Samenvatting De Vijf religies van de wereld

Geestelijke stromingen
Hoofdstuk 1 – Hindoeïsme
1.1 Naam en oorsprong

 De inheemse inwoners van het oude India (ten oosten van de rivier de Indus) kregen van
buitenstaanders de naam ‘hindoeïsme’
 Is een resultaat van een ontwikkelingsproces waarin steeds nieuwe elementen zijn
opgenomen
 Doel: de uiteindelijke verlossing

2 lagen in het hindoeïsme

1. Natuurreligie  oorspronkelijke inwoners van India
2. Ariërs  heel India beheersen + stempel op sociale orde (later kastenstelsel)

1.2 Dharma – bestemming – kosmische orde – kaste

 De uiteindelijke bestemming van de mens ligt in het goddelijke
 Kastenstelsel  door je geboorte kom je in een kaste (kleur van je leven). Behoort tot de
kosmische orde.
o Brahmanen (priesters, zieners, flosooen)
o Ksatriya’s (strijders)
o Vaisya’s (boeren, kooplieden, enz.)
o Sjoedra’s / dasa’s (slaven, bedienden, enz.)
 Onaanraakbare  die buiten de kaste vallen
 Er zijn vele subkasten
 Wil je de verlossing bereiken? Dan moet je je aan de regels van je kaste houden.
 In de Dharma gaat het om de morele orde van de samenleving met de leeoregels en
reinheidsvoorschrifen

1.3 Bronnen: de veda’s en de grote verhalen

 Veda’s  de oudste literatuur van de Indische godsdienst  verzameling van gebeden,
lofliederen en oferspreuken.
 Veda’s zijn geschreven in Sanskriet en worden gezien als goddelijke openbaring
 Allen brahmanen kunnen Veda’s lezen en uitleggen
 Als in het moderne hindoeïsme een woord vedisch wordt genoemd, gaat het over het gezag
en het charisma
 Oepanisjaden  zij die ziten aan de voeten van de leermeester. Zij schrijven aan het eind
van de vedische periode de geschrifen.
 Er komt een pessimistsch wereldbeeld  het materiele bestaan wordt beklemtoond
 Monisme  identteit dat de Brahman (grond van eigen bestaan) gelijk zijn aan elkaar.

Grote verhalen

 Mahabharata  mix van verhalen en gedachten  over de strijd van de eroopvolging

,  Bhagavadgita  dialoog tussen Arjuna en Krisnja: drie verlossingswegen : karmayoga (1),
bhaktyoga (2) en jnanayoga (3)  geldt als hart voor de hindoeïsten en heef een gezag dat
vergelijkbaar is met de bijbel.
 Ramayana  hoe je moet leven  belofes, plicht, enz.
 Krisjna overwint steeds weer het kwade

1.4 Wegen naar verlossing – karma en reïncarnate

 Het hindoeïsme gaat ervan uit dat er achter de zichtbare materiële wereld een
transcendente oo bovennatuurlijke werkelijkheid schuilgaat.
 Het Brahman staat voor het eeuwige goddelijke, het onstofelijke, onveranderlijkde, de
onwankelbare orde van rust en hermonie.
 Atman  de goddelijke essente van de mens. De essente verhuist van bestaansvorm naar
bestaansvorm  reïncarnate (zielsverhuizing)
 Hoe je wordt wedergeboren wordt bepaald door je karma (handeling). Karma bepaalt in welk
leven je terecht komt.
 Hindoe is telkens op zoek naar een werkelijkheid die de gewone werkelijkheid overstjgt
 Je diepste essente kan alleen loskomen van de gevangenis van het lichaam als je geen karma
meer produceert  daar ligt de ware verlossing  moksja.

Verlossingswegen

1. Karma-marga  de weg van het handelen  je houdt je volledig aan de dharma, doe wat je
volgens je kaste moet doen.
2. Bhakt-marga  de weg van de lieodevolle overgave  je richt je helemaal op de godheid
van je keuze
3. Jnana-marga – de weg van het inzicht  op deze weg wil men door studie en meditate
komen tot een dieper verstaan van de eenheid van Brahman en atman, vergankelijke en
overgankelijke, mens en kosmos

1.5 Godenwereld

 Het hindoeïsme kent een oneindig aantal goden, doordat het hindoeïsme in oeite een
verzamelijk is van diverse Indische tradites, met elk hun eigen naam en gestaltes 
polytheïsme.
 Visjnoe  de vriendelijke, welwillende godheid, de het goed voorheef met de mensen. 10
avatars (o.a. Krisjna en Rama)
 Laksjmi  de eerste vrouw van Visjnoe  van voorspoed en geluk
 Sjiva  de onbereikbare god die de kringloop van het universum symboliseert.
 Durga  de echtgenote van Sjiva. Nauw verbonden met vruchtbaarheid en welvaart.
 Brahma  de scheppergod, god van de wijsheid
 Sarasvat  vrouw en dochter van Brahma, godin van creatviteit, kunst en wetenschap
 Hanuman  apenkoning, trouw en eerlijkheid
 Trimoert  drie-eenheid tussen Brahma (schepper) Visjnoe (beschermer) en Sjiva
(vernietgend tot oorsprong terugbrengen)
 Istadevata  de bijzondere relate die je kunt hebben met je goed naar eigen keuze
 De heilige koe  vruchtbaarheid en overvloed  wordt gezien als incarnate van een godin.

