Arresten:
• Ijzerdraad
• Drijfmest
• Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven
Strafbare gedraging: is vereist in bijna alle delictsomschrijvingen. Vereiste:
uiterlijk waarneembare gedraging.
Er moet enigszins een verband zijn tussen de wil en de gedraging.
Functioneel daderschap: aan wie kan de delictsgedraging strafrechtelijk worden
toegerekend gelet op functie en de concrete betrokkenheid bij het delict. De
situatie waarin een ander dan degene die fysiek handelt heeft te gelden als dader op
grond van zijn maatschappelijke functie.
Om te bepalen of handelingen van de fysieke dader aan de verdachte kunnen worden
toegerekend, is het ijzerdraad arrest van belang. Criteria:
• Kon de verdachte over het handelen van de ander beschikken
• Is het handelen van de ander door de verdachte aanvaard
Bij beschikken gaat het over de macht die een functionaris over de door de fysieke
dader gepleegde handelingen heeft. Verdachte moet zeggenschap hebben over het
strafbare handelen. (Meestal is er dus sprake van een hiërarchische verhouding).
Er hoeft niet per se sprake zijn van juridische zeggenschap. De verdachte die geen
juridische maar wel feitelijke zeggenschap heeft over anderen, kan ook
beschikkingsmacht hebben.
Het aanvaarden kan worden gezien als een soort voorwaardelijk opzet. Het gaat
erom of de verdachte de handelingen heeft geaccepteerd en er bewust van was.
Daarbij kan ook worden gedacht aan het niet-betrachten van de redelijk te vergen
zorg ter voorkoming van de gedraging.
Daderschap rechtspersonen (Art. 51 Sr): het begrip rechtspersoon wordt hier
ruimer genomen, namelijk: wordt de organisatie maatschappelijk als zodanig
geaccepteerd.
Vereisten:
• Het delict kan daadwerkelijk worden begaan door een rechtspersoon (bv geen
seksuele delicten)
• Drijfmest arrest: de gedraging van de natuurlijke persoon moet redelijkerwijs aan
de rechtspersoon kunnen worden toegerekend. (Toerekeningscriterium)
• In het geval van een misdrijf: de rechtspersoon handelde met opzet dan wel culpoos
Bij het toerekeningscriterium is het belangrijk om te beoordelen of de gedraging
heeft plaatsgevonden of is verricht in de sfeer van de rechtspersoon en naar de
aard van de gedraging. Hiervan is sprake in de volgende omstandigheden:
• Het handelen of nalaten is begaan door iemand die hetzij uit hoofde van een
dienstbetrekking, hetzij uit anderen hoofde werkzaam is ten behoeve van de
rechtspersoon
• Gedraging past in de normale bedrijfsvoering of taakuitoefening van de
rechtspersoon
• Gedraging is de rechtspersoon dienstig geweest in het door hem uitgeoefende
bedrijf of in diens taakuitvoering
• De rechtspersoon kon beschikken over het feit of de gedraging al dan niet zou
plaatsvinden, of vergelijkbaar gedrag werd blijkens de feitelijke gang van zaken door
de rechtspersoon aanvaard of placht te worden aanvaard, de te betrachten zorg die
redelijkerwijs van de rechtspersoon mocht worden gevergd hierin meegenomen
(ijzerdraad)
, • Toerekeningscriterium blijft echter een open criterium en hangt dus altijd
mede af van de omstandigheden van het concrete geval of een handeling
ook daadwerkelijk aan de rechtspersoon kan worden toegerekend.
Naast de toerekening moet soms ook schuld of opzet worden bewezen.
Schuld: is al snel sprake van wanneer er door de rechtspersoon een zorgplicht is
geschonden
Opzet: kan op 2 manieren worden benaderd:
• Aan de hand van het klimaat binnen de organisatie. Wanneer binnen een bedrijf het
gebruikelijk is dat strafbaar gedrag wordt getolereerd en/of zelfs bevorderd, dan zal
opzet snel worden aangenomen
• Door te beoordelen of het opzet van de natuurlijke persoon kan worden toegerekend
aan de rechtspersoon. Hierbij is met name de positie van de natuurlijke persoon
binnen de organisatie van belang. Het is niet nodig dat opzet bij alle beleidsbepalers
van de rechtspersoon aanwezig is om opzet aan te nemen.
Naast de rechtspersoon kunnen ook de opdrachtgever en de feitelijk leidinggever
van de rechtspersoon worden vervolgd op grond van Art. 51 lid 2 Sr. Er moet
uiteraard eerst worden vastgesteld dat door de rechtspersoon een strafbaar feit is
begaan.
