Boks Blok 2 jaar 1 Maik Brouwer
Methodisch handelen (uit: hoofdstuk 2 en 3 van Boiten e.a., 2015)
Gezondheid, ziekte en gedrag
Iemand kan een aandoening hebben zonder zich ziek te voelen of de ziekte te aanvaarden.
Omgekeerd kan ook iemand zich ziek voelen zonder dat er een ziekte of aandoening kan worden
vastgesteld. De discussie over gezond, niet-gezond of ziek is filosofisch van aard. De invulling van
deze begrippen is afhankelijk van de cultuur en tijd waarin mensen leven.
WHO: ‘a state of complete physical, mental, and social well-being and not merely the absence of
disease or infirmity’
MH: ‘Health as the ability and manage in the face of social, physical and emotional challenges, and
not merely the absence of disease or infirmity ’
Volgens Boiten:
• Gezondheid is een optimale aanpassing aan gegeven omstandigheden of optimaal
functioneren.
• Gezondheid bestaat als dynamisch evenwicht
• Gezondheid kent zowel fysieke als psychische en sociale aspecten
• Gezondheid kan zich uiten op organisch, functioneel en sociaal niveau
• Gezondheid heeft subjectieve en objectieve aspecten
De ervaren gezondheid (lichamelijk, psychisch en sociaal) en de betekenis die een patiënt aan de
ervaren gezondheid geeft, bepalen mede zijn functioneren in het dagelijks leven.
De fysiotherapeut moet zich ervan bewust zijn dat al deze elementen een rol kunnen spelen in het
gezondheidsprobleem van de patiënt.
Kwaliteit van het leven: de mate waarin wensen en ambities van de individuele mens op
verschillende terreinen en aspecten van het leven overeenstemmen met de realisatie ervan.
Gezondheidsbeïnvloedende factoren:
• Persoonsgebonden factoren
• Lichamelijke eigenschappen
• Factoren die te maken hebben met erfelijke aanleg en met in de loop van
het leven
• Persoonlijkheidskenmerken
• Eigenschappen die in meer of mindere mate bepalen hoe mensen zich
gedragen en hoe ze reageren op hun omgeving
• Leefstijl
• Gaat om factoren als lichamelijke activiteit, omgaan met stress, voeding,
roken en alcoholgebruik
• Omgeving
• Fysieke leefomgeving
• Betrekking op de fysieke aspecten in de leefomgeving van een
persoon (bv huisvesting, woonomgeving, milieu en verkeer)
• Sociale leefomgeving
• Mate van sociale steun die belangrijk is voor de gezondheid
• Arbeidsomstandigheden
• Alle omstandigheden tijdens werktijd
Persoonsgebonden factoren, leefstijl en omgeving worden determinanten van gezondheid genoemd;
factoren die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid van mensen.
,Boks Blok 2 jaar 1 Maik Brouwer
Naast de hiervoor beschreven persoonsgebonden factoren, leefstijl en omgeving worden het
gezondheidszorgsysteem en gezondheidsbeleid ook als gezondheidsbeïnvloedende factoren gezien.
- Gezondheidszorgsysteem: Het geheel van activiteiten en de organisatiestructuur rond zorg
verlenen en preventie. Bestaat voor een deel uit:
- Zorg verlenen: Care and cure.
- Gezondheidsbescherming: Gericht op het beïnvloeden van de omgeving.
- Gezondheidsbevordering: Heeft een directe relatie met leefstijl.
- Zorggerelateerde preventie: Heeft een relatie met persoonsgebonden factoren.
- Gezondheidsbeleid: De door de overheid genomen maatregelen met betrekking tot de
gezondheidszorg.
Gezondheidstoestand, gezondheidsprobleem en hulpvraag
Gezondheidstoestand: Toestand waarin je je bevindt en de mate van gezondheid die je jezelf
toeschrijft.
Gezondheidsprobleem: Blijvende negatieve gezondheidstoestand.
Hulpvraag: Meest concrete verwoording van een patiënt over de hulp die hij nodig heeft.
