Samenvatting Richtlijn Osteoporose

Samenvatting Richtlijn Osteoporose

Bij patiënten met osteoporose of met osteoporose samenhangende klachten onderzoekt
de fysiotherapeut welk(e) probleemgebied(en) (immobiliteit, pijn, een verhoogd valrisico
en/of status na een fractuur) op de voorgrond staat/staan. Uitgangspunt is de hulpvraag
van de patiënt.
Indien een patiënt is verwezen door de huisarts of een medisch specialist moeten op de
verwijzing de volgende gegevens vermeld staan: naam patiënt (eventueel adres en
gegevens over d zorgverzekering); het burgerservicenummer (BSN); de datum van de
verwijzing; de diagnose (eventueel diagnosecode); de verwijsindicatie; de hulpvraag van
de patiënt; relevante gegevens over de gezondheidstoestand van de patiënt (medicatie
en relevante medische en psychosociale gegevens, zoals leefstijl); naam van de
verwijzer; handtekening van de verwijzer; naam van de huisarts (indien deze niet de
verwijzer is).

Directe Toegankelijkheid Fysiotherapie (DTF)
1. Inventarisatie hulpvraag.
2. Screeningsproces.
- Aanmelding
- Inventarisatie hulpvraag: van belang de belangrijkste klachten, het beloop
daarvan en de doelstellingen van de patiënt te achterhalen.
- Screening pluis/niet-pluis: Op basis van leeftijd, geslacht, incidentie en prevalentie
en de gegevens over ontstaanswijze, symptomen en verschijnselen moet de
fysiotherapeut kunnen inschatten of symptomen en verschijnselen pluis of niet-
pluis zijn, om te kunnen besluiten of verder fysiotherapeutisch onderzoek
geïndiceerd is. De fysiotherapeut is alert op onbekende patronen, bekende
patronen met één of meer afwijkende symptomen dan wel een afwijkend /
ongunstig beloop, en op rode vlaggen.
Algemene rode vlaggen
 Pijn die niet te provoceren of te reduceren is door houdingen en/of bewegingen
 Zich uitbreidende en toenemende pijn
 Koorts
 (Nachtelijk) transpireren
 Misselijkheid
 Braken
 Diarree
 (Onnatuurlijke) bleekheid
 Duizeligheid/ fauwvallen
 Ongewenst gewichtsverlies (> 5 kg per maand)
 Acuut ontstaan van klachten zonder verklaring
 Eetlustdaling
 Langdurig gebruik van corticosteroïden
 Onbegrepen tekenen of symptomen na recent trauma
 Duidelijke symptomen of tekenen van ernstige weerstandsdaling, zoals
schimmelinfecties, onbegrepen ontstekingsbeelden
 In combinatie met progressieve algehele zwakte
 evidente verlamming
 evidente gevoelsstoornis
 leeftijd (> 50 jaar) in combinatie met pathologie
 leeftijd (> 50 jaar) in combinatie met pathologie
 nachtelijke pijn
 bekend met maligniteiten
 maligniteit in de familieanamnese


1

,  psychopathologie/psychiatrie
Specifieke rode vlaggen
 Onverklaarbare pijn
 Zwelling in de lies (maligniteit?)
 (Hevige) pijn in rust en zwelling (zonder trauma) (maligniteit?)
- Informeren en adviseren: Aan het einde van het screeningsproces wordt de
patiënt geïnformeerd over de bevindingen. Indien het patroon onbekend is, een of
meerdere symptomen afwijken van een voor de individuele fysiotherapeut bekend
patroon, het patroon een afwijkend / ongunstig beloop heeft of bij aanwezigheid
van rode vlaggen (conclusie: niet-pluis), wordt de patiënt geadviseerd om contact
op te nemen met de huisarts. Indien geen afwijkende bevindingen worden
vastgesteld, wordt de patiënt geïnformeerd over de mogelijkheid om door te gaan
met het diagnostisch proces.

De fysiotherapeut stelt binnen een beperkte tijd gericht vragen, en neemt tests af op
grond van de diagnostische bevindingen, en stelt vast of er al dan niet sprake is van een
binnen het competentiegebied van de individuele fysiotherapeut vallend patroon van
tekens en symptomen.De fysiotherapeut moet zich een beeld vormen van de klachten en
symptomen en de eventuele aanwezigheid van zogeheten gele en rode vlaggen. Gele
vlaggen zijn aanwijzingen voor psychosociale en gedragsmatige risicofactoren voor het
onderhouden en/of verergeren van de gezondheidsproblemen. Rode vlaggen zijn
patronen van symptomen of tekenen (waarschuwingssignalen) die kunnen wijzen op min
of meer ernstige pathologie, die aanvullende medische diagnostiek vereisen.

Anamnese
Als bij osteoporose pijn op de voorgrond staat, richt de intake zich in eerste instantie op
stoornissen in functies en anatomische eigenschappen. In alle gevallen richt de intake
zich op de beperkingen in activiteiten en participatie en de invloed van persoonlijke en
omgevingsfactoren.
- Inventarisatie van de hulpvraag
 Inventarisatie van de verwachtingen;
 Ontstaanswijze en aard van de symptomen.
- Inventarisatie van de klachten:
 De ernst van de stoornissen en het soort stoornissen,
 Beperkingen en participatieproblemen;
 Nevenklachten, zoals (chronische) gewrichtsklachten, ademhalingsklachten,
obstipatie; klachten bij bukken en opkomen, acute of chronische rugpijn;
 Factoren die verband houden met het ontstaan en het beloop van de klachten;
 Leefstijl en veranderbereidheid;
 Eerdere diagnostiek, behandeling en resultaat hiervan.
- Inventarisatie van de status praesens:
 Stoornissen, beperkingen, participatieproblemen samenhangend met osteoporose;
 Nevenpathologie;
 Huidig medicijngebruik/nevenbehandeling(en);
 Aantal keren gevallen (en zo ja hoe) in het afgelopen jaar;
 Huidige activiteiten- en participatieniveau;
 Activiteiten die de patiënt belangrijk vindt en graag wil blijven doen / hervatten.
- Inventarisatie van het risico op fracturen:
 Verhoogd risico op osteoporose;
 Functiestoornissen van spieren, gewrichten en stoornissen in gang en balans

Met de FRAX Calculation Tool kan het risico op fracturen worden berekend aan de hand
van risicofactoren voor osteoporose. In de FRAX wordt geen rekening gehouden met
‘vallen’ als risicofactor, wat bij patiënten die regelmatig vallen kan leiden tot een

2