Pieter Corneliszoon Hooft (1581-1647) werd geboren in Amsterdam en overleed in
Den Haag. Hij behoort tot één van de belangrijkste schrijvers van de 17 e eeuw, de
Gouden Eeuw (ongeveer 1600 tot 1672). Hij kwam in contact met de Romeinse
cultuur toen hij een reis naar Italië maakte. Zijn eerste, en laatste blijspel was
Ware nar (1617). Dit is een bewerking van Plautus’ Aulularia, waarvan het
oorspronkelijke slot niet is meegeleverd. Hooft heeft het dus afgemaakt,
gemoderniseerd en aangepast.
Een kenmerk van een blijspel zijn de karikaturale personages, de komische
misverstanden en de vrolijke einde, waarin alles goed is gekomen. Het moet
eindigen met een huwelijk, want dat is het begin.
Titelverklaring:
Ware-nar, dat is: Aulularia van Plautus, nae 's Landts ghelegentheyt verduytschet:
en ghespeelt in de eenighe en eerste Nederduystsche Academi. – de originele titel.
Op deze manier zegt Hooft hoe hij aan het verhaal komt. Warenar is de
hoofdpersoon in het toneelstuk. Zijn naam staat voor 'ware nar', een echte gek dus.
Dit verschijnsel waarbij in iemands naam zijn dominante eigenschap besloten ligt,
noem je 'nomen est omen' = sprekende naam.
Jaar van uitgave:
1617
Structuur:
'Warenar' bestaat uit een proloog en vijf bedrijven. In de proloog zijn de
personificaties Mildheid en Gierigheid met elkaar in gesprek. Ieder bedrijf heeft
vervolgens een eigen functie: expositio (eerste bedrijf): we maken kennis met de
hoofdpersoon en de situatie - de problemen rondom de pot geld en Klaartjes
zwangerschap - worden duidelijk; intrige (tweede bedrijf): het verhaal komt in
beweging door een bepaalde oorzaak, hier is dat Ritserts huwelijksaanzoek; climax
(derde bedrijf): op het hoogtepunt van het verhaal besluit Warenar zijn pot met geld
uit het huis weg te halen; catastrofe (vierde bedrijf): Warenar verliest zijn pot met
geld en het huwelijk tussen Rijkert en Klaartje kan niet doorgaan want Klaartje is
zwanger van Rijkerts neef; peripetie (vijfde bedrijf): Warenar krijgt zijn pot geld
terug en komt tot het inzicht dat zijn geld alleen maar tot negativiteit leidt.
Samenvatting:
Voorrede. Miltheydt (goedgevigheid) wil de macht krijgen in het huis van Warenar,
omdat Gierigheydt er al te lang de baas is. Sinds de grootvader van Warenar een
pot met goud verborgen heeft, is het al Gierigheydt wat daar in huis de klok slaat.
Warenar heeft de pot teruggevonden. Zijn dochter Claertje is zwanger en moet
trouwen, maar dat kan alleen gebeuren, als Gierigheydt verdwijnt. Verblind door
vrekkigheid ziet hij niet dat zijn dochter zwanger is Miltheydt vertelt dat het toneelstuk