SAMENVATTING FINANCIAL ACCOUNTING – TOETS 1
H1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling
1.1 Afbakening van het vakgebied
1.1.1 Doelstellingen en belanghebbenden
Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen en middelen dat is gericht op het
realiseren van bepaalde doelstellingen. Een organisatie kan verschillende doelen hebben. Denk
bijvoorbeeld aan: winst behalen, bepaalde marktpositie verkrijgen etc. De doelstellingen worden
vaak afgeleid van de doelstellingen van de belanghebbenden van de organisatie. Belanghebbenden
kunnen zijn:
- Werknemers
- Eigenaren
- Banken en beleggers
- Afnemers en leveranciers
- Overheid (fiscus)
- Vakbonden
Belanghebbenden willen weten of de doelstellingen worden behaald en daarom willen zij inzicht in
de financiële situatie van de organisatie. Hierbij wordt er onderscheid gemaakt tussen interne en
externe informatieverschaffing.
1.1.2 Interne en externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing is bestemd voor de leiding voor het nemen van beslissingen en het
beheersen van het bedrijfsproces. Externe informatieverschaffing is bestemd voor derden voor hun
oordeels-/besluitvorming ten aanzien van de organisatie. Derden zijn alle belanghebbenden, behalve
de leiding.
Verschillen tussen interne en externe informatieverschaffing
Intern (management accounting) Extern (financial accounting)
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie (Vrijwel) doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van Vrij snel na einde periode Later
berichtgeving
Neiging tot creative Nee Ja
accounting
Creative accounting is het op kunstmatige wijze verfraaien van de balans en de resultatenrekening.
1.1.3 Samenhang met andere vakgebieden
Management- en financial accounting hebben beide betrekking op het geven van financiële
informatie. De boekhouding verschaft het cijfermateriaal voor de balans en de resultatenrekening.
De techniek van het boekhouden is het terrein van de bedrijfsadministratie (onderdeel van
administratieve organisatie). Administratie organisatie is gericht op het in goede banen leiden van
informatiestromen.
De Belastingdienst heeft ook behoefte aan externe informatie voor het eventueel opleggen van een
aanslag inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. Hiervoor wordt een fiscale jaarrekening
opgesteld. Deze verschilt van de externe jaarrekening, omdat de in de belastingwet opgenomen
regels kunnen verschillen van de regels voor de externe jaarrekening.
,Er zijn dus drie soorten jaarrekeningen:
1. Interne jaarrekening
2. Externe jaarrekening
3. Fiscale jaarrekening
1.2 De externe jaarrekening
De jaarrekening is het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving en bestaat uit:
- Balans
- Winst- en verliesrekening (ook wel resultatenrekening)
- Toelichting op balans en resultatenrekening
1.2.1 Balans en resultatenrekening
Een balans is een overzicht van de bezittingen (activa), schulden en het eigen vermogen (passiva) van
een onderneming op een bepaald moment.
De activa
De activa geven de investeringen t.b.v. het productie- en verkoopproces weer (ook wel economic
resources genoemd). Activa wordt onderscheiden in:
- Vaste activa. Hebben een lange omzettingsduur in geld (gebouwen, machines),
- Vlottende activa. Hebben een korte omzettingsduur in geld (debiteuren, voorraden, liquide
middelen).
De passiva
De passiva geven het vermogen weer dat verkregen is ter financiering van de activa. Dit kan worden
onderverdeeld in:
- Eigen vermogen
Vermogen verschaft door de eigenaren (denk aan aandelenkapitaal en reserves).
Wordt ook wel permanent vermogen genoemd, omdat er geen afspraken over
terugbetaling zijn gemaakt.
Het eigen vermogen is risicodragen/ondernemend vermogen; de vergoeding is
afhankelijk van de prestaties van het bedrijf.
- Vreemd vermogen
Vermogen verschaft door schuldeisers
Het wordt ook wel tijdelijk vermogen genoemd (omdat er afspraken zijn gemaakt
over terugbetaling).
Het vreemd vermogen is risicomijdend/niet-ondernemend vermogen; de vergoeding
is in principe onafhankelijk van de prestaties van het bedrijf.
NB: risicomijdend is niet risicoloos, bij een faillissement kunnen ook de schuldeisers
met lege handen komen te staan.
Is onder te verdelen in kort- en langlopend vreemd vermogen (indeling o.b.v. looptijd
langer of korter dan 1 jaar).
Een bijzondere vermogenscategorie wordt gevormd door de voorzieningen; verplichtingen waarvan
de omvang en/of het tijdstip van nakoming niet exact te bepalen zijn. Voorzieningen vallen in
principe onder het lang vreemd vermogen.
Een andere indeling van balansposten is die in materiële en monetaire posten.
Materiële posten dienen door vermenigvuldiging met een prijsgrondslag te worden vertaald in geld
(denk aan voorraden). Monetaire posten zijn al in een geldbedrag geformuleerd.
