HF2 P2 Praktijk
W1 Nutritional Assessment
Leerdoelen:
Weet wat een SOP is
Weet van de BIA, HKK en indirecte calorimetrie:
Welke gegevens worden verzameld
Waarom deze gegevens worden verzameld
Hoe de gegevens worden verzameld
Bij welke doelgroep deze gegevens worden verzameld
In welke situatie deze metingen worden gebruikt
Hoe betrouwbaar deze metingen zijn
Welke voor- en nadelen verbonden zijn aan deze metingen
Kan de BIA, HKK en indirecte calorimetrie uitvoeren volgens de daarvoor geldende SOP
Nutritional assessment
www.nutritionalassessment.nl
Standard Operating Procedures
Beter bekend als SOP’s.
Om uniformiteit te creëren in de uitvoering van de verschillende methodieken van nutritional
assessment zijn de SOP’s ontwikkelt.
BIA
Doel: berekenen lichaamssamenstelling obv BIA-meting op 50 kHz.
BIA is een meting waarbij de weerstand wordt gemeten die het lichaam biedt aan een wisselstroom op
50 kHz. De VVM wordt berekend met een formule waarin de weerstand, lengte, gewicht, geslacht en
leeftijd onderdeel zijn.
Doelgroep: kinderen en volwassenen van alle leeftijden. Patiënten met pacemaker of defibrillator
mogen deze meting niet ondergaan. Verder is het vaststellen van de VVM met impedantie niet
bepaald zinvol bij: zwangerschap, koorts (> 39 graden), brandwonden en decubitus, en bij een
abnormale hydratiestatus (oedeem, ascites, dehydratie, dialyse).
Bij dehydratie gaat de weerstand omhoog en overschat je de VM en onderschat je de VVM
Oedeem geeft overschatting van VVM en onderschatting van VM
Weerstand van een geleider neemt toe bij toenemende temperatuur (koorts), maar de
fysiologische veranderingen in een lichaam die gepaard gaan met temperatuursverhoging
(doorbloeding, zweten etc.) kunnen echter verlaging van de weerstand bewerkstelligen.
Uiteindelijke effect van verandering op validiteit van de BIA is daarom onduidelijk.
Niet nuchter meten geeft overschatting van VM
Meting bijzonderheden:
Meet bij voorkeur aan rechterzijde van de deelnemer, omdat referentie rechts is gemeten.
Indien dit niet mogelijk is, bv. vanwege implantaat of infuus, meet dan links en noteer dit.
Plak de elektroden op een normaal stukje huid; niet op veel moedervlekken, littekens,
brandwonden, beharing.
Zwart is spanningselektrode – rood is injecterende elektrode
Spanningselektrode op de pols (tussen polsknobbels) – injecterende elektrode achter de
knobbel van de middelvinger (in rechte lijn boven spanningselektrode)
Spanningselektrode op enkel (tussen enkelknobbels) – injecterende elektrode op de voet 1
cm achter de 2e teen
Er moet min. 5 cm tussen de twee elektroden zitten; bij kinderen min. 3 cm.
Bij kinderen en bij personen waarbij die afstand minder dan 5 cm is de injecterende elektrode
rond de middelvinger plakken.
1
, De reactance (bij 50 kHz) en resistance (bij 50 kHz), en evt. impedance (bij 50 kHz) worden met deze
meting achterhaald. Deze zijn samen met de variabelen geslacht, lengte en gewicht nodig om de VVM
te berekenen.
Resistance (R) is de weerstand.
Reactance (Xc) is de weerstand opgewerkt door celmembranen die zich gedragen als condensatoren
Impedantie (Z) is de wortel van (resistance2 + reactance2)
De betrouwbaarheid van de BIA wordt beïnvloed door een aantal factoren:
Patiënt zelf; bijvoorbeeld mate van adipositas, vocht en elektrolytenstatus, temperatuur van de
huid
Omgevingsfactoren; omgevingstemperatuur van nabijheid van metaal oppervlakken en
elektronische apparaten
Gekozen formule voor berekenen VVM
Variaties in meetprotocol
Handknijpkracht
Doel: inventarisatie of evaluatie van maximale handknijpkracht.