1.6 Ethiek

,  De ethiek is verbonden met de kosmische wet van karma: het goede werkt het goede uit, het
kwade werkt het kwade uit.
 Leeoregels zijn verbonden per kaste
o Ksatriya’s – verplicht tot het beschermen van hun onderdanen door goed bestuur en
lieodadigheid
o Vaisya’s behoren hun beroep correct uit te oeoenen en behoren ook lieodadig te zijn.
o Sjoedra’s zijn verplicht om diensdtbaar te zijn aan hogere kasten
o Kastelozen doen het laagste werk
 Er is geen sociale ethiek. Sociale orde is verbonden met de dharma van de samenleving.

1.7 De religieuze praktjk

 Je kan het thuis oo in de tempel (mandir) beoeoenen.
 In de tempel wordt de dienst geleid door de priester (pandit) die altjd brahmaan is

1.9 Religieuze leiders

 Pandit  leidt oferrituelen thuis oo in de tempel
 Goeroe  persoonlijke leermeester voor zijn volgelingen  het grote voorbeeld van
eenheid met het goddelijke
 Saduh -> asceet die als sannyasin een grote mate van heiligheid bereikt heef  manioestate
van het goddelijke.

1.10 Hindoes in Nederland

 Hindoes uit Suriname  Sanatan Dharm & Arya Samaj
 Hindoestanen = afomstg uit India
 Niet alle hindoestanen zijn hindoe
 Sanatan Dharm  eeuwige leer (+-80%)
 Arya Samaj  Het genootschap van de edelen  volksbeweging tegen koloniale
overheersing

1.11 Geschiedenis en hervormers

Geschiedenis

 Veda’s en Oepanisjaden
 2 tradites
o Filosofsche Vedaata (monisme)  voortzetng Oepanisjaden tot op heden in het
westen populair
o Filosofe Samkya-yoga  dualisme  onderscheid tussen ziel en goddelijke materie
 800  bhaka tradite: overgave aan godheid  onderscheid tussen ziel en god
 1800  neo-hindoeïsme  kastenstelsen en weduweverbranding

Hervormers

 Ram Mohan Ray  hervormingsbeweging Brahma-Samaj
 Ramakrishna  flosooo en mystcus  synthese van alle religies
 Dayananda Sarasvate  arya Samaj  hindoeïsme vervormen naar oorspronkelijke
betekenis.

,  Mahatma Gandhi  geweldloze beweging tegen apartheid in Zuid-Aorika & onafankelijk
India
 Sarvepalli Radhakrishnan  spirituele dialoog tussen hindoeïsme en westerse godsdienst.



1.12 Sikhs

 Sikh = leerling
 Ontstaan onder invloed van de komst van de islam en hindoeïsme
 Sikhisme = overgave aan de ene God
 Ontwikkeld door 10 goeroes: heilig boek  Goeroe Granth Sahib
 Tulband



Begrippenlijst hoofdstuk 1
Arjuna Leider in de strijd van de pandava’s
Artha Bezit
Asrama Levensstadium
Atman Je diepste levenskern, ziel = ata
Avatara De incarnate van een godheid op aarde
Ayurveda De wetenschap van een gezond leven
Bhagavadgita Heilig geschif in India
Bhakt Overgave, toewijding
Brahmaan Behorend tot de priesterkaste
Brahman Het Al oo het goddelijke, dat alles doorademt
Brahma De scheppergod in het hindoeïsme
Brahmacarya Leerling
Dalis Onaanraakbaren
Dasa = sjoera
Deva’s Goden, machten
Devi Godin
Dhamma = dharma
Dharma Bestemming, orde
Divali Indisch lichtjesoeest
Djanew Tweede geboorte
Durga Godin in India
Dussehra Indisch oeest
Ganesha Godheid in India
Goeroe Religieuze leermeester
Grihastha Huwelijk en gezinsleven
Hanuman Godheid in India
Hindoestaan Surinamer, afomstg uit India
Holi Lenteoeest in India
Holika In de grond gepote tak bij het Holioeest
Holika Zuster van boze koning
Istadevata Godheid van je eige keuze
Jat Geboorte – subkaste
Jnana Kennis, inzicht