, Een resultatenrekening is een overzicht van de opbrengsten en kosten gedurende een bepaalde
periode en geeft het over de betreffende periode behaalde resultaat weer.
1.2.2 Het verband tussen de balans en de resultatenrekening
De balans en de resultatenrekening hangen nauw met elkaar samen. De winst over een bepaalde
periode kan op twee manieren worden vastgesteld:
1. Vanuit de resultatenrekening het verschil tussen opbrengsten en kosten
2. Vanuit de balans het verschil tussen het eigen vermogen aan het eind en aan het begin
van een periode. Dit wordt ook wel vermogensvergelijking genoemd. Dit resultaat dient wel
nog gecorrigeerd te worden voor mutaties in de kapitaalsfeer. De berekening van het
resultaat ziet er als volgt uit:
Eigen vermogen einde periode €….
Eigen vermogen begin periode €…. -
Vermogenstoename €….
Kapitaalstortingen €…. -
Kapitaalonttrekkingen €…. +
Winst €….
Een kapitaalstorting is een toename van het eigen vermogen die niet kan worden aangemerkt als
winst, zoals een aandelenemissie. Een kapitaalonttrekking is een afname van het eigen vermogen die
geen verlies is, zoals uitkering dividend.
1.2.3 Rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit
De kernfunctie van de jaarrekening is vermogens- en winstbepaling. De financiële prestaties van een
onderneming kunnen worden beoordeeld aan de hand van de rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit.
Rentabiliteit
De rentabiliteit van een onderneming is het vermogen waarmee het resultaat is behaald. We
onderscheiden
winst voor aftrek interest en belasting(bedrijfsres.)
1. Rentabiliteit totaal vermogen. RTV =
gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen
2. Rentabiliteit eigen vermogen
nettowinst
REV ( na belasting )= x 100%
gemiddeld geïnvesteerd eigen vermogen
winst voor aftrek van belasting
REV ( voor belasting ) = x 100%
gemiddeld geïnvesteerd eigen vermogen
rentelasten
3. Rentabiliteit vreemd vermogen RVV = x 100%
gemiddeld geïnvesteerd vreemd vermogen
De rentabiliteit van het totale vermogen wordt ‘verdeeld’ onder de eigenvermogen verschaffers en
de vreemd vermogen verschaffers. Hetgeen de vreemd vermogen verschaffers ontvangen (RVV), ligt
in principe vast.
Wanneer de RTV hoger is dan de RVV, komt dit ten goede aan de eigenvermogen verschaffers,
waardoor de REV voor belasting hoger zal zijn dan de RTV. Er is sprake van een financiële
hefboomwerking.
H1 Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling
1.1 Afbakening van het vakgebied
1.1.1 Doelstellingen en belanghebbenden
Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen en middelen dat is gericht op het
realiseren van bepaalde doelstellingen. Een organisatie kan verschillende doelen hebben. Denk
bijvoorbeeld aan: winst behalen, bepaalde marktpositie verkrijgen etc. De doelstellingen worden
vaak afgeleid van de doelstellingen van de belanghebbenden van de organisatie. Belanghebbenden
kunnen zijn:
- Werknemers
- Eigenaren
- Banken en beleggers
- Afnemers en leveranciers
- Overheid (fiscus)
- Vakbonden
Belanghebbenden willen weten of de doelstellingen worden behaald en daarom willen zij inzicht in
de financiële situatie van de organisatie. Hierbij wordt er onderscheid gemaakt tussen interne en
externe informatieverschaffing.
1.1.2 Interne en externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing is bestemd voor de leiding voor het nemen van beslissingen en het
beheersen van het bedrijfsproces. Externe informatieverschaffing is bestemd voor derden voor hun
oordeels-/besluitvorming ten aanzien van de organisatie. Derden zijn alle belanghebbenden, behalve
de leiding.
Verschillen tussen interne en externe informatieverschaffing
Intern (management accounting) Extern (financial accounting)
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie (Vrijwel) doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van Vrij snel na einde periode Later
berichtgeving
Neiging tot creative Nee Ja
accounting
Creative accounting is het op kunstmatige wijze verfraaien van de balans en de resultatenrekening.
1.1.3 Samenhang met andere vakgebieden
Management- en financial accounting hebben beide betrekking op het geven van financiële
informatie. De boekhouding verschaft het cijfermateriaal voor de balans en de resultatenrekening.
De techniek van het boekhouden is het terrein van de bedrijfsadministratie (onderdeel van
administratieve organisatie). Administratie organisatie is gericht op het in goede banen leiden van
informatiestromen.
De Belastingdienst heeft ook behoefte aan externe informatie voor het eventueel opleggen van een
aanslag inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. Hiervoor wordt een fiscale jaarrekening
opgesteld. Deze verschilt van de externe jaarrekening, omdat de in de belastingwet opgenomen
regels kunnen verschillen van de regels voor de externe jaarrekening.
