HOORCOLLEGE 1 INLEIDING METHODENLEER
Grondvormen van sociaal onderzoek
1. Experiment
- Manipulatie is de oorzaak. Een onafhankelijke variabele is het experimenteel stimulus.
- Onderzoeker heeft controle over de oorzaak
- Gevolg van de variabele wordt na manipulatie gemeten.
- Vergelijkbare groepen worden gebruikt Alleen een andere afhankelijke variabele per
groep.
2. Survey onderzoek
- Vragenlijsten – mondeling of schriftelijk.
- Grote en representatieve steekproef
- Efficiënte methode van dataverzameling
3. Veldonderzoek (hoofdstuk 10)
- Directe observatie
- Natuurlijke omgeving
- Niet-reactief meten mogelijk
- ‘sampling-in-the-field’
4. Beschikbare data (hoofdstuk 11)
- Gegevens die zonder tussenkomst van de onderzoeker/gebruiker aanwezig zijn.
- Niet reactief observeren
- Diverse bronnen: documenten, artefacten, fysische sporen.
De aanwezigheid van deze gegevens wil niet zeggen dat er niet gezocht moet worden.
Secundaire analyse Data die andere onderzoekers hebben verzameld opnieuw analyseren.
Grondvormen van sociaal onderzoek – vergelijken
De mogelijkheid om..
- Individuen in hun natuurlijke omgeving te observeren.
- Onderzoeksresultaten te generaliseren
- Het onderzoek te kunnen herhalen
- Formeel te toetsen of een sociale gebeurtenis of feit direct invloed uitoefent op het gedrag
van de mensen
- Een nieuwe of onbekend sociaal probleem te onderzoeken.
De moeilijkheid…
- Toegang tot data
- Problemen i.v.m. het beoordelen van de kwaliteit van de mening
(validiteit/betrouwbaarheid)
- Risico’s op onderzoekersbias
- Risico’s op subject bias
Bouwstenen van Sociaal wetenschappelijk onderzoek
1
,Theorie Proposities hypothesen
Proposities algemene stelling van regelmaat over de handeling van mensen.
- “wanneer een individu een taak beheerst, dan zal hij deze taak beter uitvoeren indien er
andere aanwezig zijn dan wanneer er niemand is. social facilitation effect
Theorie Verklaring geven voor de propositie. Speculatie
o Bijv. biologisch aanwezigheid anderen activeert fysiologische prikkels
o Bijv. psychologisch prestatieverbetering wanneer iemand denkt dat anderen hem
beoordelen.
Hypothese Een nog niet bewezen veronderstelling
Atleten presteren beter naarmate
a. Er meer supporters zijn
b. Er meer journalisten zijn
c. Er een rechtstreekse live uitzending is.
Wetenschap als proces
Deductie – van algemeen naar specifiek
Inductie – van specifieke theorieën naar iets algemeens.
Variabelen – relaties
1. Essentiele elementen
- Concepten Algemene abstracte omschrijving van een fenomeen bv. Intelligentie
- Variabele Empirische manifestatie van een concept bv. Test die intelligentie meet
o Metrisch Meetbaar
- Hypothese Verwacht verband tussen twee of meer variabelen.
2
, 2. Typen hypothesen
- Enkelvoudige (bivariate) hypothese Verband tussen twee kenmerken. Bijvoorbeeld
oorzaak en gevolg tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabele.
XY
X is de onafhankelijke variabele
Y is de afhankelijke variabele
- Meervoudige hypothese (Vier types) verwacht verband tussen meerdere onafhankelijke
variabelen (x) op de afhankelijke variabele (y)
1. Het relatief belang van onafhankelijke variabelen. Het ene variabele kan meer
invloed hebben dan de andere variabele. Je redeneert waarom beide invloed
hebben op y en waarom de ene meer dan de ander.
2. Een mediërende of interveniërende variabele. Interpreterende hypothese. Het
effect van x loopt niet direct naar y maar heeft invloed op x2. X2 beïnvloedt op
zijn beurt weer y. Een indirect effect.
Gedeeltelijke mediatie Een direct effect van x op y maar óók een indirect effect van x op y (via x2
dus).
3. Een modererend effect Interactie hypothese
- Invloed van x1 op y is verschillend naar de waarde van x2.
- Heeft een conditioneel effect. Afhankelijk van de conditie van x2 verandert het effect van
x1 op y.
4. Een schijnverband Spuriousness
Gemeenschappelijke oorzaak + verklarende hypothese. Een verband tussen x en
y is slechts schijn, want het is te verklaren vanuit gemeenschappelijke oorzaak x2
Je kunt nooit een uitspraak doen over een verband tussen twee variabelen. Je kan slechts zeggen dat
er een verband is, maar niet wat voor en waarom.
