1
,Voorwoord
Dit verslag presenteert het afstudeeronderzoek waarin gekozen is voor het
ontwikkelen van een ontwerp. Dit ontwerp richt zich op het creëren van een
attente plek binnen een bestaand buurthuis. Het ontwerp is uitgevoerd in het
kader van de opleiding Social Work aan de Hogeschool Inholland te Alkmaar.
De opdrachtgever voor dit ontwerp is MET Dijk en Waard, de organisatie die de
sociaal wijkteams van de gemeente Dijk en Waard beheert. Ik wil alle
opbouwwerkers van MET Dijk en Waard bedanken voor hun waardevolle input en
ondersteuning bij de totstandkoming van dit onderwerp.
Ik wens u veel leesplezier!
2
,Samenvatting
In gemeente Dijk en Waard is een groep inwoners die niet goed bereikt wordt door
welzijnsorganisaties en de gemeente, wat leidt tot inwoners die niet betrokken zijn en geen gebruik
maken van de huidige ondersteuning die welzijnsorganisaties bieden. De gemeente wil samen met
organisaties een fysiek laagdrempelige ontmoetingsplek creëren waar deze groep naast andere
bewoners ondersteuning kan vinden en krijgen. Op deze plek kunnen bewoners elkaar ook
ontmoeten en nieuwe contacten op doen. Deze plek heet een attente plek, die gerund wordt door
professionals zoals medewerkers van MET Dijk en Waard, Woonwaard, Dijk en Waard Sport etc.
Buurthuis De Ezel fungeert al als ontmoetingsplek in de wijk maar kan een geschikte locatie zijn voor
een attente plek. Het onderzoek richt zich op het potentiële aanbod wat professionals kunnen bieden
en de samenwerkingsverbanden onderling. Inwoners ervaren soms drempels als het gaat om huidige
ontmoetingsplekken, die bewust weg worden gehaald bij attente plekken, zoals vraagverlegenheid en
financiële belemmeringen. MET Dijk en Waard is een stichting die verbinding met inwoners en
samenwerkingen met externe partijen in de gemeente centraal stelt, waarbij hun sociaal werkers
zichtbaar en toegankelijk zijn. Door veld en- literatuuronderzoek te doen wordt nieuwe informatie
verzameld voor vraaggericht aanbod, maar worden ook wensen en behoeften duidelijk in beeld
gebracht. Dit onderzoek biedt niet alleen inzichten voor een attente plek in de Ezel, maar ook elders
in Dijk en Waard. Professionals streven naar korte lijnen om effectieve ondersteuning te kunnen
bieden, effectiever dan dat nu het geval is. Daarbij willen zij het vertrouwen winnen van bewoners en
zorgen voor een inclusieve ontmoetingsplek waar iedereen welkom is. Om dit ontwerp ethisch te
verantwoorden, is op meerdere plekken gebruik gemaakt van de beroepscode van de sociaal werker.
Doormiddel van Design Thinking wordt er een alternatieve aanpak gebruikt die zich richt op het
oplossen van complexe problematieken en daarbij rekening te houden met behoeften van
betrokkenen. De onderzoeker zal hierbij de volgende stappen doorlopen: Empathiseren, Definieren,
Dromen en Ontwerpen om op een creatieve manier inzicht te krijgen in wensen, behoeften en
ervaringen van inwoners en professionals. Dit word gedaan met behulp van twee observaties en
meerdere interviews. Hierbij wordt er rekening gehouden met de privacy van betrokkenen.
Bij empathiseren wordt er een uitgebreide verkenning gedaan van alle betrokkenen met als doel
inzicht krijgen in stakeholders en hoe belangrijk deze zijn voor het ontwerp. Belangrijke punten die
naar voren komen zijn onder andere de behoefte aan verbondenheid en sociaal contact, ruimte voor
serieuze gesprekken, ondersteuning bij communicatie, toegankelijke professionele hulp, inclusiviteit
en behoud van het buurthuis karakter. Externe organisaties zoals Woonwaard en Dijk en Waard Sport
hebben ook specifieke wensen en behoeften geuit, zoals verbeterde toegankelijkheid en aandacht
voor eenzaamheidsproblematieken. Het is duidelijk dat er een breed scala aan behoeften en wensen
is die moeten worden aangepakt om een attente plek succesvol te maken.
