Ondervoeding bij
COPD patiënten
EBP verslag
Naam module: verpleegkundige
in de praktijk (klinisch redeneren)
Studenten:
Naam docent:
Klas: VPV101A
Datum:12-04-2023
Versie 1
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................. 3
Vraagstelling....................................................................................................... 5
Pico.................................................................................................................. 5
Zoeken en beoordelen........................................................................................ 6
Zoekstrategie................................................................................................... 6
Bronnen............................................................................................................ 6
Beoordeling bron 1:.......................................................................................... 6
Beoordeling bron 2........................................................................................... 7
Beoordeling bron 3........................................................................................... 7
Toepassen........................................................................................................... 9
Zorgverleners................................................................................................... 9
Zorgvrager..................................................................................................... 10
Drie pijlers EBP............................................................................................... 10
Evaluatie........................................................................................................... 12
Productevaluatie............................................................................................ 12
Procesevaluatie.............................................................................................. 12
Structuurevaluatie.......................................................................................... 12
literatuurlijst:..................................................................................................... 13
Bijlagen............................................................................................................. 15
1. Hulpmiddel beoordelen bewijsmateriaal....................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal:.........................................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal onderzoeken:....................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal richtlijnen.........................................................15
Bronnen:........................................................................................................ 16
Interview zorgverlener ondervoeding bij COPD-patiënten.................................17
Interview 2........................................................................................................ 19
Interview zorgvrager......................................................................................... 21
Beoordelingsformulier groepsopdracht klinisch redeneren-EBP, periode 3.......23
2
, Inleiding
Mevrouw Tarik is recent opgenomen in het Ziekenhuis in Deventer in verband met een
exacerbatie van haar COPD. Haar voorgeschiedenis bestaat uit COPD gold klasse 3, deze
klasse gaat van 1-4, waarbij 4 de meest ernstige vorm van COPD is. De gold klasse 3 is dus
een ernstige vorm van COPD wat gepaard gaat met benauwdheid en vermoeidheid. Verder
heeft mevrouw last van hartfalen, hypertensie en hypercholesterolemie. Sinds een week
ervaart mevrouw Tarik toenemende dyspneu- en hoestklachten. Verder is mevrouw
hulpafhankelijk van de ADL-zorg en merkt ze dat ze lichamelijk veel aan het inleveren is.
Daarbij heeft ze nauwelijks eetlust en de flesjes Nutridrink liggen haar zwaar op de maag.
COPD is een longziekte waarbij de longen beschadigd raken. Het gevolg hiervan is dat er
minder zuurstof kan worden opgenomen door het lichaam waardoor ademen moeilijker
wordt. Normale dagelijkse dingen, zoals traplopen of boodschappen doen worden bemoeilijkt
(Longfonds, z.d).
Door de ademhalingsmoeilijkheden wordt niet alleen de trainingscapaciteit beïnvloedt, maar
veroorzaken ook verlies van eetlust en verminderde voedingsinname. Het gevolg hiervan is
dat er een spiraalvormige ondervoede toestand ontstaat (Hsieh et al., 2016).
In het Verenigd Koninkrijk zijn er ongeveer 1.2 miljoen mensen met COPD, waarvan 25-40%
ondergewicht heeft en 35% een ernstig lage vetvrije massa index heeft (Keogh & Williams,
2021). Ondervoeding kan er namelijk ook voor zorgen dat COPD-patiënten vaker worden
opgenomen in het ziekenhuis wat veel kosten met zich mee brengt (Hsieh et al., 2016).
In Nederland hebben naar schatting 600.000 mensen COPD. Deze patiëntengroep vormt
een relatief omvangrijke categorie in de Nederlandse gezondheidszorg. Ongeveer 15% van
de patiënten die worden opgenomen in het ziekenhuis, zijn op de dag van opname
ondervoed. Patiënten met COPD hebben vanwege hun aandoening extra risico op
ondervoeding (Janssen & van Hell-Cromwijk 2021). Ondervoeding heeft een negatief effect
op beweging, spier- en longfunctie en toename in exacerbaties, sterfte en kosten (Keogh &
Williams, 2021). Volgens het BDA (2020) zijn de grootste gevolgen van ondervoeding:
vermoeidheid en slaapzucht, vallen, moeite met hoesten wat het risico op infectie in de borst
vergroot, hartfalen, angst en depressie en de verminderde mogelijkheid om infecties te
bestrijden.
