Perspectives on Psychological Science, 9, 525-537. doi:10.1177/1745691614545130
Friends or Foes: Is Empathy Necessary for Moral Behavior?
Het concept empathie is een parapluterm geworden en dit zorgt voor verwarring. Dit artikel erkent
dat er een relatie is tussen moraliteit en empathie, maar de twee constructen moeten niet door
elkaar gebruikt worden en daarbij is de aard van de relatie niet rechtdoorzee.
Empathie speelt een belangrijke rol in interpersoonlijke relaties, waaronder de vroege hechting
tussen verzorger en kind, zorgen voor het welzijn van anderen en samenwerken met anderen.
Gebrek aan empathie is een kernmerk van psychopathie (en geassocieerd met ongevoeligheid voor
het welzijn van anderen, geen schuldgevoel hebben en weinig waardering voor moreel wangedrag).
In werkelijkheid is empathie niet altijd een direct weg naar moreel gedrag.
Dit artikel wil de complexe relatie tussen moraliteit en empathie belichten.
The scope of morality
Een centrale focus van moraliteit is het oordeel over de juistheid of onjuistheid van daden of
gedragingen die schade bij andere mensen veroorzaken.
Versterking van moreel gedrag minimaliseert crimineel gedrag en sociaal conflict. Morele normen
bevorderen veiligheid tegen mogelijke welzijn of gezondheidsinbreuken.
Morele cognitie integreert affectieve en cognitieve processen. Veel morele oordelen zijn ook bestand
tegen demografische verschillen: mensen zijn gevoelig voor dezelfde morele principes, onafhankelijk
van geslacht, leeftijd, etniciteit en religie. Toch beargumenteren sommige wetenschappers dat
morele waarden gebaseerd zijn op emotionele responses, die ingeprent zijn door de cultuur.
Wat blijkt uit sociaal en klinisch neurowetenschappelijk onderzoek, is dat er geen uniek gebied is in
de hersenen voor moreel oordelen. Er zijn meerdere systemen met elkaar verbonden die
verschillende processen ondersteunen: affectieve arousal, aandacht, begrip van intenties en
besluitvorming.
Empathy and its components
Zoals eerder gezegd wordt empathie vaak gebruikt om te verwijzen naar heel veel verschillende
fenomenen. Empathie wordt nu als multidimensionaal construct gezien: de componenten
interacteren met elkaar en opereren parallel (affectieve, motivationele en cognitieve componenten).
Het affectieve component reflecteert het vermogen om andermans emoties te delen (emotional
sharing). Dit speelt een fundamentele rol in het genereren van motivatie om te zorgen voor iemand
anders of iemand te helpen bij stress en het is relatief onafhankelijk van het vermogen van
perspective taking. Dit component wordt vaak gezien als de meest simpele vorm van empathie
(onderzocht onder verschillende soorten, alle laten het zien).
Ondanks de algemene acceptatie dat emotion contagion (besmetting) automatisch is, laat onderzoek
ook zien dat veel variabelen de gevolgtrekking ervan bij een observeerder kunnen beïnvloeden.
Het motivationele component correspondeert met de neiging om te zorgen voor andermans welzijn
(empathic concern). Alle zoogdieren zijn afhankelijk van andere soortgenoten om te overleven en
voor reproductie (voornamelijk ouderlijke zorg is noodzakelijk voor een kind om te overleven en te
ontwikkelen). Het niveau van zorg varieert per soort, maar het onderliggende circuit om te zorgen
voor kinderen is universeel over verschillende soorten.