Inleiding 2
H1 Continentie en Incontinentie 3
Inleiding: 3
1.1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: Incontinentie 4
1.2 Anatomie van nieren, ureters, blaas en urethra 5
1.3 Anatomie vd bekkenbodemspieren 7
1.4 Fysiologie van de lagere urinewegen 13
1.5.5.Urine-incontinentie: vormen en oorzaken 14
1.6 Diagnose van de arts 20
1.8 Behandeling Incontinentie 24
1.8.2 Levensstijlinterventies bij urine-incontinentie 26
1.9 Invloed van blaas op darm 29
2 Bekkenbodemreëducatie 30
Inleiding 30
2.1Informatief gesprek 31
2.2 Klinisch onderzoek 32
2.2.1 Anatomische evaluatie 32
2.2.2 Beoordeling kracht,uithouding en uitputbaarheid 32
2.2.3 Evaluatie van Urineverlies 36
2.2.4 Evaluatie Functionele Controle van de sfincter 37
2.2.5 Dagboek / plaskalender 38
2.3 Biofeedback: hulpmiddel BB contractie/relaxatie 40
2.4 Elektrostimulatie: 44
3 Zwangerschap en bevalling 45
3.1 Obstetrische anatomie 45
3.2. De zwangerschap:graviditeit ( prenatale stadium) 47
3.3 Zwangerschaps Testing 49
3.4 Ontwikkeling van de foetus: 51
3.5 Fysiologische veranderingen bij de moeder 52
3.6 Indicaties en contra indicaties tijdens de zwangerschap 60
3.7 Sporten tijdens zwangerschap 63
3.8 Wat vermijden tijdens zwangerschap? (=contra-indicaties) 64
3.9 Pathologische situaties voor de moeder 65
3.9 Kinesitherapie 67
4 Partus of bevalling 68
4.1 Wat is Baring en wanneer begint het? 68
4.2 Verschillende fasen van bevalling 70
4.3 Verloskundige hulpmiddelen 72
5 Het Puerperium 75
5.1 Veranderingen na de bevalling 75
5.2 Pathologieën postpartum 77
5.3 kinesitherapie postpartum 77
6 Evaluatie & training vd BB bij perinatale/postpartum vrouwen 85
1
,Inleiding
Waarom bekkenbodemreëducatie in Revaki?
1) Bekkenbodem problemen komen veel voor en verdienen ook aandacht
2) Evolutie naar gepersonaliseerd gespecialiseerde kine
3) Kennis is belangrijk voor elke zorgverlener
4) Bijzondere bekwaamheid
Bijzondere bekwaamheden
er zijn versch bijzondere bekwaamheden als specialisaties waarbij bekkenbodem er een
van is
Als erkend kinesitherapeut kunt u zich nog specialiseren in zogenaamde "bijzondere
beroepsbekwaamheden". Hiervoor moet u wel zelf een erkenning aanvragen. Het gaat om
volgende beroepsbekwaamheden:
1) Pediatrische kinesitherapie
2) Bekkenbodemreëducatie en perinatale kinesitherapie
3) Neurologische kinesitherapie
4) Manuele therapie
5) Cardiovasculaire kinesitherapie
6) Respiratoire kinesitherapie
2
,H1 Continentie en Incontinentie
Opbouw hoofdstuk
1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie
2 Anatomie blaas en urethra
3 Anatomie en functie van de bekkenbodemspieren
- spieren: oppervlakkig, midden, diep
4 Fysiologie vd lagere urinewegen
5 Urine incontinentie vormen, oorzaken en gevolgen
- symptoomgerichte indeling (stress, urge, overloop, extra urethraal, hyperreflexie)
- Incontinentie gevolgen
- Functionele indeling van UI (reservoir stoornissen, ledigingsstoornissen)
6 Diagnose arts: anamnese, klinisch onderzoek
7 Specifieke onderzoeken
8 Behandeling van incontinentie
- chirurgisch
- reservoir stoornissen
- ledigingsstoornissen
- medicamenteus
- incontinentiematerialen
- leefstijlinterventies
9 Invloed blaas / darm
Inleiding:
Bekkenbodemtherapie krijgt een groeiende aandacht. Er zijn medisch verschillende
specialismen waaronder de bekkenbodem er 1 van is waarbij artsen interdisciplinair moeten
samenwerken. Zo bestaat er “Klein Bekken Kliniek UZA”.