In een onderzoek van Evers et al. (2012), blijkt dat ondervoeding bij ziekte een probleem is
binnen de Nederlandse gezondheidszorg. Uit cijfers van de Landelijke Prevalentiemeting
Zorgproblemen (LPZ) blijkt dat 25 tot 40% van de ziekenhuispatiënten, 20 tot 25% van de
verpleeghuispatiënten en 15 tot 20% van de thuiszorgcliënten ondervoed is.
Patiënten kunnen kortademig worden door een verminderde spierkracht, dit heeft veel
gevolgen. Eén belangrijk gevolg is dat patiënten meer moeite hebben met het verwijderen
van Co2 uit hun lichaam, wanneer dit niet goed gebeurt komt er te veel Co2 in het lichaam
en kan acidose, kortademigheid en hypoxie veroorzaken (Hsieh et al., 2016).
Mensen met COPD verbruiken meer calorieën in rust dan mensen zonder COPD, waardoor
ze meer moeten eten. Aangezien eten door de benauwdheid lastiger gaat, is het moeilijk
voor deze groep patiënten om grootte hoeveelheden te consumeren. De juiste voeding
inname zorgt ervoor dat de longen beter functioneren en daarom is belangrijk dat er wordt
gekeken naar welke voedingsstoffen worden ingenomen of een vorm van voedingssuppletie.
Dit is een aanvulling op normale voeding; een geconcentreerde bron van een of meerdere
vitamines, mineralen enzovoorts. Als patiënten met COPD-moeite hebben om veel te eten is
het belangrijk dat zij vetrijke voeding krijgen zodat zij zo toch aan hun voedingsinname
3
COPD patiënten
EBP verslag
Naam module: verpleegkundige
in de praktijk (klinisch redeneren)
Studenten:
Naam docent:
Klas: VPV101A
Datum:12-04-2023
Versie 1
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................. 3
Vraagstelling....................................................................................................... 5
Pico.................................................................................................................. 5
Zoeken en beoordelen........................................................................................ 6
Zoekstrategie................................................................................................... 6
Bronnen............................................................................................................ 6
Beoordeling bron 1:.......................................................................................... 6
Beoordeling bron 2........................................................................................... 7
Beoordeling bron 3........................................................................................... 7
Toepassen........................................................................................................... 9
Zorgverleners................................................................................................... 9
Zorgvrager..................................................................................................... 10
Drie pijlers EBP............................................................................................... 10
Evaluatie........................................................................................................... 12
Productevaluatie............................................................................................ 12
Procesevaluatie.............................................................................................. 12
Structuurevaluatie.......................................................................................... 12
literatuurlijst:..................................................................................................... 13
Bijlagen............................................................................................................. 15
1. Hulpmiddel beoordelen bewijsmateriaal....................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal:.........................................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal onderzoeken:....................................................15
Beoordeling bewijsmateriaal richtlijnen.........................................................15
Bronnen:........................................................................................................ 16
Interview zorgverlener ondervoeding bij COPD-patiënten.................................17
Interview 2........................................................................................................ 19
Interview zorgvrager......................................................................................... 21
Beoordelingsformulier groepsopdracht klinisch redeneren-EBP, periode 3.......23
2
, Inleiding
Mevrouw Tarik is recent opgenomen in het Ziekenhuis in Deventer in verband met een
exacerbatie van haar COPD. Haar voorgeschiedenis bestaat uit COPD gold klasse 3, deze
klasse gaat van 1-4, waarbij 4 de meest ernstige vorm van COPD is. De gold klasse 3 is dus
een ernstige vorm van COPD wat gepaard gaat met benauwdheid en vermoeidheid. Verder
heeft mevrouw last van hartfalen, hypertensie en hypercholesterolemie. Sinds een week
ervaart mevrouw Tarik toenemende dyspneu- en hoestklachten. Verder is mevrouw
hulpafhankelijk van de ADL-zorg en merkt ze dat ze lichamelijk veel aan het inleveren is.