Opdracht geven: hier is sprake van wanneer een individu als opdrachtgever vanuit
een hiërarchische verhouding een psychische omslag teweeg brengt bij de ander.
Feitelijk leidinggeven: is sprake van wanneer er zeggenschap is in de zin van een
zekere invloed die ingrijpen of sturen mogelijk maakt.
Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven: enkele omstandigheid dat verdachte bv
bestuurder van een rechtspersoon is, is niet voldoende om hem aan te merken als
feitelijk leidinggever aan een door die rechtspersoon begaan strafbaar feit. Een
dergelijk juridische positie is dan ook helemaal geen vereiste. Ook iemand die geen
dienstverband heeft met de rechtspersoon kan als feitelijk leidinggever worden
gezien.
Er kan sprake zijn van feitelijk leidinggeven indien de verboden gedraging het
onvermijdelijke gevolg is van het algemene, door de verdachte gevoerde beleid. Ook
kan worden gedacht aan het leveren van een zodanige bijdrage aan een complex van
gedragingen dat heeft geleid tot de verboden gedraging en het daarbij nemen van een
zodanig initiatief dat de verdachte geacht moet worden aan die verboden gedragen
feitelijke leiding te hebben gegeven. Niet is vereist dat een ander de fysieke
uitvoeringshandeling heeft verricht.
Ook een meer passieve rol kan tot het oordeel leiden dat een verboden gedraging
zodanig is bevorderd dat van feitelijk leidinggeven sprake is. Dat kan het geval zijn bij
de verdachte die bevoegd en redelijkerwijs gehouden is maatregelen te treffen ter
voorkoming of beëindiging van verboden gedragingen en zulke maatregelen
achterwege laat.
Feitelijk leidinggeven heeft een zelfstandig opzetvereiste. Ondergrens is hierbij
het voorwaardelijk opzet: dat hij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat de
verboden gedraging zich zal voordoen.
IJzerdraad arrest:
Casus:
Voor de export van ijzerdraad was na WW2 een vergunning nodig. De eigenaar van
een klein exportbedrijf wordt in casu vervolgd wegens overtreding van het
Deviezenbesluit 1945. De reden hiervoor is dat in de aanvraag voor een
exportvergunning van ijzerdraad naar Finland telkens opzettelijk valse gegevens zijn
• Ijzerdraad
• Drijfmest
• Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven
Strafbare gedraging: is vereist in bijna alle delictsomschrijvingen. Vereiste:
uiterlijk waarneembare gedraging.
Er moet enigszins een verband zijn tussen de wil en de gedraging.
Functioneel daderschap: aan wie kan de delictsgedraging strafrechtelijk worden
toegerekend gelet op functie en de concrete betrokkenheid bij het delict. De
situatie waarin een ander dan degene die fysiek handelt heeft te gelden als dader op
grond van zijn maatschappelijke functie.
Om te bepalen of handelingen van de fysieke dader aan de verdachte kunnen worden
toegerekend, is het ijzerdraad arrest van belang. Criteria:
• Kon de verdachte over het handelen van de ander beschikken
• Is het handelen van de ander door de verdachte aanvaard
Bij beschikken gaat het over de macht die een functionaris over de door de fysieke
dader gepleegde handelingen heeft. Verdachte moet zeggenschap hebben over het
strafbare handelen. (Meestal is er dus sprake van een hiërarchische verhouding).
Er hoeft niet per se sprake zijn van juridische zeggenschap. De verdachte die geen
juridische maar wel feitelijke zeggenschap heeft over anderen, kan ook
beschikkingsmacht hebben.
Het aanvaarden kan worden gezien als een soort voorwaardelijk opzet. Het gaat
erom of de verdachte de handelingen heeft geaccepteerd en er bewust van was.
Daarbij kan ook worden gedacht aan het niet-betrachten van de redelijk te vergen
zorg ter voorkoming van de gedraging.
Daderschap rechtspersonen (Art. 51 Sr): het begrip rechtspersoon wordt hier
ruimer genomen, namelijk: wordt de organisatie maatschappelijk als zodanig
geaccepteerd.
