Anatomie: Artrologie
Inleiding
1.1 Beenverbindingen/ gewrichten
Beenverbinding= junctura
Er zijn drie soorten beenverbindingen:
1. Junctura fibrosa
2. Junctura synovialis
3. Junctura cartilaginea
1.1.1 Junctura fibrosa
= Een verbinding met enkel een fibreuze tussenstof.
• Membraneus: syndesmosis
• Niet-membraneus: satura
→ Satura squamosa
→ Satura serrata
→ Satura plana
1.1.2 Junctura cartilaginea
= Een schijf kraakbeen zorgt voor de verbinding tussen botstukken.
• Hyalien: synchodrosis
• Fibreus: symphysis
1.1.3 Junctura synovialis
= Goed beweegbaar gewricht.
Essentiële kenmerken:
• Facies articularis
• Capsula articularis
• Cavum articularis
• Synovia in de cavum articularis
Bijkomende kenmerken:
• Ligamentae
• Bursae
Synostose-vorming: beenderige vergroeiing van de botstukken (amfiatrose en synartrose)
1
,1.1.3.1 Cartilago articularis
= Gewrichtskraakbeen
Kenmerken:
• Ruw oppervlak
• Poreus
• Bekleed de facies art.
Hyalien cartilago:
• Blauwachtig wit
• Collageen
• 65-75% water
Fibreus cartillago:
• Veel minder water
• Ander type collageen
1.1.3.2 Capsula articularis
= Gewrichtskapsel dat het cavum articulare en de facies art. van het gewricht omsluit.
FUNCTIE: Voeding en functionering
OPBOUW: 2 lagen, stratum fibrosum (buitenste laag) en stratum sinoviale (binnenste laag)
Membrana fibrosa:
• Bindweefselmembraan
• Beschermende functie
Membrana synovialis:
• Voedende functie
• Sterk gevasculariseerd
1.1.3.3 Synovia
= Gewrichtsvocht
Kenmerken:
• Helder
• Kleurloos
• Viscositeit is afhankelijk van belasting en snelheid
Functie:
• Voeding
• Bescherming
• Belasting verdeler
2
,1.1.3.4 Ligamentae
= Bindweefsel met veel collageenvezels die instaan voor het begeleiden en remmen van
bewegingen.
Kenmerken:
• Op rek belastbaar
• Weinig gevasculariseerd
• Capsulaire ligamenten: extra-capsulair, intra-capsulair
Extrinsieke ligamenten: verbinden plaatsen van verschillende botstukken
Intrinsike ligamenten: verbinden 2 delen van dezelfde botstukken
1.1.3.5 Bursae
= Slijmbeurzen die in verbinding staan met gewrichtsruimte en onderhuids, tussen spieren en
ligamenten aanwezig.
Kenmerken:
• Mechanische bescherming
• Opgebouwd uit membrana fibrosa en membrana synovialis
• Synovia aanwezig
Drievoudige rol van de vervorming van het kraakbeen:
• Uitwisseling van vloeistof en metabolieten
• Belastingverdeler
• Smering
1.1.3.6 Vaginae synovialis
=Peesschede die rond spierpezen aanwezig zijn.
Kenmerken:
• Opgebouwd uit membrana synovialis en membrana fibrosa
• Vergemakkelijkt het glijden van pezen
• Laagje synovia tussen pees en peeskoker
3
,1.2 Beweging in synoviale gewrichten
= Mobiliteit is strek aanwezig in synovia.
1.2.1 Vereenvoudigde gewrichtsmodellen
• Art. Ellpsoidea= eigewricht
• Art. Sellaris = zadelgewricht
• Art. Sphaeroidea= kogelgewricht
• Art. Ginglymus= scharniergewricht
• Art. Trochoidea= langscharniergewricht
• Art. Plana= vlak scharniergewricht
VOORDEEL: Goed uitgangspunt voor studie van spierfuncties.
NADEEL: Te grove benadering van de werkelijkheid.
Schroevingsas: De as waarrond wordt geroteerd en getransleerd wordt tijdens een tijdsinterval.
1.2.2 Perifiere zenuwsbaan
Perifiere bewegingsbaan: Bewegingsbaan op basis van de hoekstanden tussen segmenten.
Intra-articulair bewegingsverloop: De details van beweging.