Daarbij heeft ze nauwelijks eetlust en de flesjes Nutridrink liggen haar zwaar op de maag.
COPD is een longziekte waarbij de longen beschadigd raken. Het gevolg hiervan is dat er
minder zuurstof kan worden opgenomen door het lichaam waardoor ademen moeilijker
wordt. Normale dagelijkse dingen, zoals traplopen of boodschappen doen worden bemoeilijkt
(Longfonds, z.d).
Door de ademhalingsmoeilijkheden wordt niet alleen de trainingscapaciteit beïnvloedt, maar
veroorzaken ook verlies van eetlust en verminderde voedingsinname. Het gevolg hiervan is
dat er een spiraalvormige ondervoede toestand ontstaat (Hsieh et al., 2016).
In het Verenigd Koninkrijk zijn er ongeveer 1.2 miljoen mensen met COPD, waarvan 25-40%
ondergewicht heeft en 35% een ernstig lage vetvrije massa index heeft (Keogh & Williams,
2021). Ondervoeding kan er namelijk ook voor zorgen dat COPD-patiënten vaker worden
opgenomen in het ziekenhuis wat veel kosten met zich mee brengt (Hsieh et al., 2016).
In Nederland hebben naar schatting 600.000 mensen COPD. Deze patiëntengroep vormt
een relatief omvangrijke categorie in de Nederlandse gezondheidszorg. Ongeveer 15% van
de patiënten die worden opgenomen in het ziekenhuis, zijn op de dag van opname
ondervoed. Patiënten met COPD hebben vanwege hun aandoening extra risico op
ondervoeding (Janssen & van Hell-Cromwijk 2021). Ondervoeding heeft een negatief effect
op beweging, spier- en longfunctie en toename in exacerbaties, sterfte en kosten (Keogh &
Williams, 2021). Volgens het BDA (2020) zijn de grootste gevolgen van ondervoeding:
vermoeidheid en slaapzucht, vallen, moeite met hoesten wat het risico op infectie in de borst
vergroot, hartfalen, angst en depressie en de verminderde mogelijkheid om infecties te
bestrijden.
In een onderzoek van Evers et al. (2012), blijkt dat ondervoeding bij ziekte een probleem is
binnen de Nederlandse gezondheidszorg. Uit cijfers van de Landelijke Prevalentiemeting
Zorgproblemen (LPZ) blijkt dat 25 tot 40% van de ziekenhuispatiënten, 20 tot 25% van de
verpleeghuispatiënten en 15 tot 20% van de thuiszorgcliënten ondervoed is.
Patiënten kunnen kortademig worden door een verminderde spierkracht, dit heeft veel
gevolgen. Eén belangrijk gevolg is dat patiënten meer moeite hebben met het verwijderen
van Co2 uit hun lichaam, wanneer dit niet goed gebeurt komt er te veel Co2 in het lichaam
en kan acidose, kortademigheid en hypoxie veroorzaken (Hsieh et al., 2016).
Mensen met COPD verbruiken meer calorieën in rust dan mensen zonder COPD, waardoor
ze meer moeten eten. Aangezien eten door de benauwdheid lastiger gaat, is het moeilijk
voor deze groep patiënten om grootte hoeveelheden te consumeren. De juiste voeding
inname zorgt ervoor dat de longen beter functioneren en daarom is belangrijk dat er wordt
gekeken naar welke voedingsstoffen worden ingenomen of een vorm van voedingssuppletie.
Dit is een aanvulling op normale voeding; een geconcentreerde bron van een of meerdere
vitamines, mineralen enzovoorts. Als patiënten met COPD-moeite hebben om veel te eten is
het belangrijk dat zij vetrijke voeding krijgen zodat zij zo toch aan hun voedingsinname
3
