zee)
- hij kreeg al snel veel aanhangers> kwam door zijn redenaarstalent
- Het fascisme verheerlijkte geweld en keerde zich tegen de democratie en alles wat
daarbij hoorde: discussie, overleg en compromis.
- Het land moest krachtig worden geleid door één partij met één leider, de duce,
zoals Mussolini zich liet noemen.
De mars op Rome
1922 grepen de fascisten in een aantal steden met geweld de macht.
Mussolini organiseerde daarna een mars op Rome> gewapende zwarte
hemden kwamen naar Rome> Hij dreigde dat hij de stad zou veroveren als de
koning de regering niet af zou zetten.
Uit angst voor een burgeroorlog zetten hij de regering af>Mussolini premier
Met dreigementen en geweld schakelden de fascisten hun tegenstanders uit
Andere partijen verboden>Italië een eenpartijstaat onder leiding van de duce
Ook de economie nam hij in handen, stakingen werden verboden. Ook begon
de staat met bouwprojecten. Ondernemers en arbeiders moesten verplicht
samenwerken.
De totalitaire staat
Een nieuw tijdperk
Verenigde staten heeft een goede welvaart.
Interbellum: de tijd tussen de wereldoorlogen
Welvaart
Industrieën maakte een groei door.
Productiviteit nam toe want:
Opkomst van elektriciteit
Werk werd steeds efficiënter georganiseerd>bijv door lopende band
Doordat er sneller en goedkoper werd geproduceerd, konden lonen omhoog>
hierdoor steeg de vraag naar nieuwe producten.
De auto werd beschikbaar.
Je kon ook geld lenen (live now, pay later)
De VS was een consumptiemaatschappij geworden.
Amerikanen kregen een luxer leventje>door hogere lonen ook kortere werktijden>
vrijetijd nam toe.
De ‘roaring twenties’
Geld moest rollen, er moest genoten worden en plezier worden gemaakt.
Mode werd belangrijk. Vrouwen> korte rokken, coco chanel en korter haar.
Mannen> sportkleding en blouse en pullover met V-hals
Maar veel Amerikanen maakte zich zorgen om de traditionele normen en waarden.
Vooral de alcohol werd gezien als een probleem. Het congres besloot een
alcoholverbod te maken. De drooglegging werd geen succes. Dus werd het illegaal
geproduceerd en verkocht. Gangsters werden hier steenrijk van. In 1933 werd het
drankverbod afgeschaft.
De beurskrach
24 oktober 1929 begon de beurskrach in Wall Street in New York.
Koersen waren gestegen omdat Amerikanen steeds meer gingen lenen bij de bank,
wat nog meer kopers lokte waardoor de koersen nog hoger werden.
Problemen begonnen te komen. Zoals ontslagen, waardoor uitgaven minder werden
en bedrijven minder verkochten. Veel mensen verkochten hun aandelen. Op ‘zwarte
donderdag 24 oktober omdat de effectenbeurs heel hard omlaag ging.
-mensen konden hun leningen niet meer terugbetalen.
-banken gingen failliet
-bedrijven gingen failliet
-boeren gingen failliet
De economische depressie
Amerika had een grote neergang. Vijftien miljoen Amerikanen waren werkloos. Ook
in het buitenland ontstonden hierdoor problemen. Omdat ze steeds minder in het
buitenland kochten, Amerikanen hun lening in het buitenland opeistenen door de
importtarieven ontstond ook daar problemen> vraag naar producten nam af,
fabrieken werden gesloten, boeren bleven met overschotten zitten>armoede
, Amerikaanse crisis >werd> wereldcrisis
Sloppenwijken
Werklozen sleepte zich met honger door de straten en woonden in vervallen wijken>
er was geen werkloosheidsuitkering.
De sloppenwijken werden hoovervilles genoemd. Werklozen kregen eten bij de
gaarkeukens. Hoovers republikeinse partij kreeg de schuld (president= Herbert
Hoover). In 1932 werd hij vernietigd door Roosevelt.
De New Deal
Roosevelt koos voor de nieuwe aanpak: de New Deal.
Hij liet de overheid ingrijpen in de economie. Er kwamen bijvoorbeeld
werkloosheidsuitkeringen en banken werden gered met overheidsgeld.
Het ging beter maar de crisis ging niet over. Roosevelt werd tot 3 keer herkozen en
stierf in 1945.
2.2 Fascisme en Communisme
Gefrustreerd nationalisme
Italië vond dat ze te weinig gebiedsuitbreiding hadden gekregen.> ze voelde zich
bedrogen>frustratie werd vergroot doordat ze geen werk konden vinden> ze sloten
zich aan bij de knokploegen (socialistische en communistische arbeiders)> ze
noemden zich fascisten>naam bedacht door leider Mussolini.
Mussolini en het fascisme
Benito Mussolini:
- voormalig socialist maar in de oorlog nationalist geworden
- in 1919 richtte hij de fascistische beweging op. De naam kwam van een oud
Romeins machtssymbool: de fasces> bundel roeden samengebonden rond een bijl
- Romeinse rijk was zijn voorbeeld> hij wilde de zee beheersen, net als vroeger het
Romeinse rijk en sprak ook van mare nostrum(onze zee)
- hij kreeg al snel veel aanhangers> kwam door zijn redenaarstalent
- Het fascisme verheerlijkte geweld en keerde zich tegen de democratie en alles wat
daarbij hoorde: discussie, overleg en compromis.
- Het land moest krachtig worden geleid door één partij met één leider, de duce,
zoals Mussolini zich liet noemen.
De mars op Rome
1922 grepen de fascisten in een aantal steden met geweld de macht.
Mussolini organiseerde daarna een mars op Rome> gewapende zwarte
hemden kwamen naar Rome> Hij dreigde dat hij de stad zou veroveren als de
koning de regering niet af zou zetten.
Uit angst voor een burgeroorlog zetten hij de regering af>Mussolini premier
Met dreigementen en geweld schakelden de fascisten hun tegenstanders uit
Andere partijen verboden>Italië een eenpartijstaat onder leiding van de duce
Ook de economie nam hij in handen, stakingen werden verboden. Ook begon
de staat met bouwprojecten. Ondernemers en arbeiders moesten verplicht
samenwerken.
De totalitaire staat