De Hand Dynamometer kan worden gebruikt om de maximale knijpkracht van de hand te meten. De
maximale knijpkracht van de hand geeft een goede inschatting van de perifere spierfunctie en is
gerelateerd aan de totale hoeveelheid spiermassa in het lichaam. Middels een maximale
handknijpkrachtmeting kan worden bepaald of de waarden van een persoon binnen de
“normaalwaarde” vallen. De handknijpkracht is afhankelijke van leeftijd en geslacht. Het kan ook
beïnvloed worden door andere factoren, zoals bijvoorbeeld ziekte.
Doelgroep: volwassenen en kinderen vanaf 5 jaar oud.
Bij deelnemers met een specifieke aandoening, zoals CVA, reuma of andere aandoeningen waarbij
krachtverlies is opgetreden in één of beide handen, is te verwachten dat de maximale knijpkracht aan
de aangedane kant lager is.
Meting bijzonderheden:
Persoon gaat zitten en houdt onderarm in een hoek van 90°; de pols moet daarbij in neutrale
positie zijn (= met de duimzijde naar de bovenkant)
Het middelste kootje van de middelvinger moet precies in een hoek van 90° om de handgreep
heen grijpen. Noteer op het testformulier welke positie is ingesteld; belangrijk als ter evaluatie
nogmaals gemeten wordt.
Meting wordt bij voorkeur drie keer per hand herhaald (indien van toepassing twee keer)
tussen de metingen door stoppen om spieren te kunnen ontspannen (30 sec. rust)
Geadviseerd wordt om bij de 1e meting beide handen te meten, zodat er bij uitval (door bv.
infuus of fractuur) altijd 1 hand beschikbaar blijft. Bij de 2e en
volgende metingen kan desgewenst gekozen worden om alleen de
sterkste hand te vervolgen.
De handknijpkracht wordt in kg achterhaald en vergeleken met de
referentiewaarden.
De betrouwbaarheid van deze test is goed tot zeer goed, en de
interbeoordelaarsbetrouwbaarheid is zeer goed.
2
W1 Nutritional Assessment
Leerdoelen:
Weet wat een SOP is
Weet van de BIA, HKK en indirecte calorimetrie:
Welke gegevens worden verzameld
Waarom deze gegevens worden verzameld
Hoe de gegevens worden verzameld
Bij welke doelgroep deze gegevens worden verzameld
In welke situatie deze metingen worden gebruikt
Hoe betrouwbaar deze metingen zijn
Welke voor- en nadelen verbonden zijn aan deze metingen
Kan de BIA, HKK en indirecte calorimetrie uitvoeren volgens de daarvoor geldende SOP
Nutritional assessment
www.nutritionalassessment.nl
Standard Operating Procedures
Beter bekend als SOP’s.
Om uniformiteit te creëren in de uitvoering van de verschillende methodieken van nutritional
assessment zijn de SOP’s ontwikkelt.
BIA
Doel: berekenen lichaamssamenstelling obv BIA-meting op 50 kHz.
BIA is een meting waarbij de weerstand wordt gemeten die het lichaam biedt aan een wisselstroom op
50 kHz. De VVM wordt berekend met een formule waarin de weerstand, lengte, gewicht, geslacht en
leeftijd onderdeel zijn.
Doelgroep: kinderen en volwassenen van alle leeftijden. Patiënten met pacemaker of defibrillator
mogen deze meting niet ondergaan. Verder is het vaststellen van de VVM met impedantie niet
bepaald zinvol bij: zwangerschap, koorts (> 39 graden), brandwonden en decubitus, en bij een
abnormale hydratiestatus (oedeem, ascites, dehydratie, dialyse).
Bij dehydratie gaat de weerstand omhoog en overschat je de VM en onderschat je de VVM
Oedeem geeft overschatting van VVM en onderschatting van VM
Weerstand van een geleider neemt toe bij toenemende temperatuur (koorts), maar de
fysiologische veranderingen in een lichaam die gepaard gaan met temperatuursverhoging
(doorbloeding, zweten etc.) kunnen echter verlaging van de weerstand bewerkstelligen.
