Religie & Spiritualiteit in Nederland 1
Take-home tentamen / academisch jaar 2023-2024
Donderdag, 28 maart: 8.00 – 23.59
Dit tentamen is een open boek tentamen dat op afstand wordt afgenomen. Gebruik voor het
beantwoorden van de vragen de artikelen die bij het college Religie & Spiritualiteit 1 horen. De
vragen gaan over de verplichte artikelen die iedereen heeft gelezen. Als je iets wil toevoegen
uit een artikel dat hoort bij een presentatie mag dat ook. Als je een artikel gebruikt in je
antwoord, verwijs dan naar de bron (met auteur, jaar, paginanummer tussen haakjes in de
tekst, of via een voetnoot).
Bij elke vraag staat aangegeven hoeveel zinnen ik verwacht dat je nodig hebt voor het
antwoord. Deze lengte is puur indicatief en speelt geen rol in de beoordeling.
Integriteitsverklaring
Lees de onderstaande paragraaf zorgvuldig door, vul je naam en studentnummer in en
beantwoord de vraag daarna met ‘Ja’ of ‘Nee’.
Dit tentamen wordt op afstand afgenomen en ik spreek het vertrouwen uit dat je tijdens het
maken van de toets de ethische gedragsregels zult volgen waarvan verwacht mag worden dat
je ze volgt. Je mag bij dit tentamen niet samenwerken. Stem je hiermee in en zul je het
tentamen op eigen kracht maken zonder hierbij hulp te zoeken of te accepteren van bronnen
die niet expliciet zijn toegestaan?
Naam: Geoffrey Albertus
Studentnummer: 13774247
Ja / Nee: Ja
Type je antwoorden in dit document met de vragen en sla het op onder je eigen naam. De
deadline voor het inleveren van dit tentamen op Canvas is 23.59 uur. Als er problemen
optreden met het inleveren mag je het tentamen ook via email inleveren. Tussen 8.00 en 17.00
ben ik via email () bereikbaar voor vragen.
Tip: via de toetsencombinatie Ctrl F kun je gemakkelijk zoeken in pdf documenten.
Succes!
1. In verschillende artikelen wordt ingegaan op secularisatie. In deze opdracht laat ik je
naar aanleiding van een aantal vragen nadenken over dit thema.
a. De begripsverkenning van Van de Donk et al. bespreekt de kritiek op de
secularisatiethese. In ongeveer vijf zinnen: Leg uit wat bedoeld wordt met deze
these en noem één empirisch en twee theoretische kritiekpunten uit dit artikel.
(10)
, Van de Donk beweert dat de secularisatiethese stelt dat religie in een moderne samenleving
langzaam maar zeker steeds minder belangrijk wordt of zelfs verdwijnt, waarbij modernisering
op zijn minst een nauwe band vormt met de afname van religie.1
Empirisch gezien is de kritiek op de seculariseringsthese dat onderzoek in westerse
landen geen afname of marginalisering van religie laat zien, maar eerder een heropleving of
stabiele aanwezigheid ervan. Dit wereldwijde fenomeen ondermijnt de basis van de these en
spoort aan tot het zoeken naar nieuwe theoretische benaderingen.2
Een eerste kritiekpunt focust zich hoofdzakelijk op de vaagheid van de these en op het
ideologische karakter ervan, omdat de these geformuleerd zou zijn door mensen die tegen
religie zijn.3 Het tweede, zwaarwegender, kritiekpunt is dat de theorie eerder een
onsamenhangende verzameling van ideeën is dan een systematische benadering, waarbij het
woord seculariseringsthese "te veel heterogene tradities in een woord samenvat" om nog
bruikbaar te kunnen zijn.4
b. In het artikel van Van de Donk et al. wordt uitgelegd dat één van de
karakteristieken van secularisatie differentiatie is. Leg in je eigen woorden in
twee of drie zinnen uit wat daarmee bedoeld wordt. (5)
Differentiatie in het kader van seculariseringstheorieën verwijst naar het proces waarbij
religie en religieuze instituties worden gescheiden van andere sferen in de samenleving.5 Dit
omvat niet alleen de scheiding van het seculiere en sacrale domein, maar ook de scheiding
van verschillende symbolische ‘subsystemen’, zoals economie, cultuur, onderwijs en
gezondheid, van elkaar. Het resulteert in het verlies van sociale invloed van religie op
verschillende aspecten van de samenleving, waardoor afzonderlijke subsystemen hun eigen
interne logica volgen.
c. Peter Berger was in het verleden een aanhanger van de secularisatiethese,
maar heeft zich later bedacht. In twee of drie zinnen: Hoe staat hij nu tegenover
het idee van differentiatie? (5)
Berger heeft zijn vroegere overtuiging in de secularisatiethese verworpen en beweert nu dat de
wereld vandaag de dag juist zeer religieus is, wat contradictoir is met de eerdere these van een
geseculariseerde wereld.6 Hij gebruikt nu de term 'desecularisering' om deze nieuwe
ontwikkeling te beschrijven, waarbij hij opmerkt dat Europa nog steeds een uitzondering vormt
met voortgaande secularisering. Berger erkent dus dat de verschillende subsystemen in de
samenleving niet volledig loskomen van religieuze invloeden en daarnaast ook niet louter hun
eigen interne logica gebruiken, met Europa als een uitzondering.
d. Linda Woodhead heeft het juist over de-differentiatie. In drie tot vijf zinnen:
Wat bedoelt ze daarmee, en hoe verhoudt zich dat tot Bergers ideeën? (10)
1
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 29-30.
2
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
3
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
4
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
5
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 36.
6
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 34.
