Hoofstuk 43: Animal Transport Systems
Concept 43.1
Effectieve uitwisseling
Diffusie: de verplaatsing van een stof van een plek met een hoge concentratie naar een plek
met een lage concentratie
Deze beweging is alleen snel over een kleine afstand
Natuurlijke selectie heeft gezorgd voor 2 adaptaties voor effectieve uitwisseling:
1. Simpel lichaamsplan: brengt veel cellen in contact met de omgeving
(zoals bij cnidaria en platwormen)
2. Circulatoir systeem: beweegt vloeistof tussen de omgeving van cellen en
lichaamsweefsels
Gastrovasculaire holtes
Gastrovasculaire holte: functioneert in het
verdelen van vloeistoffen door het lichaam, en in
vertering
De gastrovasculaire holte is aan 1 kant
verbonden met het water
Open en gesloten circulatoir systeem
Een circulatoir systeem heeft 3 componenten:
● Circulatoire vloeistof
● Onderling verbonden bloedvaten
● Het hart: gebruikt metabolische energie om de hydrostatische druk van de circulatoire
vloeistof te vergroten (waardoor de vloeistof door de bloedvaten vloeit en zo terug naar
het hart)
Zoogdieren
O2 van ingeademde lucht diffundeert over 2 lagen van cellen in de longen voordat het het bloed
bereikt. Het circulatoire systeem verplaatst dit O2-rijke bloed naar delen van het lichaam.
1
, Open circulatoir systeem: de circulatoire vloeistof genaamd hemolymfe is de stof waarin de
lichaamscellen baden
Samentrekking van het hart pompt de hemolymfe door de circulatoire bloedvaten in de ruimtes
tussen organen
⇒ Voorbeeld: arthropoden
⇒ Voordelen: lagere hydrostatische druk (verbruikt minder energie)
Gesloten circulatoir systeem: de circulatoire vloeistof genaamd bloed zit in de bloedvaten en
is anders dan de interstitiële vloeistof
Uitwisseling vindt plaats tussen het bloed en de interstitiële vloeistof & tussen de interstitiële
vloeistof en lichaamscellen
⇒ Voorbeeld: gewervelden
⇒ Voordelen: een bloeddruk die hoog genoeg is om een effectieve levering van O2 en
nutriënten te hebben
Open circulatoir systeem Gesloten circulatoir systeem
Organisatie van circulatoire systemen bij vertebraten
Cardiovasculair systeem: het hart en de bloedvaten bij vertebraten
Slagaders: brengen bloed van het hart naar de organen
Arteriolen: in de organen vertakken slagaders in arteriolen
Haarvaten: de arteriolen vervoeren bloed naar de haarvaten
Haarvaten netwerk: zitten in de weefsels
Haarvaten vertakken in venulen
Venulen vertakken in aderen (brengen bloed terug naar het hart)
2
Concept 43.1
Effectieve uitwisseling
Diffusie: de verplaatsing van een stof van een plek met een hoge concentratie naar een plek
met een lage concentratie
Deze beweging is alleen snel over een kleine afstand
Natuurlijke selectie heeft gezorgd voor 2 adaptaties voor effectieve uitwisseling:
1. Simpel lichaamsplan: brengt veel cellen in contact met de omgeving
(zoals bij cnidaria en platwormen)
2. Circulatoir systeem: beweegt vloeistof tussen de omgeving van cellen en
lichaamsweefsels
Gastrovasculaire holtes
Gastrovasculaire holte: functioneert in het
verdelen van vloeistoffen door het lichaam, en in
vertering
De gastrovasculaire holte is aan 1 kant
verbonden met het water
Open en gesloten circulatoir systeem
Een circulatoir systeem heeft 3 componenten:
● Circulatoire vloeistof
● Onderling verbonden bloedvaten
● Het hart: gebruikt metabolische energie om de hydrostatische druk van de circulatoire
vloeistof te vergroten (waardoor de vloeistof door de bloedvaten vloeit en zo terug naar
het hart)
Zoogdieren
O2 van ingeademde lucht diffundeert over 2 lagen van cellen in de longen voordat het het bloed
bereikt. Het circulatoire systeem verplaatst dit O2-rijke bloed naar delen van het lichaam.
1
, Open circulatoir systeem: de circulatoire vloeistof genaamd hemolymfe is de stof waarin de
lichaamscellen baden
Samentrekking van het hart pompt de hemolymfe door de circulatoire bloedvaten in de ruimtes
tussen organen
⇒ Voorbeeld: arthropoden
⇒ Voordelen: lagere hydrostatische druk (verbruikt minder energie)
Gesloten circulatoir systeem: de circulatoire vloeistof genaamd bloed zit in de bloedvaten en
is anders dan de interstitiële vloeistof
Uitwisseling vindt plaats tussen het bloed en de interstitiële vloeistof & tussen de interstitiële
vloeistof en lichaamscellen
⇒ Voorbeeld: gewervelden
⇒ Voordelen: een bloeddruk die hoog genoeg is om een effectieve levering van O2 en
nutriënten te hebben
Open circulatoir systeem Gesloten circulatoir systeem
Organisatie van circulatoire systemen bij vertebraten
Cardiovasculair systeem: het hart en de bloedvaten bij vertebraten
Slagaders: brengen bloed van het hart naar de organen
Arteriolen: in de organen vertakken slagaders in arteriolen
Haarvaten: de arteriolen vervoeren bloed naar de haarvaten
Haarvaten netwerk: zitten in de weefsels
Haarvaten vertakken in venulen
Venulen vertakken in aderen (brengen bloed terug naar het hart)
2