3
Grondvormen van sociaal onderzoek
1. Experiment
- Manipulatie is de oorzaak. Een onafhankelijke variabele is het experimenteel stimulus.
- Onderzoeker heeft controle over de oorzaak
- Gevolg van de variabele wordt na manipulatie gemeten.
- Vergelijkbare groepen worden gebruikt Alleen een andere afhankelijke variabele per
groep.
2. Survey onderzoek
- Vragenlijsten – mondeling of schriftelijk.
- Grote en representatieve steekproef
- Efficiënte methode van dataverzameling
3. Veldonderzoek (hoofdstuk 10)
- Directe observatie
- Natuurlijke omgeving
- Niet-reactief meten mogelijk
- ‘sampling-in-the-field’
4. Beschikbare data (hoofdstuk 11)
- Gegevens die zonder tussenkomst van de onderzoeker/gebruiker aanwezig zijn.
- Niet reactief observeren
- Diverse bronnen: documenten, artefacten, fysische sporen.
De aanwezigheid van deze gegevens wil niet zeggen dat er niet gezocht moet worden.
Secundaire analyse Data die andere onderzoekers hebben verzameld opnieuw analyseren.
Grondvormen van sociaal onderzoek – vergelijken
De mogelijkheid om..
- Individuen in hun natuurlijke omgeving te observeren.
- Onderzoeksresultaten te generaliseren
- Het onderzoek te kunnen herhalen
- Formeel te toetsen of een sociale gebeurtenis of feit direct invloed uitoefent op het gedrag
van de mensen
- Een nieuwe of onbekend sociaal probleem te onderzoeken.
De moeilijkheid…
- Toegang tot data
- Problemen i.v.m. het beoordelen van de kwaliteit van de mening
(validiteit/betrouwbaarheid)
- Risico’s op onderzoekersbias
- Risico’s op subject bias
Bouwstenen van Sociaal wetenschappelijk onderzoek
1
,Theorie Proposities hypothesen
Proposities algemene stelling van regelmaat over de handeling van mensen.
- “wanneer een individu een taak beheerst, dan zal hij deze taak beter uitvoeren indien er
andere aanwezig zijn dan wanneer er niemand is. social facilitation effect
Theorie Verklaring geven voor de propositie. Speculatie
o Bijv. biologisch aanwezigheid anderen activeert fysiologische prikkels
o Bijv. psychologisch prestatieverbetering wanneer iemand denkt dat anderen hem
beoordelen.
Hypothese Een nog niet bewezen veronderstelling
Atleten presteren beter naarmate
a. Er meer supporters zijn
b. Er meer journalisten zijn
c. Er een rechtstreekse live uitzending is.
Wetenschap als proces
Deductie – van algemeen naar specifiek
Inductie – van specifieke theorieën naar iets algemeens.
Variabelen – relaties
1. Essentiele elementen
- Concepten Algemene abstracte omschrijving van een fenomeen bv. Intelligentie
- Variabele Empirische manifestatie van een concept bv. Test die intelligentie meet
o Metrisch Meetbaar
- Hypothese Verwacht verband tussen twee of meer variabelen.
2
, 2. Typen hypothesen
- Enkelvoudige (bivariate) hypothese Verband tussen twee kenmerken. Bijvoorbeeld
oorzaak en gevolg tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabele.
XY
X is de onafhankelijke variabele
Y is de afhankelijke variabele
- Meervoudige hypothese (Vier types) verwacht verband tussen meerdere onafhankelijke
variabelen (x) op de afhankelijke variabele (y)
1. Het relatief belang van onafhankelijke variabelen. Het ene variabele kan meer
invloed hebben dan de andere variabele. Je redeneert waarom beide invloed
hebben op y en waarom de ene meer dan de ander.
2. Een mediërende of interveniërende variabele. Interpreterende hypothese. Het
effect van x loopt niet direct naar y maar heeft invloed op x2. X2 beïnvloedt op
zijn beurt weer y. Een indirect effect.
Gedeeltelijke mediatie Een direct effect van x op y maar óók een indirect effect van x op y (via x2
dus).
3. Een modererend effect Interactie hypothese
- Invloed van x1 op y is verschillend naar de waarde van x2.
- Heeft een conditioneel effect. Afhankelijk van de conditie van x2 verandert het effect van
x1 op y.
4. Een schijnverband Spuriousness
Gemeenschappelijke oorzaak + verklarende hypothese. Een verband tussen x en
y is slechts schijn, want het is te verklaren vanuit gemeenschappelijke oorzaak x2
Je kunt nooit een uitspraak doen over een verband tussen twee variabelen. Je kan slechts zeggen dat
er een verband is, maar niet wat voor en waarom.
3