Vereisten:
• Het delict kan daadwerkelijk worden begaan door een rechtspersoon (bv geen
seksuele delicten)
• Drijfmest arrest: de gedraging van de natuurlijke persoon moet redelijkerwijs aan
de rechtspersoon kunnen worden toegerekend. (Toerekeningscriterium)
• In het geval van een misdrijf: de rechtspersoon handelde met opzet dan wel culpoos
Bij het toerekeningscriterium is het belangrijk om te beoordelen of de gedraging
heeft plaatsgevonden of is verricht in de sfeer van de rechtspersoon en naar de
aard van de gedraging. Hiervan is sprake in de volgende omstandigheden:
• Het handelen of nalaten is begaan door iemand die hetzij uit hoofde van een
dienstbetrekking, hetzij uit anderen hoofde werkzaam is ten behoeve van de
rechtspersoon
• Gedraging past in de normale bedrijfsvoering of taakuitoefening van de
rechtspersoon
• Gedraging is de rechtspersoon dienstig geweest in het door hem uitgeoefende
bedrijf of in diens taakuitvoering
• De rechtspersoon kon beschikken over het feit of de gedraging al dan niet zou
plaatsvinden, of vergelijkbaar gedrag werd blijkens de feitelijke gang van zaken door
de rechtspersoon aanvaard of placht te worden aanvaard, de te betrachten zorg die
redelijkerwijs van de rechtspersoon mocht worden gevergd hierin meegenomen
(ijzerdraad)
, • Toerekeningscriterium blijft echter een open criterium en hangt dus altijd
mede af van de omstandigheden van het concrete geval of een handeling
ook daadwerkelijk aan de rechtspersoon kan worden toegerekend.
Naast de toerekening moet soms ook schuld of opzet worden bewezen.
Schuld: is al snel sprake van wanneer er door de rechtspersoon een zorgplicht is
geschonden
Opzet: kan op 2 manieren worden benaderd:
• Aan de hand van het klimaat binnen de organisatie. Wanneer binnen een bedrijf het
gebruikelijk is dat strafbaar gedrag wordt getolereerd en/of zelfs bevorderd, dan zal
opzet snel worden aangenomen
• Door te beoordelen of het opzet van de natuurlijke persoon kan worden toegerekend
aan de rechtspersoon. Hierbij is met name de positie van de natuurlijke persoon
binnen de organisatie van belang. Het is niet nodig dat opzet bij alle beleidsbepalers
van de rechtspersoon aanwezig is om opzet aan te nemen.
Naast de rechtspersoon kunnen ook de opdrachtgever en de feitelijk leidinggever
van de rechtspersoon worden vervolgd op grond van Art. 51 lid 2 Sr. Er moet
uiteraard eerst worden vastgesteld dat door de rechtspersoon een strafbaar feit is
begaan.
Opdracht geven: hier is sprake van wanneer een individu als opdrachtgever vanuit
een hiërarchische verhouding een psychische omslag teweeg brengt bij de ander.
Feitelijk leidinggeven: is sprake van wanneer er zeggenschap is in de zin van een
zekere invloed die ingrijpen of sturen mogelijk maakt.
Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven: enkele omstandigheid dat verdachte bv
bestuurder van een rechtspersoon is, is niet voldoende om hem aan te merken als
feitelijk leidinggever aan een door die rechtspersoon begaan strafbaar feit. Een
dergelijk juridische positie is dan ook helemaal geen vereiste. Ook iemand die geen
dienstverband heeft met de rechtspersoon kan als feitelijk leidinggever worden
gezien.
Er kan sprake zijn van feitelijk leidinggeven indien de verboden gedraging het
onvermijdelijke gevolg is van het algemene, door de verdachte gevoerde beleid. Ook
kan worden gedacht aan het leveren van een zodanige bijdrage aan een complex van
gedragingen dat heeft geleid tot de verboden gedraging en het daarbij nemen van een
zodanig initiatief dat de verdachte geacht moet worden aan die verboden gedragen
feitelijke leiding te hebben gegeven. Niet is vereist dat een ander de fysieke
uitvoeringshandeling heeft verricht.
Ook een meer passieve rol kan tot het oordeel leiden dat een verboden gedraging
zodanig is bevorderd dat van feitelijk leidinggeven sprake is. Dat kan het geval zijn bij
de verdachte die bevoegd en redelijkerwijs gehouden is maatregelen te treffen ter
voorkoming of beëindiging van verboden gedragingen en zulke maatregelen
achterwege laat.
Feitelijk leidinggeven heeft een zelfstandig opzetvereiste. Ondergrens is hierbij
het voorwaardelijk opzet: dat hij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat de
verboden gedraging zich zal voordoen.
IJzerdraad arrest:
Casus:
Voor de export van ijzerdraad was na WW2 een vergunning nodig. De eigenaar van
een klein exportbedrijf wordt in casu vervolgd wegens overtreding van het
Deviezenbesluit 1945. De reden hiervoor is dat in de aanvraag voor een
exportvergunning van ijzerdraad naar Finland telkens opzettelijk valse gegevens zijn
