Hoorcollege 4 – samenvatting
Leerdoelen
Definities van discourse analyses, wat is het?
Verschillende vormen van discourse analyses herkennen. Hoe kan je discourse
analyses uitvoeren op verschillende manieren?
Empirische voorbeelden van discourse analyses in de gezondheidszorg: wat brengt
discourse analyse ons?
Deel I: taal = empirische data die je kan onderzoeken
Denk hierbij bv aan politieke tekst en rapporten, organisatie documenten, natuurlijke
gesprekken en speeches
Veronderstellingen over taal
Er zijn verschillende veronderstellingen over taal, bijvoorbeeld dat het niet belangrijk is, het
inconsequent is en dat het niet verbonden kan worden aan actie.
Maar wanneer je één woord opnoemt krijgen verschillende mensen verschillende associaties
en voorstellingen bij het woord. Het leidt soms juist ook tot actie bij mensen.
Samengevat gedeelte I: belangrijkste assumpties over taal vanuit een discourse
analytisch perspectief
Het gebruik van taal heeft consequenties en het kan strategisch gebruikt worden. Daarom is
taal een belangrijk en kan het een belangrijk onderdeel zijn van een studie.
Deel II: wat is discourse?
Er is geen eenduidige definitie. Het wordt gezien als een breed concept om taal te
onderzoeken. Het komt voort uit politieke en sociale structuren waarin macht niet een
natuurlijke manier ontstaat, maar in plaats daarvan als iets sociaal geconstrueerd wordt
gezien.
Er is geen eenduidige definitie over de term discourse. Er wordt ook wel gezegd dat in een
discourse analyse het goed mogelijk is dat twee boeken geen overlapping geeft qua inhoud.
Er wordt onderscheid gemaakt in 2 gedeeltes:
• Structuren: discourse is een sociaal cultureel onderzoek welke mensen gebruiken in
het creëren van meningen.
• Praktijk: discourse is a structure meaning in use
Het wordt gezien als de studie van sociale teksten in de alledaagse praktijk. Alvesson &
Karreman omschrijven het als studie van de sociale realiteit, zoals discursief geconstrueerd
en onderhouden (discursieve bewegingen).
Discourse analyse bevat vijf concepten
1. Practices: discourses uiten zich in zowel taalkundige als niet-taalkundige praktijken.
2. Rules: discourses worden gezien als reeksen van regels die beide praktijken mogelijk
maken en door de regels worden geproduceerd en/of omgezet. Denk bv aan dat jongens
geen nagellak ‘mogen’ dragen.
3. Productivity: discoursen zijn productief. Ze produceren onderwerpen, objecten en
onderlinge relaties. Ze produceren ook waarheid en bepalen criteria waaraan claims
aan zouden moeten voldoen. Het wordt gebruikt om actie te bereiken. Er zijn daarom
ook verschillende waarheden.
Leerdoelen
Definities van discourse analyses, wat is het?
Verschillende vormen van discourse analyses herkennen. Hoe kan je discourse
analyses uitvoeren op verschillende manieren?
Empirische voorbeelden van discourse analyses in de gezondheidszorg: wat brengt
discourse analyse ons?
Deel I: taal = empirische data die je kan onderzoeken
Denk hierbij bv aan politieke tekst en rapporten, organisatie documenten, natuurlijke
gesprekken en speeches
Veronderstellingen over taal
Er zijn verschillende veronderstellingen over taal, bijvoorbeeld dat het niet belangrijk is, het
inconsequent is en dat het niet verbonden kan worden aan actie.
Maar wanneer je één woord opnoemt krijgen verschillende mensen verschillende associaties
en voorstellingen bij het woord. Het leidt soms juist ook tot actie bij mensen.
Samengevat gedeelte I: belangrijkste assumpties over taal vanuit een discourse
analytisch perspectief
Het gebruik van taal heeft consequenties en het kan strategisch gebruikt worden. Daarom is
taal een belangrijk en kan het een belangrijk onderdeel zijn van een studie.
Deel II: wat is discourse?
Er is geen eenduidige definitie. Het wordt gezien als een breed concept om taal te
onderzoeken. Het komt voort uit politieke en sociale structuren waarin macht niet een
natuurlijke manier ontstaat, maar in plaats daarvan als iets sociaal geconstrueerd wordt
gezien.
Er is geen eenduidige definitie over de term discourse. Er wordt ook wel gezegd dat in een
discourse analyse het goed mogelijk is dat twee boeken geen overlapping geeft qua inhoud.
Er wordt onderscheid gemaakt in 2 gedeeltes:
• Structuren: discourse is een sociaal cultureel onderzoek welke mensen gebruiken in
het creëren van meningen.
• Praktijk: discourse is a structure meaning in use
Het wordt gezien als de studie van sociale teksten in de alledaagse praktijk. Alvesson &
Karreman omschrijven het als studie van de sociale realiteit, zoals discursief geconstrueerd
en onderhouden (discursieve bewegingen).
Discourse analyse bevat vijf concepten
1. Practices: discourses uiten zich in zowel taalkundige als niet-taalkundige praktijken.
2. Rules: discourses worden gezien als reeksen van regels die beide praktijken mogelijk
maken en door de regels worden geproduceerd en/of omgezet. Denk bv aan dat jongens
geen nagellak ‘mogen’ dragen.
3. Productivity: discoursen zijn productief. Ze produceren onderwerpen, objecten en
onderlinge relaties. Ze produceren ook waarheid en bepalen criteria waaraan claims
aan zouden moeten voldoen. Het wordt gebruikt om actie te bereiken. Er zijn daarom
ook verschillende waarheden.
