1
De structuur van de Awb is een gelaagde structuur: een wet is opgebouwd in verschillende lagen waarin eerste
de algemene bepalingen worden genoemd en daar de meer specifieke gevallen (altijd 2 hoofdstukken doorlezen)
Beschrijven wat een bestuursorgaan is
Bestuursorgaan: orgaan van een rechtspersoon wiens kracht publiekrecht is vastgesteld (Art 1.1 Awb)
Beschrijven wat een belanghebbende is
Belanghebbende: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken (Art. 1:2)
● 1 van de belangrijkste begrippen van de Awb
● speelt bij besluitvorming en rechtsbescherming
rechtsbescherming: - alleen belanghebbende in beroep (art.6:7)
-bezwaar bij het bestuursorgaan zelf (art. 7:1)
- beroep is bij de rechtbank
- hoger beroep ABRS
● OPERA- criteria = cumulatief: je moet aan alle 5 voldoen
1. belang is Objectief
2. belang is Persoonlijk
3. belang is Eigen - als het om je kind draait telt het niet
4. belang is Rechtstreeks
5. belang is Actueel
Beschrijven wat een besluit is
Besluit: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling
(Art, 1:3 lid 1 Awb)
● bv via mail of brief, als het mondeling is zoals via de telefoon geldt het niet
Beschrijven wat een beschikking is
Beschikking: is afkomstig van een bevoegd overheidsorgaan, gegeven op grond van publiekrechtelijke
bevoegdheid dat gericht is tot 1 of een bepaald aantal met name genoemde personen en gericht op enig
rechtsgevolg (Art. 1:3 lid 2 Awb)
3 soorten beschikkingen
constitutieve en declaratoire beschikkingen - rechten worden rechten en verplichtingen in het leven
geroepen die eerder nog niet bestonden
1. begunstigende en belastende beschikkingen - een recht of ten minste euts voordeligs aan degene, voor
wie de beschikking bestemd is
2. vrije en gebonden beschikkingen
Beschrijven wat de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) zijn
Algemene beginselen abbb
● formele beginselen
- zorgvuldigheid beginselen: inhoudende dat een bestuursorgaan de nodige zorgvuldigheid in
acht moet nemen bij de voorbereiding, de inhoud en de tenuitvoerlegging van besluiten
- motiveringsbeginselen: inhoudende dat een bestuurorgaan besluiten deugdelijk moet
motiveren
- fairplay beginselen: inhoudende die een verplichting schept of althans iets onvoordeligs
● materiële beginselen
- verbod van détournement: inhoudende dat het een overheidsbestuur verboden is een
bevoegdheid te gebruiken voor een ander doel dan waarvoor deze gegeven is
- verbod van willekeur: inhoudende dat wordt getoetst of een overheidsorgaan bij het nemen
van haar besluit daartoe in redelijkheid heeft kunnen komen - heel beperkte inhoudelijke
toetsing van een overheidsbesluit
- gelijkheidsbeginsel: inhoudende dat bij overheidsbesluiten gelijke gevallen gelijk moeten
worden behandeld
- vertrouwensbeginsel: inhoudende dat gewekte verwachtingen door een overheid ook moeten
worden gehonoreerd
, 2
Uitleggen wie er betrokken zijn binnen het bestuursprocesrecht
Betrokken personen binnen het bestuursprocesrecht
● burgers
● overheden
● rechters
De verschillende fases in het bestuursprocesrecht beschrijven
Verschillende fases abbb
1. De voorfase
2. Primair besluit
3. Bezwaar
4. Besluit op bezwaar
5. Beroep
6. Uitspraak rechtbank
7. Hoger beroep
Kabinet: ministers en staatssecretarissen
Regering: koning en de ministers (art 42 lid 1 GW)
Ministerraad: ministers (art. 45 lid 1 GW)
Staten generaal: 1ste (75 leden) en 2de (150 leden) kamer (art. 51 lid 1 GW)
Het parlement (ook wel Staten-Generaal , eerste en tweede kamer) heeft de wetgevende bevoegdheid
Medebewind: als een wet zo belangrijk is dat de rijksoverheid tegen provincies en gemeenten zeggen wat te
doen
Decentralisatie: gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdzorg , werk ,inkomen
opportuniteitsbeginsel: de officier van justitie kan beslissen dat een strafbaar feit niet vervolgd wordt
Vonnis: een gemotiveerde, bindende uitspraak van een rechter in een civiele rechtszaak of een strafzaak
Bestuursrecht
De Algemene wet bestuursrecht geldt overigens algemeen. Dus ook niet-Nederlanders die
in Nederland zijn kunnen zich erop beroepen als zij getroffen worden door een besluit.