Model belasting – belastbaarheid
De hierboven gegeven factoren kunnen de gezondheid positief (belastbaarheid verhogen) of
negatief beïnvloeden (een belasting zijn). Gezondheid wordt gezien als een dynamisch evenwicht
tussen belasting en belastbaarheid.
Belasting: Geheel van factoren die bepalen wat een individu in het dagelijks leven moet of wil
verrichten. Bij belastende factoren moet je denken aan invloeden uit de sociale en/of fysische
omgeving.
Een belastingsverschijnselen zijn alle op korte termijn waarneembare reacties van een menselijk
organisme. Langdurige belastingsverschijnselen die een meer permanent karakter hebben worden
belastingsgevolgen genoemd. Een individu heeft de mogelijkheid om veranderingen aan te brengen
in belastende factoren bv; d.m.v. training en ervaring.
Belastbaarheid: Het geheel van factoren die bepalen wat een individu aan activiteiten kan
verrichten. Hiermee wordt bedoeld: de lichamelijke belastbaarheid en de mentale weerbaarheid.
Fysiotherapeutische zorg(hulp)
Doelstelling: De cliënt te leren hoe hij/zij zelf het best met blijvende klachten en problemen kan
omgaan of hoe hij/zij het opnieuw optreden van klachten of problemen kan voorkomen. Het is de
bedoeling dat de cliënt zoveel mogelijk fysiotherapeut-onafhankelijk blijft.
Er is dan sprake van een leerproces of gedragsveranderingsproces. Dit bestaat uit:
- Generalisatie: De patiënt kan de in therapiesituatie geleerde handelingen ook in andere
situaties gebruiken.
- Consolidatie: De bestendiging (het laten voortgaan) van het effect op lange termijn.
, Boks Blok 2 jaar 1 Maik Brouwer
Fasen in het fysiotherapeutisch handelen (methodisch handelen)
- Aanmelding
o Direct – Geen verwijzing (DTF: Directe toegankelijkheid
fysiotherapie)
▪ Screening: Is deze patiënt bij de juiste plek
o Indirect- Een verwijzing
- Anamnese
o Vraaggesprek, het in kaart brengen van:
▪ Gezondheidsproblemen
▪ Hulpvraag
- Onderzoek
o Toetsen hypothesen over beperkingen in het bewegend
functioneren.
- Diagnose
o Bevindingen vastleggen.
▪ Fysiotherapeutische behandeling zinvol?
Wordt bepaald door cliënt en/of fysiotherapeut.
Indien allebei overeenstemmen is er sprake van shared
decision making.
- Behandelplan
o Doelen worden vastgelegd
o Interventies worden bepaalt (evidence-based/beargumenteerde
wijze)
o Werkwijze wordt vastgelegd (duur, frequentie, karakter en de aanpak)
- Behandeling
o Uitvoering van het behandelplan
o In de loop van de behandeling worden de doelen, interventies en dosering steeds
aangepast aan de veranderende situatie van de cliënt
o Als er geen vooruitgang wordt geboekt moet de fysiotherapeut kijken naar eerdere
fasen en deze aanpassen, eventueel doorverwijzen naar andere specialist.
- Eindevaluatie:
o Afsluiting zorgverlening
▪ Vaststellen of de gestelde doelen behaald zijn
- Eindverslag
o Verslag of brief naar de (verwijzend) (huis)arts, waarin vermeldt staat:
▪ Het behandelresultaat
▪ Mening over continuering, wijziging of beëindiging van de
fysiotherapeutische behandeling
Relatie fysiotherapeut – patiënt/cliënt
De relatie tussen fysiotherapeut en cliënt is net als elke andere relatie tussen zorgverlener en
zorgvrager te typeren als een functionele samenwerkingsrelatie. De cliënt wordt gezien als
medewerker bij het uitvoeren van een taak. De cliënt wordt actief bij het zorgverleningsproces
betrokken, er wordt toegewerkt naar een zo groot mogelijke mate van zelfstandigheid en eigen
verantwoordelijkheid van een cliënt voor het oplossen van zijn/haar gezondheidsprobleem.