1.2.3 Gewrichtsstanden
• Anatomische stand
• Eindstand(en)
• Ruststand
• Antalgische houding: houding om pijngevoel te ontlasten
• Neutral / zero position: nulstand
• Close packed position: maximale congruentie van de gewrichtvlakken en max. belasting
• Loose packed position: weinig congruetie tussen de gewrichtsvlakken en weinig spanning
4
, 2 Beenverbindingen van de bovenste extremiteit
2.1 Gewrichten van de schoudergordel (p.261)
2.1.1 Art. sternoclavicularis (= SC-gewricht)
2.1.1.1 Gewrichtsvlakken
• Discongruentie tussen facies articularis sternalis en incisura clavicularis
• Opgevangen door discus articularis (fibreus kraakbeen)
2.1.1.2 Typering en bewegingsmogelijkheden
• Typering:
→ Anatomisch: art. sellaris (zadelgewricht)
→ Functioneel: art. sphaeroidea (veel bewegingsmogelijkheid door de discus)
• Bewegingen:
→ Protractie= voorwaarte bew. v.d. clavicula t.o.v. sternum
→ Retractie= achterwaarts beweging
→ Elevatie= opwaartse beweging
→ Depressie= een neerwaartse beweging
→ Endorotatie= een voorwaartse rotatie
→ Exorotatie= een achterwaartse rotatie
2.1.1.3 Gewrichtskapsel
• Membrana fibrosa van kraabeenrand tot kraakbeenrand
• 2 membrana synovialis (2 compartimenten in het capsula articularis
• Ligamentair versterk in dorsale en ventrale richting
• Dunnere boven-en onderzijde van het kapsel
2.1.1.4 Ligamenten
• Lig. Sternoclaviculare anterius: aan de voorzijde van het gewricht
• Lig. Sternoclaviculare posterius: aan de achterzijde van het gewrich
• Lig. Sternoclaviculare superior: aan de bovenzijde van het gewricht
• Lig. Interclaviculare: tussen de beide claviculae aan de bovenzijde+ hechting op het
manubrium sterni
• Lig. Costoclaviculare tussen ligamenti costoclavicularis en facies sternalis costalis
5
Inleiding
1.1 Beenverbindingen/ gewrichten
Beenverbinding= junctura
Er zijn drie soorten beenverbindingen:
1. Junctura fibrosa
2. Junctura synovialis
3. Junctura cartilaginea
1.1.1 Junctura fibrosa
= Een verbinding met enkel een fibreuze tussenstof.
• Membraneus: syndesmosis
• Niet-membraneus: satura
→ Satura squamosa
→ Satura serrata
→ Satura plana
1.1.2 Junctura cartilaginea
= Een schijf kraakbeen zorgt voor de verbinding tussen botstukken.
• Hyalien: synchodrosis
• Fibreus: symphysis
1.1.3 Junctura synovialis
= Goed beweegbaar gewricht.
Essentiële kenmerken:
• Facies articularis
• Capsula articularis
• Cavum articularis
• Synovia in de cavum articularis
Bijkomende kenmerken:
• Ligamentae
• Bursae
Synostose-vorming: beenderige vergroeiing van de botstukken (amfiatrose en synartrose)
1
,1.1.3.1 Cartilago articularis
= Gewrichtskraakbeen
Kenmerken:
• Ruw oppervlak
• Poreus
• Bekleed de facies art.
Hyalien cartilago:
• Blauwachtig wit
• Collageen
• 65-75% water
Fibreus cartillago:
• Veel minder water
• Ander type collageen
1.1.3.2 Capsula articularis
= Gewrichtskapsel dat het cavum articulare en de facies art. van het gewricht omsluit.
FUNCTIE: Voeding en functionering
OPBOUW: 2 lagen, stratum fibrosum (buitenste laag) en stratum sinoviale (binnenste laag)
Membrana fibrosa:
• Bindweefselmembraan
• Beschermende functie
Membrana synovialis:
• Voedende functie
• Sterk gevasculariseerd
1.1.3.3 Synovia
= Gewrichtsvocht
Kenmerken:
• Helder
• Kleurloos
• Viscositeit is afhankelijk van belasting en snelheid
Functie:
• Voeding
• Bescherming
• Belasting verdeler
2
,1.1.3.4 Ligamentae
= Bindweefsel met veel collageenvezels die instaan voor het begeleiden en remmen van
bewegingen.