Bij het volgende hoofdstuk wordt de verzamelde informatie vergeleken, waarbij theoretische
inzichten worden toegepast om eventuele afwijkingen tussen praktijk en theorie aan te tonen. Hier
hoort een programma van eisen bij, waarbij kernproblemen en kansen beschreven worden. Door op
een creatieve manier zoveel mogelijk ideeën te verzamelen, wordt er gekeken naar een oplossing.
Hierbij worden op vier thema’s brainstormsessies gehouden en wordt er gebruik gemaakt van een
mindmap. Door deze ideeën kritisch te analyseren, worden twee ontwerp ideeën uitgekozen.
opknappen van buurthuis De Ezel en regelmatig organiseren van pop-up attente plekken, waar
feedback over wordt gevraagd aan een opbouwwerker. Ook verschillende succesfactoren worden
meegenomen in de scenario’s en uiteindelijk wordt er gekozen voor de pop-up attente plekken in Dijk
en Waard. Uit de zelfreflectie blijkt dat er uitdagingen en leermomenten waren tijdens het proces
zoals het balanceren van verschillende meningen en overzichtelijk houden van alle informatie. Het
heeft waardevolle inzichten opgeleverd en vormt een basis voor een toekomstige carrière
ontwikkeling.
3
, Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................2
Samenvatting .........................................................................................................................................3
Inleiding .................................................................................................................................................5
1.2 Aanleiding.........................................................................................................................................6
1.3 Probleemstelling ..............................................................................................................................8
1.4 Organisatie......................................................................................................................................10
1.5 Stakeholderanalyse.........................................................................................................................11
1.6 Doelstelling ....................................................................................................................................14
1.7 Onderzoeksvraag............................................................................................................................15
2.0 Methodologie ................................................................................................................................16
2.1 Design Thinking...........................................................................................................................16
2.2 Onderzoek ontwerp en methodes .............................................................................................18
2.3 Dataverzameling en verwerkingsproces.....................................................................................19
2. 4 Ethiek, betrouwbaarheid en validiteit........................................................................................19
Empathiseren .......................................................................................................................................21
Dromen ................................................................................................................................................29
Ontwerpen ...........................................................................................................................................33
Conclusie .........................................................................................................................................36
Reflectie ...............................................................................................................................................37
Literatuurlijst .......................................................................................................................................38
Bijlagen.................................................................................................................................................42
4
,Voorwoord
Dit verslag presenteert het afstudeeronderzoek waarin gekozen is voor het
ontwikkelen van een ontwerp. Dit ontwerp richt zich op het creëren van een
attente plek binnen een bestaand buurthuis. Het ontwerp is uitgevoerd in het
kader van de opleiding Social Work aan de Hogeschool Inholland te Alkmaar.
De opdrachtgever voor dit ontwerp is MET Dijk en Waard, de organisatie die de
sociaal wijkteams van de gemeente Dijk en Waard beheert. Ik wil alle
opbouwwerkers van MET Dijk en Waard bedanken voor hun waardevolle input en
ondersteuning bij de totstandkoming van dit onderwerp.
Ik wens u veel leesplezier!
2
,Samenvatting
In gemeente Dijk en Waard is een groep inwoners die niet goed bereikt wordt door
welzijnsorganisaties en de gemeente, wat leidt tot inwoners die niet betrokken zijn en geen gebruik
maken van de huidige ondersteuning die welzijnsorganisaties bieden. De gemeente wil samen met
organisaties een fysiek laagdrempelige ontmoetingsplek creëren waar deze groep naast andere
bewoners ondersteuning kan vinden en krijgen. Op deze plek kunnen bewoners elkaar ook
ontmoeten en nieuwe contacten op doen. Deze plek heet een attente plek, die gerund wordt door
professionals zoals medewerkers van MET Dijk en Waard, Woonwaard, Dijk en Waard Sport etc.
Buurthuis De Ezel fungeert al als ontmoetingsplek in de wijk maar kan een geschikte locatie zijn voor
een attente plek. Het onderzoek richt zich op het potentiële aanbod wat professionals kunnen bieden
en de samenwerkingsverbanden onderling. Inwoners ervaren soms drempels als het gaat om huidige
ontmoetingsplekken, die bewust weg worden gehaald bij attente plekken, zoals vraagverlegenheid en
financiële belemmeringen. MET Dijk en Waard is een stichting die verbinding met inwoners en
samenwerkingen met externe partijen in de gemeente centraal stelt, waarbij hun sociaal werkers
zichtbaar en toegankelijk zijn. Door veld en- literatuuronderzoek te doen wordt nieuwe informatie
verzameld voor vraaggericht aanbod, maar worden ook wensen en behoeften duidelijk in beeld
gebracht. Dit onderzoek biedt niet alleen inzichten voor een attente plek in de Ezel, maar ook elders
in Dijk en Waard. Professionals streven naar korte lijnen om effectieve ondersteuning te kunnen
bieden, effectiever dan dat nu het geval is. Daarbij willen zij het vertrouwen winnen van bewoners en
zorgen voor een inclusieve ontmoetingsplek waar iedereen welkom is. Om dit ontwerp ethisch te
verantwoorden, is op meerdere plekken gebruik gemaakt van de beroepscode van de sociaal werker.
