Alle college aantekeningen + tentamenvragen per college (SOW-PWB2290)

Sociale en
Emotionele
problemen
College aantekeningen




Schooljaar 2023-2024

,Leerdoelen
College 1 - Introductie
 Afwijkend gedrag kunnen definiëren
 Kunnen omschrijven wat het perspectief van ontwikkelingspsychopathologie inhoudt
 Herkennen en definiëren wat prevalentie en incidentie is
 Verschillende etiologische factoren herkennen en identificeren
 Begrijpen wat classificeren + het doel ervan is
 Belang van de context kunnen herkennen en omschrijven
 Kunnen herkennen en omschrijven wanneer stemming afwijkend is
 De prevalentie van stemmingsproblemen kunnen beschrijven

College 2 & 3 – Angst & Trauma
 Kenmerken en oorzaken van angststoornissen beschrijven, benoemen en uitleggen
 Angststoornissen plaatsen in zowel het ontwikkelings- als systeemperspectief
 Angststoornissen herkennen bij een specifieke doelgroep
 Kritisch reflecteren op huidige diagnostische systemen

College 4 – ADHD & Herhaalproblemen
 Kenmerken van ADHD kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
 Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen onderscheiden
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
 Kenmerken van OCS en ticstoornis kunnen herkennen en onderscheiden
 Kunnen definiëren, herkennen, en onderscheiden van een tic, een obsessie, en een
compulsie.
 Kunnen onderscheiden van de verschillende varianten van een ticstoornis
 Uitingen van tics in ontwikkelingsverloop kunnen zetten
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven

College 5 - Stemming
 Kenmerken van stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
 De verschillen tussen stemmingsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
 Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden kunnen herkennen en omschrijven
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
 Kunnen definiëren wat zelfverwonding is en kunnen omschrijven wat de functie ervan kan
zijn
 Kunnen definiëren wat suïcide en parasuïcide is
 Kunnen omschrijven wat de prevalentie, leeftijdsspecifieke aspecten en risicofactoren voor
suïcide/parasuïcide zijn




1

,College 6 – Psychotische stoornissen
 Kenmerken van psychotische symptomen en stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
 De verschillen tussen psychotische stoornissen kunnen herkennen en omschrijven
 De verschillende fases van schizofrenie kunnen omschrijven en herkennen
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
 De complexiteit van diagnose bij kinderen kunnen omschrijven

College 7 – Autisme spectrumstoornis
 Kenmerken van ASS kunnen herkennen en onderscheiden van andere stoornissen
 Op de hoogte zijn van de eerdere ASS-classificaties volgens de DSM-IV versus de
veranderingen in de DSM-5
 Kenmerken van ASS binnen de verschillende ontwikkelingsgebieden kunnen herkennen
 Rituelen versus obsessies van elkaar kunnen onderscheiden
 Verschillen in uitingsvormen tussen leeftijden en tussen jongens en meisjes kunnen
onderscheiden
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven

College 8 – Gedragsproblemen
 Kenmerken van en verschillen tussen gedragsstoornissen kunnen herkennen en omschrijven
 Kenmerken van verschillende type agressie kunnen herkennen en omschrijven
 Kunnen omschrijven wat de prevalentie en leeftijdsspecifieke aspecten van
gedragsstoornissen en agressie zijn
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven

College 9 – Eet- en somatische problemen
 Kenmerken van de verschillende eetstoornissen kunnen herkennen en onderscheiden van
elkaar en van andere stoornissen
 Op de hoogte zijn van de invloed van eetstoornissen op de ontwikkeling
 Differentiaal diagnostische en co-morbide problemen kunnen benoemen en onderscheiden
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven
 Definitie van somatisatie aan kunnen geven
 Kenmerken van de somatische symptoomstoornis en verwante stoornissen kunnen
herkennen en onderscheiden van elkaar en van andere stoornissen
 De hoofdverklaringen van de verschillende etiologische theorieën kunnen herkennen en
omschrijven

College 10 – Transdiagnostisch perspectief
 Nadelen van de DSM kunnen herkennen en beschrijven
 Andere benaderingen kunnen herkennen, beschrijven en definiëren
 Voorbeelden van transdiagnostische fenomenen kunnen herkennen en identificeren




2

, College 1 – Introductie
Afwijkend gedrag
 Gedrag is afwijkend als het op een bepaald moment:
... wel vertoond wordt, terwijl het niet in overeenstemming is met wat volgens onze
opvattingen gemiddeld en idealiter bij die ontwikkelingsfase en de daarbij behorende
ontwikkelingstaken behoort
OF
... niet vertoond wordt, terwijl dat volgens diezelfde opvattingen wel zou moeten

Gedrag als stoornis
Gedrag is een stoornis als het afwijkend gedrag is dat:
 Langdurig en niet meer situatie gebonden persisteert
 De overgang naar nieuwe ontwikkelingsfasen en –taken blokkeert
 Voor de persoon en zijn/haar omgeving aanzienlijk lijden oplevert
 Meestal in bepaalde combinaties van gedragingen/symptomen voorkomt en in andere niet

Ontwikkelingsperspectief
Ontwikkelingspsychopathologie
 Verband tussen ontwikkeling en psychopathologie
o Wanneer gaat niet-pathologie over in pathologie?
o Men kan bewegen tussen pathologisch en niet-pathologisch
 Verband tussen een vroege stoornis met de latere ontwikkeling
 Verband tussen een gebeurtenis in de vroege ontwikkeling met een latere stoornis
 Verband tussen een vroege stoornis met een latere stoornis
 Effect van een stoornis op het verloop van de huidige ontwikkeling
 Effect van ontwikkeling op de uitingsvorm van een stoornis

Epidemiologie
 Centrale vraag: hoeveel kinderen in de populatie hebben deze problemen?

 Prevalentie: bestaande gevallen met een bepaald ziektebeeld
in een bepaalde periode
o 48% van de volwassenen (18-75) heeft ooit in het
leven ≥ 1 psychische aandoeningen gehad
o 18% van de jongeren (12-25) had psychische klachten
 Incidentie: aantal nieuwe gevallen
 Verhouding jongens-meisjes
 Verdeling over levensloop
 Beginleeftijd

Etiologie
 Factoren die het gezondheidsprobleem “veroorzaken”
o Predisponerende factoren = kunnen een kind vatbaar maken
o In standhoudende factoren = kunnen psychologische problemen in standhouden
o Uitlokkende factoren = factoren voorafgaand aan psychologische problemen

 Beschermende factoren = kunnen de ontwikkeling van psychologische problemen
voorkomen/ kunnen het effect van risicofactoren verminderen
o Karakteriseren kinderen met veerkracht (resilience)

3