Kenmerken:
• Op rek belastbaar
• Weinig gevasculariseerd
• Capsulaire ligamenten: extra-capsulair, intra-capsulair
Extrinsieke ligamenten: verbinden plaatsen van verschillende botstukken
Intrinsike ligamenten: verbinden 2 delen van dezelfde botstukken
1.1.3.5 Bursae
= Slijmbeurzen die in verbinding staan met gewrichtsruimte en onderhuids, tussen spieren en
ligamenten aanwezig.
Kenmerken:
• Mechanische bescherming
• Opgebouwd uit membrana fibrosa en membrana synovialis
• Synovia aanwezig
Drievoudige rol van de vervorming van het kraakbeen:
• Uitwisseling van vloeistof en metabolieten
• Belastingverdeler
• Smering
1.1.3.6 Vaginae synovialis
=Peesschede die rond spierpezen aanwezig zijn.
Kenmerken:
• Opgebouwd uit membrana synovialis en membrana fibrosa
• Vergemakkelijkt het glijden van pezen
• Laagje synovia tussen pees en peeskoker
3
,1.2 Beweging in synoviale gewrichten
= Mobiliteit is strek aanwezig in synovia.
1.2.1 Vereenvoudigde gewrichtsmodellen
• Art. Ellpsoidea= eigewricht
• Art. Sellaris = zadelgewricht
• Art. Sphaeroidea= kogelgewricht
• Art. Ginglymus= scharniergewricht
• Art. Trochoidea= langscharniergewricht
• Art. Plana= vlak scharniergewricht
VOORDEEL: Goed uitgangspunt voor studie van spierfuncties.
NADEEL: Te grove benadering van de werkelijkheid.
Schroevingsas: De as waarrond wordt geroteerd en getransleerd wordt tijdens een tijdsinterval.
1.2.2 Perifiere zenuwsbaan
Perifiere bewegingsbaan: Bewegingsbaan op basis van de hoekstanden tussen segmenten.
Intra-articulair bewegingsverloop: De details van beweging.
1.2.3 Gewrichtsstanden
• Anatomische stand
• Eindstand(en)
• Ruststand
• Antalgische houding: houding om pijngevoel te ontlasten
• Neutral / zero position: nulstand
• Close packed position: maximale congruentie van de gewrichtvlakken en max. belasting
• Loose packed position: weinig congruetie tussen de gewrichtsvlakken en weinig spanning
4
, 2 Beenverbindingen van de bovenste extremiteit
2.1 Gewrichten van de schoudergordel (p.261)
2.1.1 Art. sternoclavicularis (= SC-gewricht)
2.1.1.1 Gewrichtsvlakken
• Discongruentie tussen facies articularis sternalis en incisura clavicularis
• Opgevangen door discus articularis (fibreus kraakbeen)
2.1.1.2 Typering en bewegingsmogelijkheden
• Typering:
→ Anatomisch: art. sellaris (zadelgewricht)
→ Functioneel: art. sphaeroidea (veel bewegingsmogelijkheid door de discus)
• Bewegingen:
→ Protractie= voorwaarte bew. v.d. clavicula t.o.v. sternum
→ Retractie= achterwaarts beweging
→ Elevatie= opwaartse beweging
→ Depressie= een neerwaartse beweging
→ Endorotatie= een voorwaartse rotatie
→ Exorotatie= een achterwaartse rotatie
2.1.1.3 Gewrichtskapsel
• Membrana fibrosa van kraabeenrand tot kraakbeenrand
• 2 membrana synovialis (2 compartimenten in het capsula articularis
• Ligamentair versterk in dorsale en ventrale richting
• Dunnere boven-en onderzijde van het kapsel
2.1.1.4 Ligamenten
• Lig. Sternoclaviculare anterius: aan de voorzijde van het gewricht
• Lig. Sternoclaviculare posterius: aan de achterzijde van het gewrich
• Lig. Sternoclaviculare superior: aan de bovenzijde van het gewricht
• Lig. Interclaviculare: tussen de beide claviculae aan de bovenzijde+ hechting op het
manubrium sterni
• Lig. Costoclaviculare tussen ligamenti costoclavicularis en facies sternalis costalis
5