Take-home tentamen / academisch jaar 2023-2024
Donderdag, 28 maart: 8.00 – 23.59
Dit tentamen is een open boek tentamen dat op afstand wordt afgenomen. Gebruik voor het
beantwoorden van de vragen de artikelen die bij het college Religie & Spiritualiteit 1 horen. De
vragen gaan over de verplichte artikelen die iedereen heeft gelezen. Als je iets wil toevoegen
uit een artikel dat hoort bij een presentatie mag dat ook. Als je een artikel gebruikt in je
antwoord, verwijs dan naar de bron (met auteur, jaar, paginanummer tussen haakjes in de
tekst, of via een voetnoot).
Bij elke vraag staat aangegeven hoeveel zinnen ik verwacht dat je nodig hebt voor het
antwoord. Deze lengte is puur indicatief en speelt geen rol in de beoordeling.
Integriteitsverklaring
Lees de onderstaande paragraaf zorgvuldig door, vul je naam en studentnummer in en
beantwoord de vraag daarna met ‘Ja’ of ‘Nee’.
Dit tentamen wordt op afstand afgenomen en ik spreek het vertrouwen uit dat je tijdens het
maken van de toets de ethische gedragsregels zult volgen waarvan verwacht mag worden dat
je ze volgt. Je mag bij dit tentamen niet samenwerken. Stem je hiermee in en zul je het
tentamen op eigen kracht maken zonder hierbij hulp te zoeken of te accepteren van bronnen
die niet expliciet zijn toegestaan?
Naam: Geoffrey Albertus
Studentnummer: 13774247
Ja / Nee: Ja
Type je antwoorden in dit document met de vragen en sla het op onder je eigen naam. De
deadline voor het inleveren van dit tentamen op Canvas is 23.59 uur. Als er problemen
optreden met het inleveren mag je het tentamen ook via email inleveren. Tussen 8.00 en 17.00
ben ik via email () bereikbaar voor vragen.
Tip: via de toetsencombinatie Ctrl F kun je gemakkelijk zoeken in pdf documenten.
Succes!
1. In verschillende artikelen wordt ingegaan op secularisatie. In deze opdracht laat ik je
naar aanleiding van een aantal vragen nadenken over dit thema.
a. De begripsverkenning van Van de Donk et al. bespreekt de kritiek op de
secularisatiethese. In ongeveer vijf zinnen: Leg uit wat bedoeld wordt met deze
these en noem één empirisch en twee theoretische kritiekpunten uit dit artikel.
(10)
, Van de Donk beweert dat de secularisatiethese stelt dat religie in een moderne samenleving
langzaam maar zeker steeds minder belangrijk wordt of zelfs verdwijnt, waarbij modernisering
op zijn minst een nauwe band vormt met de afname van religie.1
Empirisch gezien is de kritiek op de seculariseringsthese dat onderzoek in westerse
landen geen afname of marginalisering van religie laat zien, maar eerder een heropleving of
stabiele aanwezigheid ervan. Dit wereldwijde fenomeen ondermijnt de basis van de these en
spoort aan tot het zoeken naar nieuwe theoretische benaderingen.2
Een eerste kritiekpunt focust zich hoofdzakelijk op de vaagheid van de these en op het
ideologische karakter ervan, omdat de these geformuleerd zou zijn door mensen die tegen
religie zijn.3 Het tweede, zwaarwegender, kritiekpunt is dat de theorie eerder een
onsamenhangende verzameling van ideeën is dan een systematische benadering, waarbij het
woord seculariseringsthese "te veel heterogene tradities in een woord samenvat" om nog
bruikbaar te kunnen zijn.4
b. In het artikel van Van de Donk et al. wordt uitgelegd dat één van de
karakteristieken van secularisatie differentiatie is. Leg in je eigen woorden in
twee of drie zinnen uit wat daarmee bedoeld wordt. (5)
Differentiatie in het kader van seculariseringstheorieën verwijst naar het proces waarbij
religie en religieuze instituties worden gescheiden van andere sferen in de samenleving.5 Dit
omvat niet alleen de scheiding van het seculiere en sacrale domein, maar ook de scheiding
van verschillende symbolische ‘subsystemen’, zoals economie, cultuur, onderwijs en
gezondheid, van elkaar. Het resulteert in het verlies van sociale invloed van religie op
verschillende aspecten van de samenleving, waardoor afzonderlijke subsystemen hun eigen
interne logica volgen.
c. Peter Berger was in het verleden een aanhanger van de secularisatiethese,
maar heeft zich later bedacht. In twee of drie zinnen: Hoe staat hij nu tegenover
het idee van differentiatie? (5)
Berger heeft zijn vroegere overtuiging in de secularisatiethese verworpen en beweert nu dat de
wereld vandaag de dag juist zeer religieus is, wat contradictoir is met de eerdere these van een
geseculariseerde wereld.6 Hij gebruikt nu de term 'desecularisering' om deze nieuwe
ontwikkeling te beschrijven, waarbij hij opmerkt dat Europa nog steeds een uitzondering vormt
met voortgaande secularisering. Berger erkent dus dat de verschillende subsystemen in de
samenleving niet volledig loskomen van religieuze invloeden en daarnaast ook niet louter hun
eigen interne logica gebruiken, met Europa als een uitzondering.
d. Linda Woodhead heeft het juist over de-differentiatie. In drie tot vijf zinnen:
Wat bedoelt ze daarmee, en hoe verhoudt zich dat tot Bergers ideeën? (10)
1
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 29-30.
2
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
3
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
4
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 30.
5
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 36.
6
Van de Donk & Rob Plum 2006, p. 34.
