Hoorcollege 4 – Verzekeringsrecht
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (1)
In het kader van samenloop van verzekeringen dient een onderscheid gemaakt te worden
tussen eigenlijke samenloop en oneigenlijke samenloop.
Eigenlijke samenloop: hetzelfde belang wordt voor dezelfde periode meerdere malen
verzekerd.
Oneigenlijke samenloop: een verzekerde kan meerdere verzekeraars aanspreken zonder dat er
sprake is van hetzelfde belang.
Artikel 7:961 BW gaat over eigenlijke samenloop van verzekeringen.
Onderscheid tussen eigenlijke en oneigenlijke samenloop. Eigenlijke hetzelfde belang voor dezelfde
periode meerdere malen is verzekerd. Wordt ook weleens dubbele verzekering genoemd maar is
onjuist, want kan meer zijn dan twee. Hetzelfde belang doet zich bv. voor bij reis in samenwerking met
zorgverzekering. Betekend niet dat ziekte/zorgdekking wanneer je een reis hebt helemaal onzin is.
Oneigenlijke samenloop kan verzekerde ook een aanspraak doen op meerdere verzekeraars maar
niet voor zelfde belang, bv. in geval van de situatie waarin een derde een aanrijding veroorzaakt die
aan hem toerekenbaar is en jouw autoschade oplevert (die casco verzekerd is) dan kan je je eigen
casco verzekeraar aanspreken maar ook de verzekeraar van de derde. Eigen verzekeraar gaat om
casco belang en de ander o.g.v. de WAM. 7:961 gaat over de eigenlijke samenloop daar gaan we het
over hebben. Samenloop moet onderscheiden worden van co-assurantie (dat meerdere verzekeraars
intekenen op dezelfde polis, achtergrond/ontstaansgeschiedenis omdat het risico zodanig groot is dat
het te riskant is voor 1 verzekeraar dat in zijn eentje te dragen) bij samenloop zijn het allemaal
meerdere losse verzekeringen. Co-assurantie is niet geregeld in de wet, althans de juridische aspecten
daarvan. Art 961 lid 4 bepaald voor co assurantie dat iemand niet meer kan worden aangesproken
dan voor het bedrag waar hij zich voor heeft ingetekend. En bij een deelschade naar rato voor het
bedrag waarvoor je ingetekend hebt. Dat moet je los van elkaar zien.
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (2)
Samenloop van verzekeringen dient te worden onderscheiden van co-assurantie. Bij co-assurantie is er
sprake van slechts één polis waarop meerdere verzekeraars hebben ingetekend. Een verzekerde kan de
situatie van co-assurantie benaderen door zelf met verschillende verzekeraars
verzekeringsovereenkomsten te sluiten voor telkens een deelbelang. Wel blijft er dan sprake van
meerdere verzekeringsovereenkomsten terwijl er bij co-assurantie slechts sprake is van één polis. Art.
7:961 lid 4 BW bepaalt expliciet dat de bij de co-assurantie betrokken verzekeraars maximaal aan te
spreken zijn voor hun intekensommen en bij deelschade naar evenredigheid van die sommen.
Co-assurantie is per definitie een beursverzekering!
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (3)
Meervoudige verzekering is juridisch met name interessant voor zover deze heeft geleid tot
overzekering. In verband met het uitvoeringsaspect van het indemniteitsbeginsel (art. 7:960 BW) kan
de verzekerde dan niet alle verzekeraars voor het hele bedrag aanspreken bij teniet gaan van de
verzekerde zaak.
Meervoudige verzekering is alleen interessant als deze leidt tot oververzekering: dat het geheel van de
betrokken sommen (955 bedrag waarvoor de verzekeraar max kan worden aangesproken) meer is
dan de verzekerbare waarde, waarde van het belang (stel je hebt een huis met een waarde van 1000
euro, en dat huis is verzekerd bij A voor 800 en bij B voor 400 meervoudige verz JA meerdere
verz. Is er sprake van oververz? Ja want 800+400 is meer dan 1000 de waarde van het huis)
Meervoudige verz is met name interessant als het totaal meer is dan het verzekerd belang. Als je er 2
afsluit voor beide 500, en samen precies de waarde zijn, kan je er net zo goed 1 van 1000 sluiten.
Ervan uitgaande dat je niet meer mag ontvangen dan de schade, wie ga je dan aanspreken en voor
welk bedrag?