Kliniek klein bekken Problemen thv bekkenbodem = frequent
→ met enorme impact op QOL
Identificatie van onderliggende oorzaak = grote uitdaging
Stoelgangverlies of constipatie, plasproblemen, bekkenpijn en
verzakking komt vaak samen voor
→ behandeling vereist samenwerking verschillende specialisten
Interdisciplinair - Maag-en darm - Abdominale chirurg
specialist - Radioloog
- Urologie - Bekkenbodemtherapeut
- Proctologie (anus) - psychologen
- Gynaecologie
Doel Complexe problemen vh kleine bekken multidisciplinair
behandelen, vnl incontinentie, constipatie en verzakkingen.
Het team werkt gezamenlijk beleid uit: de patiënt hoeft dus niet
van de ene naar de andere raadpleging te lopen.
Voor wie bedoeld? Patiënten met moeilijk te behandelen problemen bij wie een
standaard behandeling onvoldoende effect heeft.
3
, 1.1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: Incontinentie
Urine-incontinentie
Leeftijd Vaak voorkomend op ELKE leeftijd (3-50%)
- jong volwassenen! 30’ers en 40’ers (vnl vrouwen)
- ⅓ vrouwen boven 40 heeft blaasproblemen
Prevalentie Moeilijk te objectiveren aangezien iedereen er anders over denkt
Onderzoeksmethode: hoeveelheid verlies moeilijk te meten.
Omgang Afh van persoon, enkelen zullen stoppen met activiteiten uit te
voeren, anderen vinden het normaal bv na een behandeling en
denken dat het wel zou overgaan.
→ schaamte vs normalisering
Vaak met luiers of verbanden ipv aan te pakken of te melden.
Het is nog een taboe, spoor patiënten aan om er over vragen te
durven stellen ipv er jaren over te zwijgen
Grote groep Heeft weinig sociale problemen en zal niet direct op consultatie
gaan maar het probleem aanpakken met inlegkruisjes
Kleine groep Ondervindt er een sociale isolatie door of stippelen een route uit
met veel wc’s waar ze afhankelijk van zijn.
Incontinentie
Wat? Men heeft onvrijwillige urine of fecale verlies
Vrouwen Stijging incontinentie vanaf 30j → vaak zwangerschap achter de
rug wat incontinentie doet toenemen.
Verband leeftijd Hoe ouder dat men wordt hoe hoger het percentage
→ tegenover andere pathologieën komt het zeer veel voor
→ 50% van de ouderen hebben incontinentie = grote cijfers
4
H1 Continentie en Incontinentie 3
Inleiding: 3
1.1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: Incontinentie 4
1.2 Anatomie van nieren, ureters, blaas en urethra 5
1.3 Anatomie vd bekkenbodemspieren 7
1.4 Fysiologie van de lagere urinewegen 13
1.5.5.Urine-incontinentie: vormen en oorzaken 14
1.6 Diagnose van de arts 20
1.8 Behandeling Incontinentie 24
1.8.2 Levensstijlinterventies bij urine-incontinentie 26
1.9 Invloed van blaas op darm 29
2 Bekkenbodemreëducatie 30
Inleiding 30
2.1Informatief gesprek 31
2.2 Klinisch onderzoek 32
2.2.1 Anatomische evaluatie 32
2.2.2 Beoordeling kracht,uithouding en uitputbaarheid 32
2.2.3 Evaluatie van Urineverlies 36
2.2.4 Evaluatie Functionele Controle van de sfincter 37
2.2.5 Dagboek / plaskalender 38
2.3 Biofeedback: hulpmiddel BB contractie/relaxatie 40
2.4 Elektrostimulatie: 44
3 Zwangerschap en bevalling 45
3.1 Obstetrische anatomie 45
3.2. De zwangerschap:graviditeit ( prenatale stadium) 47
3.3 Zwangerschaps Testing 49
3.4 Ontwikkeling van de foetus: 51
3.5 Fysiologische veranderingen bij de moeder 52
3.6 Indicaties en contra indicaties tijdens de zwangerschap 60
3.7 Sporten tijdens zwangerschap 63
3.8 Wat vermijden tijdens zwangerschap? (=contra-indicaties) 64
3.9 Pathologische situaties voor de moeder 65
3.9 Kinesitherapie 67
4 Partus of bevalling 68
4.1 Wat is Baring en wanneer begint het? 68
4.2 Verschillende fasen van bevalling 70
4.3 Verloskundige hulpmiddelen 72
5 Het Puerperium 75
5.1 Veranderingen na de bevalling 75
5.2 Pathologieën postpartum 77
5.3 kinesitherapie postpartum 77
6 Evaluatie & training vd BB bij perinatale/postpartum vrouwen 85
1
,Inleiding
Waarom bekkenbodemreëducatie in Revaki?