In deze relatie is er sprake van:
- Interactie
o Continu reageren op elkaar
- Shared decision making
o Het tot stand komen van een gezamenlijke afstemming en besluitvorming
- Wederzijds vertrouwen
Methodisch handelen (uit: hoofdstuk 2 en 3 van Boiten e.a., 2015)
Gezondheid, ziekte en gedrag
Iemand kan een aandoening hebben zonder zich ziek te voelen of de ziekte te aanvaarden.
Omgekeerd kan ook iemand zich ziek voelen zonder dat er een ziekte of aandoening kan worden
vastgesteld. De discussie over gezond, niet-gezond of ziek is filosofisch van aard. De invulling van
deze begrippen is afhankelijk van de cultuur en tijd waarin mensen leven.
WHO: ‘a state of complete physical, mental, and social well-being and not merely the absence of
disease or infirmity’
MH: ‘Health as the ability and manage in the face of social, physical and emotional challenges, and
not merely the absence of disease or infirmity ’
Volgens Boiten:
• Gezondheid is een optimale aanpassing aan gegeven omstandigheden of optimaal
functioneren.
• Gezondheid bestaat als dynamisch evenwicht
• Gezondheid kent zowel fysieke als psychische en sociale aspecten
• Gezondheid kan zich uiten op organisch, functioneel en sociaal niveau
• Gezondheid heeft subjectieve en objectieve aspecten
De ervaren gezondheid (lichamelijk, psychisch en sociaal) en de betekenis die een patiënt aan de
ervaren gezondheid geeft, bepalen mede zijn functioneren in het dagelijks leven.
De fysiotherapeut moet zich ervan bewust zijn dat al deze elementen een rol kunnen spelen in het
gezondheidsprobleem van de patiënt.
Kwaliteit van het leven: de mate waarin wensen en ambities van de individuele mens op
verschillende terreinen en aspecten van het leven overeenstemmen met de realisatie ervan.
Gezondheidsbeïnvloedende factoren:
• Persoonsgebonden factoren
• Lichamelijke eigenschappen
• Factoren die te maken hebben met erfelijke aanleg en met in de loop van
het leven
• Persoonlijkheidskenmerken
• Eigenschappen die in meer of mindere mate bepalen hoe mensen zich
gedragen en hoe ze reageren op hun omgeving
• Leefstijl
• Gaat om factoren als lichamelijke activiteit, omgaan met stress, voeding,
roken en alcoholgebruik
• Omgeving
• Fysieke leefomgeving
• Betrekking op de fysieke aspecten in de leefomgeving van een
persoon (bv huisvesting, woonomgeving, milieu en verkeer)
• Sociale leefomgeving
• Mate van sociale steun die belangrijk is voor de gezondheid
• Arbeidsomstandigheden
• Alle omstandigheden tijdens werktijd
Persoonsgebonden factoren, leefstijl en omgeving worden determinanten van gezondheid genoemd;
factoren die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid van mensen.
,Boks Blok 2 jaar 1 Maik Brouwer
Naast de hiervoor beschreven persoonsgebonden factoren, leefstijl en omgeving worden het
gezondheidszorgsysteem en gezondheidsbeleid ook als gezondheidsbeïnvloedende factoren gezien.
- Gezondheidszorgsysteem: Het geheel van activiteiten en de organisatiestructuur rond zorg
verlenen en preventie. Bestaat voor een deel uit:
- Zorg verlenen: Care and cure.
- Gezondheidsbescherming: Gericht op het beïnvloeden van de omgeving.
- Gezondheidsbevordering: Heeft een directe relatie met leefstijl.
- Zorggerelateerde preventie: Heeft een relatie met persoonsgebonden factoren.
- Gezondheidsbeleid: De door de overheid genomen maatregelen met betrekking tot de
gezondheidszorg.
Gezondheidstoestand, gezondheidsprobleem en hulpvraag
Gezondheidstoestand: Toestand waarin je je bevindt en de mate van gezondheid die je jezelf
toeschrijft.
Gezondheidsprobleem: Blijvende negatieve gezondheidstoestand.
Hulpvraag: Meest concrete verwoording van een patiënt over de hulp die hij nodig heeft.
Model belasting – belastbaarheid
De hierboven gegeven factoren kunnen de gezondheid positief (belastbaarheid verhogen) of
negatief beïnvloeden (een belasting zijn). Gezondheid wordt gezien als een dynamisch evenwicht
tussen belasting en belastbaarheid.