,Er zijn dus drie soorten jaarrekeningen:
1. Interne jaarrekening
2. Externe jaarrekening
3. Fiscale jaarrekening
1.2 De externe jaarrekening
De jaarrekening is het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving en bestaat uit:
- Balans
- Winst- en verliesrekening (ook wel resultatenrekening)
- Toelichting op balans en resultatenrekening
1.2.1 Balans en resultatenrekening
Een balans is een overzicht van de bezittingen (activa), schulden en het eigen vermogen (passiva) van
een onderneming op een bepaald moment.
De activa
De activa geven de investeringen t.b.v. het productie- en verkoopproces weer (ook wel economic
resources genoemd). Activa wordt onderscheiden in:
- Vaste activa. Hebben een lange omzettingsduur in geld (gebouwen, machines),
- Vlottende activa. Hebben een korte omzettingsduur in geld (debiteuren, voorraden, liquide
middelen).
De passiva
De passiva geven het vermogen weer dat verkregen is ter financiering van de activa. Dit kan worden
onderverdeeld in:
- Eigen vermogen
Vermogen verschaft door de eigenaren (denk aan aandelenkapitaal en reserves).
Wordt ook wel permanent vermogen genoemd, omdat er geen afspraken over
terugbetaling zijn gemaakt.
Het eigen vermogen is risicodragen/ondernemend vermogen; de vergoeding is
afhankelijk van de prestaties van het bedrijf.
- Vreemd vermogen
Vermogen verschaft door schuldeisers
Het wordt ook wel tijdelijk vermogen genoemd (omdat er afspraken zijn gemaakt
over terugbetaling).
Het vreemd vermogen is risicomijdend/niet-ondernemend vermogen; de vergoeding
is in principe onafhankelijk van de prestaties van het bedrijf.
NB: risicomijdend is niet risicoloos, bij een faillissement kunnen ook de schuldeisers
met lege handen komen te staan.
Is onder te verdelen in kort- en langlopend vreemd vermogen (indeling o.b.v. looptijd
langer of korter dan 1 jaar).
Een bijzondere vermogenscategorie wordt gevormd door de voorzieningen; verplichtingen waarvan
de omvang en/of het tijdstip van nakoming niet exact te bepalen zijn. Voorzieningen vallen in
principe onder het lang vreemd vermogen.
Een andere indeling van balansposten is die in materiële en monetaire posten.
Materiële posten dienen door vermenigvuldiging met een prijsgrondslag te worden vertaald in geld
(denk aan voorraden). Monetaire posten zijn al in een geldbedrag geformuleerd.
, Een resultatenrekening is een overzicht van de opbrengsten en kosten gedurende een bepaalde
periode en geeft het over de betreffende periode behaalde resultaat weer.
1.2.2 Het verband tussen de balans en de resultatenrekening
De balans en de resultatenrekening hangen nauw met elkaar samen. De winst over een bepaalde
periode kan op twee manieren worden vastgesteld:
1. Vanuit de resultatenrekening het verschil tussen opbrengsten en kosten
2. Vanuit de balans het verschil tussen het eigen vermogen aan het eind en aan het begin
van een periode. Dit wordt ook wel vermogensvergelijking genoemd. Dit resultaat dient wel
nog gecorrigeerd te worden voor mutaties in de kapitaalsfeer. De berekening van het
resultaat ziet er als volgt uit:
Eigen vermogen einde periode €….
Eigen vermogen begin periode €…. -
Vermogenstoename €….
Kapitaalstortingen €…. -
Kapitaalonttrekkingen €…. +
Winst €….
Een kapitaalstorting is een toename van het eigen vermogen die niet kan worden aangemerkt als
winst, zoals een aandelenemissie. Een kapitaalonttrekking is een afname van het eigen vermogen die
geen verlies is, zoals uitkering dividend.
1.2.3 Rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit
De kernfunctie van de jaarrekening is vermogens- en winstbepaling. De financiële prestaties van een
onderneming kunnen worden beoordeeld aan de hand van de rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit.
Rentabiliteit
De rentabiliteit van een onderneming is het vermogen waarmee het resultaat is behaald. We
onderscheiden
winst voor aftrek interest en belasting(bedrijfsres.)
1. Rentabiliteit totaal vermogen. RTV =
gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen
2. Rentabiliteit eigen vermogen
nettowinst
REV ( na belasting )= x 100%
gemiddeld geïnvesteerd eigen vermogen
winst voor aftrek van belasting
REV ( voor belasting ) = x 100%
gemiddeld geïnvesteerd eigen vermogen
rentelasten
3. Rentabiliteit vreemd vermogen RVV = x 100%
gemiddeld geïnvesteerd vreemd vermogen
De rentabiliteit van het totale vermogen wordt ‘verdeeld’ onder de eigenvermogen verschaffers en
de vreemd vermogen verschaffers. Hetgeen de vreemd vermogen verschaffers ontvangen (RVV), ligt
in principe vast.
Wanneer de RTV hoger is dan de RVV, komt dit ten goede aan de eigenvermogen verschaffers,
waardoor de REV voor belasting hoger zal zijn dan de RTV. Er is sprake van een financiële
hefboomwerking.