1) Bekkenbodem problemen komen veel voor en verdienen ook aandacht
2) Evolutie naar gepersonaliseerd gespecialiseerde kine
3) Kennis is belangrijk voor elke zorgverlener
4) Bijzondere bekwaamheid
Bijzondere bekwaamheden
er zijn versch bijzondere bekwaamheden als specialisaties waarbij bekkenbodem er een
van is
Als erkend kinesitherapeut kunt u zich nog specialiseren in zogenaamde "bijzondere
beroepsbekwaamheden". Hiervoor moet u wel zelf een erkenning aanvragen. Het gaat om
volgende beroepsbekwaamheden:
1) Pediatrische kinesitherapie
2) Bekkenbodemreëducatie en perinatale kinesitherapie
3) Neurologische kinesitherapie
4) Manuele therapie
5) Cardiovasculaire kinesitherapie
6) Respiratoire kinesitherapie
2
,H1 Continentie en Incontinentie
Opbouw hoofdstuk
1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie
2 Anatomie blaas en urethra
3 Anatomie en functie van de bekkenbodemspieren
- spieren: oppervlakkig, midden, diep
4 Fysiologie vd lagere urinewegen
5 Urine incontinentie vormen, oorzaken en gevolgen
- symptoomgerichte indeling (stress, urge, overloop, extra urethraal, hyperreflexie)
- Incontinentie gevolgen
- Functionele indeling van UI (reservoir stoornissen, ledigingsstoornissen)
6 Diagnose arts: anamnese, klinisch onderzoek
7 Specifieke onderzoeken
8 Behandeling van incontinentie
- chirurgisch
- reservoir stoornissen
- ledigingsstoornissen
- medicamenteus
- incontinentiematerialen
- leefstijlinterventies
9 Invloed blaas / darm
Inleiding:
Bekkenbodemtherapie krijgt een groeiende aandacht. Er zijn medisch verschillende
specialismen waaronder de bekkenbodem er 1 van is waarbij artsen interdisciplinair moeten
samenwerken. Zo bestaat er “Klein Bekken Kliniek UZA”.
Kliniek klein bekken Problemen thv bekkenbodem = frequent
→ met enorme impact op QOL
Identificatie van onderliggende oorzaak = grote uitdaging
Stoelgangverlies of constipatie, plasproblemen, bekkenpijn en
verzakking komt vaak samen voor
→ behandeling vereist samenwerking verschillende specialisten
Interdisciplinair - Maag-en darm - Abdominale chirurg
specialist - Radioloog
- Urologie - Bekkenbodemtherapeut
- Proctologie (anus) - psychologen
- Gynaecologie
Doel Complexe problemen vh kleine bekken multidisciplinair
behandelen, vnl incontinentie, constipatie en verzakkingen.
Het team werkt gezamenlijk beleid uit: de patiënt hoeft dus niet
van de ene naar de andere raadpleging te lopen.
Voor wie bedoeld? Patiënten met moeilijk te behandelen problemen bij wie een
standaard behandeling onvoldoende effect heeft.
3
, 1.1 Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: Incontinentie
Urine-incontinentie
Leeftijd Vaak voorkomend op ELKE leeftijd (3-50%)
- jong volwassenen! 30’ers en 40’ers (vnl vrouwen)
- ⅓ vrouwen boven 40 heeft blaasproblemen
Prevalentie Moeilijk te objectiveren aangezien iedereen er anders over denkt
Onderzoeksmethode: hoeveelheid verlies moeilijk te meten.
Omgang Afh van persoon, enkelen zullen stoppen met activiteiten uit te
voeren, anderen vinden het normaal bv na een behandeling en
denken dat het wel zou overgaan.
→ schaamte vs normalisering
Vaak met luiers of verbanden ipv aan te pakken of te melden.
Het is nog een taboe, spoor patiënten aan om er over vragen te
durven stellen ipv er jaren over te zwijgen
Grote groep Heeft weinig sociale problemen en zal niet direct op consultatie
gaan maar het probleem aanpakken met inlegkruisjes
Kleine groep Ondervindt er een sociale isolatie door of stippelen een route uit
met veel wc’s waar ze afhankelijk van zijn.
Incontinentie
Wat? Men heeft onvrijwillige urine of fecale verlies
Vrouwen Stijging incontinentie vanaf 30j → vaak zwangerschap achter de
rug wat incontinentie doet toenemen.
Verband leeftijd Hoe ouder dat men wordt hoe hoger het percentage
→ tegenover andere pathologieën komt het zeer veel voor
→ 50% van de ouderen hebben incontinentie = grote cijfers
4