Uiteindelijke effect van verandering op validiteit van de BIA is daarom onduidelijk.
Niet nuchter meten geeft overschatting van VM
Meting bijzonderheden:
Meet bij voorkeur aan rechterzijde van de deelnemer, omdat referentie rechts is gemeten.
Indien dit niet mogelijk is, bv. vanwege implantaat of infuus, meet dan links en noteer dit.
Plak de elektroden op een normaal stukje huid; niet op veel moedervlekken, littekens,
brandwonden, beharing.
Zwart is spanningselektrode – rood is injecterende elektrode
Spanningselektrode op de pols (tussen polsknobbels) – injecterende elektrode achter de
knobbel van de middelvinger (in rechte lijn boven spanningselektrode)
Spanningselektrode op enkel (tussen enkelknobbels) – injecterende elektrode op de voet 1
cm achter de 2e teen
Er moet min. 5 cm tussen de twee elektroden zitten; bij kinderen min. 3 cm.
Bij kinderen en bij personen waarbij die afstand minder dan 5 cm is de injecterende elektrode
rond de middelvinger plakken.
1
, De reactance (bij 50 kHz) en resistance (bij 50 kHz), en evt. impedance (bij 50 kHz) worden met deze
meting achterhaald. Deze zijn samen met de variabelen geslacht, lengte en gewicht nodig om de VVM
te berekenen.
Resistance (R) is de weerstand.
Reactance (Xc) is de weerstand opgewerkt door celmembranen die zich gedragen als condensatoren
Impedantie (Z) is de wortel van (resistance2 + reactance2)
De betrouwbaarheid van de BIA wordt beïnvloed door een aantal factoren:
Patiënt zelf; bijvoorbeeld mate van adipositas, vocht en elektrolytenstatus, temperatuur van de
huid
Omgevingsfactoren; omgevingstemperatuur van nabijheid van metaal oppervlakken en
elektronische apparaten
Gekozen formule voor berekenen VVM
Variaties in meetprotocol
Handknijpkracht
Doel: inventarisatie of evaluatie van maximale handknijpkracht.
De Hand Dynamometer kan worden gebruikt om de maximale knijpkracht van de hand te meten. De
maximale knijpkracht van de hand geeft een goede inschatting van de perifere spierfunctie en is
gerelateerd aan de totale hoeveelheid spiermassa in het lichaam. Middels een maximale
handknijpkrachtmeting kan worden bepaald of de waarden van een persoon binnen de
“normaalwaarde” vallen. De handknijpkracht is afhankelijke van leeftijd en geslacht. Het kan ook
beïnvloed worden door andere factoren, zoals bijvoorbeeld ziekte.
Doelgroep: volwassenen en kinderen vanaf 5 jaar oud.
Bij deelnemers met een specifieke aandoening, zoals CVA, reuma of andere aandoeningen waarbij
krachtverlies is opgetreden in één of beide handen, is te verwachten dat de maximale knijpkracht aan
de aangedane kant lager is.
Meting bijzonderheden:
Persoon gaat zitten en houdt onderarm in een hoek van 90°; de pols moet daarbij in neutrale
positie zijn (= met de duimzijde naar de bovenkant)
Het middelste kootje van de middelvinger moet precies in een hoek van 90° om de handgreep
heen grijpen. Noteer op het testformulier welke positie is ingesteld; belangrijk als ter evaluatie
nogmaals gemeten wordt.
Meting wordt bij voorkeur drie keer per hand herhaald (indien van toepassing twee keer)
tussen de metingen door stoppen om spieren te kunnen ontspannen (30 sec. rust)
Geadviseerd wordt om bij de 1e meting beide handen te meten, zodat er bij uitval (door bv.
infuus of fractuur) altijd 1 hand beschikbaar blijft. Bij de 2e en
volgende metingen kan desgewenst gekozen worden om alleen de
sterkste hand te vervolgen.
De handknijpkracht wordt in kg achterhaald en vergeleken met de
referentiewaarden.
De betrouwbaarheid van deze test is goed tot zeer goed, en de
interbeoordelaarsbetrouwbaarheid is zeer goed.
2