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (4)
1
, Het leerstuk meervoudige verzekering kent drie belangrijke vraagstukken:
1) Heeft de verzekerde een keuzevrijheid voor het aanspreken van de verzekeraar(s) die hij als
eerste wil aanspreken?
2) Heeft de verzekeringnemer recht op premierestitutie voor de premie die hij bij de
verschillende verzekeraars teveel heeft betaald in geval van oververzekering?
3) Heeft de betalende verzekeraar een verhaalsrecht op collega’s?
Het leerstuk van meervoudige verz levert eigenlijk 3 belangrijke vraagstukken op.
1 keuzevrijheid? Of is er een rangorde?
2 premierestitutie o.g.v. oververz. (vb van 800+400 zonde van de premie die je betaald, hoe
hoger de som hoe hoger de premie, heb je dan recht op restitutie van oververz??)
3 (vb 800+400 a eerst aanspreken want daar kan je meeste halen, maar verz A denkt ik ben nu
voor max aangesproken, mag A zich dat bij B verhalen die maar 200 hoefde bij te dragen?
Wet geeft in lid 3 mogelijkheid voor verhalen. (Wat kan je dan tegenwerpen?? Rare van lid3 verz die
voor max is aangesproken die verhaal kan hebben op collega’s die niet voor max zijn aangesproken,
die heeft toch ook een premie gekregen voor max bedrag. Waarom krijgt dat derde werking? Contract
tussen verzekerde en B heeft A niets mee te maken.) komt hij nog op terug maar fundament vindt hij
zwevend omdat er geen goed argument voor wordt gegeven.
Samenloop van verzekeringen: volgorde van aanspreken bij oververzekering (1)
Uit art. 7:961 lid 1 eerste zin BW wordt duidelijk dat de verzekerde geheel vrij is bij het
bepalen van de volgorde waarin hij de verzekeraars wil aanspreken.
Vergelijk ook Section 32 para 2 sub a MIA 1906: ‘’(2) Where the assured is over-insured by
double insurance: (a) The assured, unless the policy otherwise provides, may claim payment
from the insurers in such order as he may think fit, provided that he is not entitled to receive
any sum in excess of the indemnity allowed by this Act’’
Wet is duidelijk voor huidige recht er is volgens wetgever keuzevrijheid indien dezelfde schade
(eigenlijk zelfde belang) in aanmerking nemend 960 (kan niet meer dan schade aanspreken) zelf
kiezen wie aan te spreken. Deze regel hadden ze 100 jaar eerder al in ENG. 961 is van regelend recht
mag ervan af wijken.
Samenloop van verzekeringen: volgorde van aanspreken bij oververzekering (2)
Art. 7:961 lid 1 tweede zin BW bepaalt dat de aangesproken verzekeraar zijn
betalingsverplichting mag opschorten tot de verzekerde de andere betrokken verzekeringen
heeft genoemd.
De onderhavige opschortingsregeling roept allerlei praktische vragen op.
De verzekerde kan toch alleen de verzekeringen noemen die hij kent?
Wie moet wat bewijzen in geval de verzekerde ontkent dat er sprake is van samenloop?
Algemeen wordt aangenomen dat de verzekeraar in het onderhavige geval dient te bewijzen
dat er sprake is van samenloop omdat de verzekerde onmogelijk kan bewijzen dat dit niet het
geval is.
7:961 lid 1 tweede zin verz mag betaling opschorten tot de verzekerde de andere verzekeringen
heeft genoemd. (Heeft te maken met lid 3, het verhaalsrecht van verzekeraars)
Vragen hierbij: wat nu als verzekerde zegt: hoezo opschorten er zijn geen andere verzekeraars, maar
verzekeraar A zegt van wel. (Als iemand ten behoeve van jou een verzekering heeft gesloten weet je
dat niet altijd, had dus eigenlijk de hem bekende verzekeringen moeten staan.) Verzekerde ontkent het
verzekeraar moet in dat geval bewijzen dat er andere verzekeraars zijn. Want je kunt niet al
verzekerde bewijzen dat er niet iets is onmogelijk.
Op moment dat ze er dan toch wel zijn, en verzekerde heeft dat niet genoemd dat heb je je schuldig
gemaakt aan wanprestatie 961 lid 1 tweede zin, je moet ze noemen is een verplichting, wordt
aangenomen dat er schadevergoedingsactie mogelijk is. Verzekeraar kan schade (van bv.
onderzoekskosten) terugvorderen van verzekerde o.g.v. wanprestatie.
