Wat houdt rechtspsychologie in?
Rechtspsychologie houdt zich bezig met vragen als: “Waarom bekent een verdachte een feit
dat hij/zij niet heef gepleegd”? “Is een getuige altjd in staat om zich een betrouwbare
herinnering te vormen”? “Kan de rechter altjd afgaan op de betrouwbaarheid van de
getuigenverklaring”?
De rechtspsychologie is een tak van de psychologie en richt zich met name op de
procesdeelnemers/betrokkenen in het recht
De aandacht is gericht op psychologische (ruis)factoren. Deze factoren kunnen betrekking
hebben op bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of de
beïnvloeding van een verdachte bij verhoren.
Deze (ruis)factoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in een ongewenste
richtng en afreuk doen aan de betrouwbaarheid van het rechterlijk oordeel
Richtvragen week 1:
Het hoorcollege:
a) Wat houdt het M(issing) W(hite) W(oman) S(yndrome) in?
Ook wel: missing prety girl syndrome, is een begrip dat gebruikt wordt om de disproportonele
mediaberichtgeving voor blanke vrouwelijk slachtofers te beschrijven. Het geslacht, ras, relateve
aantrekkelijkheid en leefijd van het ‘belaagde jonge meisje’-stereotype resulteert in
verhoudingsgewijs meer aandacht in de media en leidt soms ook tot meer dan gemiddelde
inspanningen in het opsporingsonderzoek.
b) Geef een voorbeeld van het MWWS.
Bijvoorbeeld de vermissing van Natalee Holloway. In de media werd hier erg veel aandacht aan
besteed. Terwijl wanneer hetzelfde gebeurd of gebeurd zou zijn met een ‘ donker getnte’ vrouw, dit
veel minder in de media komt zelfs of helemaal niet.
c) Wat wordt verstaan onder (factoren van) stafrechtelijke ruis?
De aandacht is gericht op psychologische (ruis)factoren. Deze factoren kunnen betrekking hebben op
bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of beïnvloeding van een verdachte
bij het verhoren. Deze (ruis)factoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in een
ongewenste richtng en afreuk doen aan de betrouwbaarheid van het rechterlijk oordeel.
Met strafrechtelijke ruis wordt bedoeld een factor die een zaak kan beïnvloeden, dus:
Het waarnemen
Herinneren
Verhoren
Beïnvloeden
Bewijzen
d) Noem twee voorbeelden waarbij ‘strafrechtelijke’ ruis de waarde van het bewijs kan aantasten.
Tunnelvisie: alleen op de mogelijke dader richten niet meer kijken wie er nog meer als dader
kan worden aangezien. Focussen op iets.
Waepon focus-fenomeen: als iemand met een mes zwaait en je vraagt daarna aan de
getuigen wat ze hebben gezien, weten ze niet of iemand blond, bruin, zwart etc. is. Zij
focussen alleen op het mes
Geheugen: na 4 dagen is je geheugen niet meer in staat om een verhaal leterlijk weer te
geven. Het kan leiden tot onjuiste details.
Aansporen: om meer details te geven, hierdoor gaan getuige details verzinnen die niet juist
zijn.
e) Wat is het nut van de rechtspsychologie?
Rechtspsychologie kan een bijdrage leveren aan het nemen van beslissingen binnen de
strafprocedure die op een zo stevig mogelijke wijze zijn verankerd in de bewijsmiddelen.
Bewijsmiddelen zullen met behulp van rechtspsychologische instrumenten steeds getoetst moeten
worden op de wijze waarop deze zijn verankerd/verbonden zijn in/met de werkelijkheid
Rechtspsychologie houdt zich bezig met vragen als: “Waarom bekent een verdachte een feit
dat hij/zij niet heef gepleegd”? “Is een getuige altjd in staat om zich een betrouwbare
herinnering te vormen”? “Kan de rechter altjd afgaan op de betrouwbaarheid van de
getuigenverklaring”?
De rechtspsychologie is een tak van de psychologie en richt zich met name op de
procesdeelnemers/betrokkenen in het recht
De aandacht is gericht op psychologische (ruis)factoren. Deze factoren kunnen betrekking
hebben op bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of de
beïnvloeding van een verdachte bij verhoren.
Deze (ruis)factoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in een ongewenste
richtng en afreuk doen aan de betrouwbaarheid van het rechterlijk oordeel
Richtvragen week 1:
Het hoorcollege:
a) Wat houdt het M(issing) W(hite) W(oman) S(yndrome) in?
Ook wel: missing prety girl syndrome, is een begrip dat gebruikt wordt om de disproportonele
mediaberichtgeving voor blanke vrouwelijk slachtofers te beschrijven. Het geslacht, ras, relateve
aantrekkelijkheid en leefijd van het ‘belaagde jonge meisje’-stereotype resulteert in
verhoudingsgewijs meer aandacht in de media en leidt soms ook tot meer dan gemiddelde
inspanningen in het opsporingsonderzoek.
b) Geef een voorbeeld van het MWWS.
Bijvoorbeeld de vermissing van Natalee Holloway. In de media werd hier erg veel aandacht aan
besteed. Terwijl wanneer hetzelfde gebeurd of gebeurd zou zijn met een ‘ donker getnte’ vrouw, dit
veel minder in de media komt zelfs of helemaal niet.
c) Wat wordt verstaan onder (factoren van) stafrechtelijke ruis?
De aandacht is gericht op psychologische (ruis)factoren. Deze factoren kunnen betrekking hebben op
bijvoorbeeld het waarnemen en de herinnering van getuigen en/of beïnvloeding van een verdachte
bij het verhoren. Deze (ruis)factoren kunnen de uitkomst van het strafproces sturen in een
ongewenste richtng en afreuk doen aan de betrouwbaarheid van het rechterlijk oordeel.
Met strafrechtelijke ruis wordt bedoeld een factor die een zaak kan beïnvloeden, dus:
Het waarnemen
Herinneren
Verhoren
Beïnvloeden
Bewijzen
d) Noem twee voorbeelden waarbij ‘strafrechtelijke’ ruis de waarde van het bewijs kan aantasten.
Tunnelvisie: alleen op de mogelijke dader richten niet meer kijken wie er nog meer als dader
kan worden aangezien. Focussen op iets.
Waepon focus-fenomeen: als iemand met een mes zwaait en je vraagt daarna aan de
getuigen wat ze hebben gezien, weten ze niet of iemand blond, bruin, zwart etc. is. Zij
focussen alleen op het mes
Geheugen: na 4 dagen is je geheugen niet meer in staat om een verhaal leterlijk weer te
geven. Het kan leiden tot onjuiste details.
Aansporen: om meer details te geven, hierdoor gaan getuige details verzinnen die niet juist
zijn.
e) Wat is het nut van de rechtspsychologie?
Rechtspsychologie kan een bijdrage leveren aan het nemen van beslissingen binnen de
strafprocedure die op een zo stevig mogelijke wijze zijn verankerd in de bewijsmiddelen.
Bewijsmiddelen zullen met behulp van rechtspsychologische instrumenten steeds getoetst moeten
worden op de wijze waarop deze zijn verankerd/verbonden zijn in/met de werkelijkheid
