Samenvatting organisatiepsychologie en leren en ontwikkelen HRM/HRD jaar 1

Samenvatting Organisatiepsychologie en Leren en Ontwikkelen
Uit: Psychologie van gedrag in Organisatie, M. Wildschut
 Arbeids- en organisatiepsychologie – Cultuur & Leiderschap

 Leiderschap
o Formele, informele en legitieme leiders (H9.1)
 Situationeel leiderschap
o S1 – S4 + koppeling will-skill matrix (Hersey & Blanchard) (H9.3.3 +
Canvas)
 Cultuur
o Definitie, functie en niveaus van cultuur (Schein) (H11.1 + Canvas)
o Competing Values Framework/OCAI (Cameron en Quinn), inclusief
cultuurdimensies en cultuurtypen (H11.2 + Canvas)

 Arbeids- en organisatiepsychologie – Motivatie en leren

o Motivatie (H2.1 en 2.2)
 Definitie van motivatie + MARCS-belangen (H1.2.1 en H1.2.2)
 Intrinsieke en extrinsieke motivatie en motivationele focus (H2.2.1)
+ koppeling zelfbeschikkingstheorie (Deci & Ryan) (Canvas)
 Verwachtingstheorie (Vroom) (H2.1.2 en Canvas)
 Doelstellingentheorie (Locke) (H4.2.2 en Canvas)
o Leren
 Principes van leren (H5.1)
 Kolb, fases, samenhang (Canvas)
 Vormen van formeel leren (H5.2) en transfer (H5.3)

 Arbeids- en organisatiepsychologie – Samenwerking en Teamontwikkeling

o Teams
 Inrichting van teams (H8.1 en 8.2) en teamontwikkeling (Tuckman)
(Canvas)
 Teamontwikkeling (8.5)
o Communicatie
 Communicatieproces (H7.4)
 Hiërarchie en besluitvorming (H8.4)

 Arbeids- en organisatiepsychologie – Duurzame inzetbaarheid

o Stress en Burn-out (H1.4) in samenhang met bevlogenheid (H1.5)
 Definities, functies, oorzaken en gevolgen van stress, burn-out en
bevlogenheid
 Job Demands Resources model inclusief onderlinge samenhang
van de onderdelen

,Cultuur & Leiderschap
Leiderschap

Leiderschap > leiderschap is het proces (de activiteit) van het beïnvloeden van een
georganiseerde groep in haar inspanningen om doelen te stellen en die doelen te bereiken.

Soorten leiderschap binnen organisaties:

 Strategisch leiderschap: waar gaan we heen? (Wordt als leiderschap betiteld)
 Tactisch leiderschap: hoe komen we er? (Wordt als management betiteld)
 Operationeel leiderschap: hoe voeren we de noodzakelijke acties uit? (Management)

Formeel leiderschap: iemand krijgt binnen de organisatie de rol van leider toegewezen en
krijgt daarbij ook de bijbehorende taken en verantwoordelijkheden.

Gezag: is de positieve waardering voor een leider in termen van vertrouwen en respect of
aanzien.

ELT > evolutionaire leiderschapstheorie, beschrijft leiderschap vanuit het perspectief van de
evolutionaire psychologie. ELT gaat ervan uit dat de evolutie, mechanismen heeft
ingebouwd in het brein die voorkeuren voor en reacties naar leiders vormen. Deze
mechanismen vormen onze intuïties over wie een goede leider is, en wie niet.

Drie soorten leiderschap:

 Situationeel: alleen wanneer nodig.
 Democratisch: de groep kiest.
 Gedistribueerd: wie leider is, is afhankelijk van de uitdaging waar de groep voor
staat. (Niet 1 persoon in de groep is leider, maar verschillende groepsleden kunnen
leider zijn)

Om te bepalen of een leider gevolgd moet worden door de groep wordt er op 2 manieren
geëvalueerd:

 Algemeen: is deze persoon in de algemene zin geschikt als leider?
 Situationeel: is dit de juiste persoon voor deze specifieke situatie?

,In bovenstaande afbeelding staat wat de positie van een leidinggevende binnen een
organisatie en gezag doet met ‘leider’. Niet alle leiders hebben ook gezag. Leiders die dit
niet hebben, zijn zuiver formele leiders. Leiders die dit wel hebben, zijn legitieme leiders.
Medewerkers die geen leiderschapspositie hebben maar wel gezag hebben zijn informele
leiders.

Uitdagingen voor leiders:

 De inhoudelijke uitdaging; hoe maak ik de groep effectief?
 De sociale uitdaging; hoe ontwikkel ik gezag in de groep?
Situationele voorkeuren voor leiders:

 Sekse of gedragsmatige kenmerken:
o Mannelijk; directief, resultaatgericht, daadkrachtig en risico durven nemen.
o Vrouwelijk; sociaal goede communicatieve vaardigheden, gericht op
verbinding en harmonie.
 Leeftijd: een hogere leeftijd geeft vaak een teken van meer ervaring en wijsheid. Een
jonger iemand kan met een frissere blik ergens tegen aankijken en heeft een groter
leervermogen.


Leiderschapsstijlen; heeft betrekking op de wijze waarop een leider interacteert met
groepsleden. Een leiderschapsstijl kent twee dimensies:

 Sturend; de mate waarin de leider actief invloed uitoefent op het proces.
 Mensgericht; de mate waarin de leider sociaal aansluiting maakt en mensen
meeneemt (in tegenstelling tot dwingen).


Transactioneel leiderschap > is een stijl van leiderschap die gericht is op het uitvoeren van
taken. Dit vormt zich in een controlerende taak.

Het leiderschapscircumplex is een model van leiderschap waarin de twee dimensies
(mensgerichtheid en resultaatgerichtheid) worden gecombineerd in vier benaderingen en
acht stijlen.




De vier benaderingen zijn:

 Charismatische leiderschap, resultaatgericht en mensgericht. Deze leiders geven
duidelijk richting en zijn in die zin resultaatgericht. Ze richten daarbij ook sterk op
relatie, bijvoorbeeld door te inspireren.
 Democratische leiderschap, passief en mensgericht. Deze leiders zijn weinig
resultaatgericht en stellen zich meer faciliterend en ondersteunend op.

,  Vermijden leiderschap, passief en conflictueus. Deze leiders zijn weinig
mensgericht en weinig resultaatgericht. Zij houden zich vaak afzijdig, maar kunnen
wel heel controlerend en wantrouwend zijn.
 Autocratische leiderschap, resultaatgericht en conflictueus. Deze leiders zijn niet
mensgericht, maar willen wel resultaten realiseren. Ze zijn vaak dwingend en
dominant.




De 4 benaderingen vormen zich weer tot 8 stijlen.


Stijl Gedrag

De leider weet door zijn gedrag een manier van communiceren
Inspirerend medewerkers mee te krijgen in zijn visie en hen te motiveren zich