2
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (1)
In het kader van samenloop van verzekeringen dient een onderscheid gemaakt te worden
tussen eigenlijke samenloop en oneigenlijke samenloop.
Eigenlijke samenloop: hetzelfde belang wordt voor dezelfde periode meerdere malen
verzekerd.
Oneigenlijke samenloop: een verzekerde kan meerdere verzekeraars aanspreken zonder dat er
sprake is van hetzelfde belang.
Artikel 7:961 BW gaat over eigenlijke samenloop van verzekeringen.
Onderscheid tussen eigenlijke en oneigenlijke samenloop. Eigenlijke hetzelfde belang voor dezelfde
periode meerdere malen is verzekerd. Wordt ook weleens dubbele verzekering genoemd maar is
onjuist, want kan meer zijn dan twee. Hetzelfde belang doet zich bv. voor bij reis in samenwerking met
zorgverzekering. Betekend niet dat ziekte/zorgdekking wanneer je een reis hebt helemaal onzin is.
Oneigenlijke samenloop kan verzekerde ook een aanspraak doen op meerdere verzekeraars maar
niet voor zelfde belang, bv. in geval van de situatie waarin een derde een aanrijding veroorzaakt die
aan hem toerekenbaar is en jouw autoschade oplevert (die casco verzekerd is) dan kan je je eigen
casco verzekeraar aanspreken maar ook de verzekeraar van de derde. Eigen verzekeraar gaat om
casco belang en de ander o.g.v. de WAM. 7:961 gaat over de eigenlijke samenloop daar gaan we het
over hebben. Samenloop moet onderscheiden worden van co-assurantie (dat meerdere verzekeraars
intekenen op dezelfde polis, achtergrond/ontstaansgeschiedenis omdat het risico zodanig groot is dat
het te riskant is voor 1 verzekeraar dat in zijn eentje te dragen) bij samenloop zijn het allemaal
meerdere losse verzekeringen. Co-assurantie is niet geregeld in de wet, althans de juridische aspecten
daarvan. Art 961 lid 4 bepaald voor co assurantie dat iemand niet meer kan worden aangesproken
dan voor het bedrag waar hij zich voor heeft ingetekend. En bij een deelschade naar rato voor het
bedrag waarvoor je ingetekend hebt. Dat moet je los van elkaar zien.
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (2)
Samenloop van verzekeringen dient te worden onderscheiden van co-assurantie. Bij co-assurantie is er
sprake van slechts één polis waarop meerdere verzekeraars hebben ingetekend. Een verzekerde kan de
situatie van co-assurantie benaderen door zelf met verschillende verzekeraars
verzekeringsovereenkomsten te sluiten voor telkens een deelbelang. Wel blijft er dan sprake van
meerdere verzekeringsovereenkomsten terwijl er bij co-assurantie slechts sprake is van één polis. Art.
7:961 lid 4 BW bepaalt expliciet dat de bij de co-assurantie betrokken verzekeraars maximaal aan te
spreken zijn voor hun intekensommen en bij deelschade naar evenredigheid van die sommen.
Co-assurantie is per definitie een beursverzekering!
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (3)
Meervoudige verzekering is juridisch met name interessant voor zover deze heeft geleid tot
overzekering. In verband met het uitvoeringsaspect van het indemniteitsbeginsel (art. 7:960 BW) kan
de verzekerde dan niet alle verzekeraars voor het hele bedrag aanspreken bij teniet gaan van de
verzekerde zaak.
Meervoudige verzekering is alleen interessant als deze leidt tot oververzekering: dat het geheel van de
betrokken sommen (955 bedrag waarvoor de verzekeraar max kan worden aangesproken) meer is
dan de verzekerbare waarde, waarde van het belang (stel je hebt een huis met een waarde van 1000
euro, en dat huis is verzekerd bij A voor 800 en bij B voor 400 meervoudige verz JA meerdere
verz. Is er sprake van oververz? Ja want 800+400 is meer dan 1000 de waarde van het huis)
Meervoudige verz is met name interessant als het totaal meer is dan het verzekerd belang. Als je er 2
afsluit voor beide 500, en samen precies de waarde zijn, kan je er net zo goed 1 van 1000 sluiten.
Ervan uitgaande dat je niet meer mag ontvangen dan de schade, wie ga je dan aanspreken en voor
welk bedrag?