Belasting: Geheel van factoren die bepalen wat een individu in het dagelijks leven moet of wil
verrichten. Bij belastende factoren moet je denken aan invloeden uit de sociale en/of fysische
omgeving.
Een belastingsverschijnselen zijn alle op korte termijn waarneembare reacties van een menselijk
organisme. Langdurige belastingsverschijnselen die een meer permanent karakter hebben worden
belastingsgevolgen genoemd. Een individu heeft de mogelijkheid om veranderingen aan te brengen
in belastende factoren bv; d.m.v. training en ervaring.
Belastbaarheid: Het geheel van factoren die bepalen wat een individu aan activiteiten kan
verrichten. Hiermee wordt bedoeld: de lichamelijke belastbaarheid en de mentale weerbaarheid.
Fysiotherapeutische zorg(hulp)
Doelstelling: De cliënt te leren hoe hij/zij zelf het best met blijvende klachten en problemen kan
omgaan of hoe hij/zij het opnieuw optreden van klachten of problemen kan voorkomen. Het is de
bedoeling dat de cliënt zoveel mogelijk fysiotherapeut-onafhankelijk blijft.
Er is dan sprake van een leerproces of gedragsveranderingsproces. Dit bestaat uit:
- Generalisatie: De patiënt kan de in therapiesituatie geleerde handelingen ook in andere
situaties gebruiken.
- Consolidatie: De bestendiging (het laten voortgaan) van het effect op lange termijn.
, Boks Blok 2 jaar 1 Maik Brouwer
Fasen in het fysiotherapeutisch handelen (methodisch handelen)
- Aanmelding
o Direct – Geen verwijzing (DTF: Directe toegankelijkheid
fysiotherapie)
▪ Screening: Is deze patiënt bij de juiste plek
o Indirect- Een verwijzing
- Anamnese
o Vraaggesprek, het in kaart brengen van:
▪ Gezondheidsproblemen
▪ Hulpvraag
- Onderzoek
o Toetsen hypothesen over beperkingen in het bewegend
functioneren.
- Diagnose
o Bevindingen vastleggen.
▪ Fysiotherapeutische behandeling zinvol?
Wordt bepaald door cliënt en/of fysiotherapeut.
Indien allebei overeenstemmen is er sprake van shared
decision making.
- Behandelplan
o Doelen worden vastgelegd
o Interventies worden bepaalt (evidence-based/beargumenteerde
wijze)
o Werkwijze wordt vastgelegd (duur, frequentie, karakter en de aanpak)
- Behandeling
o Uitvoering van het behandelplan
o In de loop van de behandeling worden de doelen, interventies en dosering steeds
aangepast aan de veranderende situatie van de cliënt
o Als er geen vooruitgang wordt geboekt moet de fysiotherapeut kijken naar eerdere
fasen en deze aanpassen, eventueel doorverwijzen naar andere specialist.
- Eindevaluatie:
o Afsluiting zorgverlening
▪ Vaststellen of de gestelde doelen behaald zijn
- Eindverslag
o Verslag of brief naar de (verwijzend) (huis)arts, waarin vermeldt staat:
▪ Het behandelresultaat
▪ Mening over continuering, wijziging of beëindiging van de
fysiotherapeutische behandeling
Relatie fysiotherapeut – patiënt/cliënt
De relatie tussen fysiotherapeut en cliënt is net als elke andere relatie tussen zorgverlener en
zorgvrager te typeren als een functionele samenwerkingsrelatie. De cliënt wordt gezien als
medewerker bij het uitvoeren van een taak. De cliënt wordt actief bij het zorgverleningsproces
betrokken, er wordt toegewerkt naar een zo groot mogelijke mate van zelfstandigheid en eigen
verantwoordelijkheid van een cliënt voor het oplossen van zijn/haar gezondheidsprobleem.
In deze relatie is er sprake van:
- Interactie
o Continu reageren op elkaar
- Shared decision making
o Het tot stand komen van een gezamenlijke afstemming en besluitvorming
- Wederzijds vertrouwen
