Samenvatting Algemeen inleiding recht

Algemeen: AIR is met name gebaseerd op de Grondwet
75% van de antwoorden staat ongeveer in de wettenbundel
Jurisprudentie → uitspraken van rechters vergelijken

Samenvatting week 1 (Democratische Rechtsstaat = 8 vragen tentamen)

Het begrip staat, kenmerken; (de 3 G’s)

• Gemeenschap van mensen
• Grondgebied
• Gezag
• Erkenning → Een staat moet internationaal worden erkend om te kunnen functioneren
- Een staat is een organisatie die met voorrang boven andere organisaties effectief gezag
uitoefent over een gemeenschap van mensen op een bepaald grondgebied.
- Dwang: toepassing van dwang ter handhaving van een gemeenschap is kenmerkend voor
een staat
- Gezag: Organen die bevoegd zijn tot het uitoefenen van dwang noem je het gezag

Check and Balances: taakverdeling; verdeling van het gezag over de verschillende organen.

• Regering → uitvoerende macht
• Parlement → houdt toezicht op de regering
• Rechterlijke macht → spreekt recht aan de hand van de wet of Grondwet
- Territoriale splitsing; hierbij is er een andere verdeling, een deel van de bestuursbevoegdheid
wordt verleend aan regionale overheden. (zoals in Duitsland of de VS).

Montesquieu: bedenker van Trias Politica → Machtenscheiding

- Wetgevende → parlement
- Uitvoerende → Koning / regering
- Rechtsprekende → rechters

Staatsrecht: (elke staat bepaald zijn eigen indeling)

- Staatsinrichting en het functioneren van en de verhoudingen tussen de staatsorganen
• Constituerend: het creëren van organen van de staat
• Attribuerend: het nieuw bedenken van bevoegdheden
• Regulerend: tot hoe ver / waar gaan de bevoegdheden (stellen van beperkingen aan
bevoegdheid)

Democratische rechtsstaat: (democratie/demoscratia = het volk regeert)

➔ Een democratie alleen is levensgevaarlijk!
- Bescherming van de vrijheid van burgers door:
• Tegengaan concentratie van overheidsmacht
• Grenzen stellen aan overheidsoptreden
• Scheppen staatsvrije ruimte voor burgers

Basiselementen van de democratische rechtsstaat:

+ Legaliteitsbeginsel + Onafhankelijke rechtspraak
+ De machtenscheiding + Grondrechten

,Legaliteitsbeginsel: (is een ongeschreven recht)

• Een overheidsorgaan heeft geen bevoegdheid zonder grondslag in wet of Grondwet
• Overheidsoptreden moet berusten op een voorafgaande regeling in wet of Grondwet
➔ Werking van legaliteitsbeginsel erkent in jurisprudentie : Meerenberg

Is bij elk handelen vanuit de overheid een wettelijke grondslag noodzakelijk?

- Bij belastende, verplichtende en ingrijpende maatregelen zondermeer.
- Bij voorzienende maatregelen minder (maar hier wordt aangewerkt om op te nemen in de
GW)

Verantwoordingsplicht of controle: (Grondregel)

- Niemand kan een bevoegdheid uitoefenen zonder verantwoording schuldig te zijn of zonder
dat die op uitoefening van controle bestaat

Rechtsstaat: een staat waarvan de organisatie erop gericht is dat burgers beschermd zijn tegen
machtsmisbruik door de staat zelf.

De Constitutie: (staatsinrichting van een staat)

- Hoe de inrichting eruit ziet is vastgelegd in de Grondwet
• Rigid Constitution: De Grondwet wijzigen gaat niet zomaar hier is een verzwaarde procedure
voor m.a.w. Rigid.
• Systematisch

Ongeschreven regels: Het gaat niet alleen om de geschreven regels vanuit de Grondwet, het gaat
ook over de gebruiken, de bevoegdheden en eventuele jurisprudentie.

, Samenvatting week 2 (Centrale overheid : de organen = 11 vragen tentamen)




Regering Regering Onafhankelijke rechters
Koning + Ministers Koning + Ministers



Staten-Generaal
Eerste en Tweede Kamer Benoeming



Regering : samengesteld orgaan
Machtenspreiding: de regering is zowel wetgevend als uitvoerend

Staten-Generaal: (art. 50-64 Grondwet) [de Eerste kamer is bedacht door de Belgen

• Tweede Kamer
- 150 leden → stemmen zonder last
- Elke 4 jaar gekozen (hoewel?!)
- Door het volk gekozen;
Iedereen van 18 jaar of ouder, behalve gedetineerden, asielzoekers etc.
• Eerste Kamer
- 75 leden
- Elke 4 jaar gekozen (altijd!)
- Door provinciale staten gekozen → getrapt gekozen;
# Burger kiest provinciale staten, provinciale staten kiest leden voor de Eerste Kamer
- Chambre de reflection (Kamer van reflectie)
- Amenderen
➔ Initiatiefwetsvoorstel wel in de Tweede Kamer, niet in de Eerste Kamer.
➔ Tweede kamer is meer gehyped
➔ Eerste kamer is meer doordacht met wijsheid

Regering: Koning + Ministers (wordt ook wel “de Kroon” genoemd)

- Ministers: worden gekozen na de formatie door de partij, Minister-President + Koning
ondertekent benoeming. → Waardoor MP eigen benoeming ondertekent
- Ministerraad: alle Ministers bij elkaar
- Departementen met verschillende portefeuilles
- Staatssecretarissen
+
- Ministers = samen het Kabinet