Samenloop van verzekeringen: Inleiding (4)
1
, Het leerstuk meervoudige verzekering kent drie belangrijke vraagstukken:
1) Heeft de verzekerde een keuzevrijheid voor het aanspreken van de verzekeraar(s) die hij als
eerste wil aanspreken?
2) Heeft de verzekeringnemer recht op premierestitutie voor de premie die hij bij de
verschillende verzekeraars teveel heeft betaald in geval van oververzekering?
3) Heeft de betalende verzekeraar een verhaalsrecht op collega’s?
Het leerstuk van meervoudige verz levert eigenlijk 3 belangrijke vraagstukken op.
1 keuzevrijheid? Of is er een rangorde?
2 premierestitutie o.g.v. oververz. (vb van 800+400 zonde van de premie die je betaald, hoe
hoger de som hoe hoger de premie, heb je dan recht op restitutie van oververz??)
3 (vb 800+400 a eerst aanspreken want daar kan je meeste halen, maar verz A denkt ik ben nu
voor max aangesproken, mag A zich dat bij B verhalen die maar 200 hoefde bij te dragen?
Wet geeft in lid 3 mogelijkheid voor verhalen. (Wat kan je dan tegenwerpen?? Rare van lid3 verz die
voor max is aangesproken die verhaal kan hebben op collega’s die niet voor max zijn aangesproken,
die heeft toch ook een premie gekregen voor max bedrag. Waarom krijgt dat derde werking? Contract
tussen verzekerde en B heeft A niets mee te maken.) komt hij nog op terug maar fundament vindt hij
zwevend omdat er geen goed argument voor wordt gegeven.
Samenloop van verzekeringen: volgorde van aanspreken bij oververzekering (1)
Uit art. 7:961 lid 1 eerste zin BW wordt duidelijk dat de verzekerde geheel vrij is bij het
bepalen van de volgorde waarin hij de verzekeraars wil aanspreken.
Vergelijk ook Section 32 para 2 sub a MIA 1906: ‘’(2) Where the assured is over-insured by
double insurance: (a) The assured, unless the policy otherwise provides, may claim payment
from the insurers in such order as he may think fit, provided that he is not entitled to receive
any sum in excess of the indemnity allowed by this Act’’
Wet is duidelijk voor huidige recht er is volgens wetgever keuzevrijheid indien dezelfde schade
(eigenlijk zelfde belang) in aanmerking nemend 960 (kan niet meer dan schade aanspreken) zelf
kiezen wie aan te spreken. Deze regel hadden ze 100 jaar eerder al in ENG. 961 is van regelend recht
mag ervan af wijken.
Samenloop van verzekeringen: volgorde van aanspreken bij oververzekering (2)
Art. 7:961 lid 1 tweede zin BW bepaalt dat de aangesproken verzekeraar zijn
betalingsverplichting mag opschorten tot de verzekerde de andere betrokken verzekeringen
heeft genoemd.
De onderhavige opschortingsregeling roept allerlei praktische vragen op.
De verzekerde kan toch alleen de verzekeringen noemen die hij kent?
Wie moet wat bewijzen in geval de verzekerde ontkent dat er sprake is van samenloop?
Algemeen wordt aangenomen dat de verzekeraar in het onderhavige geval dient te bewijzen
dat er sprake is van samenloop omdat de verzekerde onmogelijk kan bewijzen dat dit niet het
geval is.
7:961 lid 1 tweede zin verz mag betaling opschorten tot de verzekerde de andere verzekeringen
heeft genoemd. (Heeft te maken met lid 3, het verhaalsrecht van verzekeraars)
Vragen hierbij: wat nu als verzekerde zegt: hoezo opschorten er zijn geen andere verzekeraars, maar
verzekeraar A zegt van wel. (Als iemand ten behoeve van jou een verzekering heeft gesloten weet je
dat niet altijd, had dus eigenlijk de hem bekende verzekeringen moeten staan.) Verzekerde ontkent het
verzekeraar moet in dat geval bewijzen dat er andere verzekeraars zijn. Want je kunt niet al
verzekerde bewijzen dat er niet iets is onmogelijk.
Op moment dat ze er dan toch wel zijn, en verzekerde heeft dat niet genoemd dat heb je je schuldig
gemaakt aan wanprestatie 961 lid 1 tweede zin, je moet ze noemen is een verplichting, wordt
aangenomen dat er schadevergoedingsactie mogelijk is. Verzekeraar kan schade (van bv.
onderzoekskosten) terugvorderen van verzekerde o.g.v. wanprestatie.
2