Doormiddel van Design Thinking wordt er een alternatieve aanpak gebruikt die zich richt op het
oplossen van complexe problematieken en daarbij rekening te houden met behoeften van
betrokkenen. De onderzoeker zal hierbij de volgende stappen doorlopen: Empathiseren, Definieren,
Dromen en Ontwerpen om op een creatieve manier inzicht te krijgen in wensen, behoeften en
ervaringen van inwoners en professionals. Dit word gedaan met behulp van twee observaties en
meerdere interviews. Hierbij wordt er rekening gehouden met de privacy van betrokkenen.
Bij empathiseren wordt er een uitgebreide verkenning gedaan van alle betrokkenen met als doel
inzicht krijgen in stakeholders en hoe belangrijk deze zijn voor het ontwerp. Belangrijke punten die
naar voren komen zijn onder andere de behoefte aan verbondenheid en sociaal contact, ruimte voor
serieuze gesprekken, ondersteuning bij communicatie, toegankelijke professionele hulp, inclusiviteit
en behoud van het buurthuis karakter. Externe organisaties zoals Woonwaard en Dijk en Waard Sport
hebben ook specifieke wensen en behoeften geuit, zoals verbeterde toegankelijkheid en aandacht
voor eenzaamheidsproblematieken. Het is duidelijk dat er een breed scala aan behoeften en wensen
is die moeten worden aangepakt om een attente plek succesvol te maken.
Bij het volgende hoofdstuk wordt de verzamelde informatie vergeleken, waarbij theoretische
inzichten worden toegepast om eventuele afwijkingen tussen praktijk en theorie aan te tonen. Hier
hoort een programma van eisen bij, waarbij kernproblemen en kansen beschreven worden. Door op
een creatieve manier zoveel mogelijk ideeën te verzamelen, wordt er gekeken naar een oplossing.
Hierbij worden op vier thema’s brainstormsessies gehouden en wordt er gebruik gemaakt van een
mindmap. Door deze ideeën kritisch te analyseren, worden twee ontwerp ideeën uitgekozen.
opknappen van buurthuis De Ezel en regelmatig organiseren van pop-up attente plekken, waar
feedback over wordt gevraagd aan een opbouwwerker. Ook verschillende succesfactoren worden
meegenomen in de scenario’s en uiteindelijk wordt er gekozen voor de pop-up attente plekken in Dijk
en Waard. Uit de zelfreflectie blijkt dat er uitdagingen en leermomenten waren tijdens het proces
zoals het balanceren van verschillende meningen en overzichtelijk houden van alle informatie. Het
heeft waardevolle inzichten opgeleverd en vormt een basis voor een toekomstige carrière
ontwikkeling.
3
, Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................2
Samenvatting .........................................................................................................................................3
Inleiding .................................................................................................................................................5
1.2 Aanleiding.........................................................................................................................................6
1.3 Probleemstelling ..............................................................................................................................8
1.4 Organisatie......................................................................................................................................10
1.5 Stakeholderanalyse.........................................................................................................................11
1.6 Doelstelling ....................................................................................................................................14
1.7 Onderzoeksvraag............................................................................................................................15
2.0 Methodologie ................................................................................................................................16
2.1 Design Thinking...........................................................................................................................16
2.2 Onderzoek ontwerp en methodes .............................................................................................18
2.3 Dataverzameling en verwerkingsproces.....................................................................................19
2. 4 Ethiek, betrouwbaarheid en validiteit........................................................................................19
Empathiseren .......................................................................................................................................21
Dromen ................................................................................................................................................29
Ontwerpen ...........................................................................................................................................33
Conclusie .........................................................................................................................................36
Reflectie ...............................................................................................................................................37
Literatuurlijst .......................................................................................................................................38
Bijlagen.................................................................................................................................................42
4