Nederland is een gematigd monistisch stelsel → als het internationaal wordt
ingevoerd, dan hoeft er niet nog een specifieke wet voor te komen, maar ALLEEN
als het een verbindende kracht heeft → art. 93 Gw
Dualisme → als het internationaal wordt besloten, moet er ook nog een aparte
wet
De wetgevende macht (het parlement) wordt buiten beschouwing gehouden als we het
hebben over het bestuursrecht, omdat de wetgevende macht dan geen wetgeving meer kan
voeren. Zo geldt dat ook voor de rechtsprekende macht, zo kan het land functioneren → art.
1:1 Awb
Hoofdlijnen Nederlands recht - Hoofdstuk 9 (week 1 les 1)
De verhouding tussen het staatsrecht en het bestuursrecht uitleggen
Staatsrecht: vallen wetten die gaan over de inrichting van de staat - heeft betrekking op de
relatie tussen overheid en burger, is de grondlegger van bestuursrecht - gaat over de
inrichting van de staat
● hebt dit nodig om überhaupt bestuursrecht te hebben
, 3
● om te verduidelijken → kijken waarom een overheid is → geen anders
mens kan zonder een ander mens
- mensen trekken naar elkaar toe en voren gemeenschappen
Staat: volksgemeenschap (natie), tezamen op een afgegrensd grondgebied met 1 orgaan
dat de hoogste macht heeft
Kenmerken staat
1. aanwezigheid van een volksgemeenschap
● een groep mensen die bij elkaar hoort of wil horen
2. de volksgemeenschap bevindt zich op 1 orgaan dat de hoogste macht
3. binnen de volksgemeenschap is er 1 orgaan dat de hoogste macht geeft en dat
daardoor de bevoegdheid heeft de bewoners van het land (de burgers) via het
uitvaardigen van regels zijn wil op te leggen
Bestuursrecht: regelt de juridische verhoudingen/ gaat over rechten tussen de overheid en
de particulier die daarmee te maken krijgt
● wat mag de staat voor mij beslissen
In staatsrecht gaat het over hoe alles in NL is ingericht en hier komen wetten en regels over,
dit staat allemaal in het bestuursrecht
De betekenis van verdragen en de Grondwet voor de Nederlandse rechtsorde uitleggen
Ons bestuur is zeer gedomineerd door de wetten en regels van
internationale verdragen → art. 93 Gw
Verdragen gaan boven de wet van een individu land → art. 94 Gw
Verdrag: een overeenkomst gesloten tussen 2 of meer staten
● kan bilateraal (geldend tussen 2 staten) of multilateraal (geldend tussen meer dan
2 staten) zijn
Totstand komen verdrag
1. onderhandelen over de inhoud
2. ratificering: verdrag moet door de regering worden bekrachtigd
3. goedkeuring van Staten-generaal (eerste en tweede kamer) → moet
volgens Art. 91 lid 1 Gw de grondwet is eigenlijk staatsrecht
4. in werking treden
● tijdstip hangt weer af van wat het betreffende verdrag daarover
stelt → vb. verdrag treedt pas in werking als het door 10 landen
wordt getekend
instructienormen: deze categorie normen richt zich tot de overheid en schrijft deze voor,
dat de inhoud van de verdragsbepaling binnen een bepaalde tijd in een nationale wet moet
zijn opgenomen
self-executing normen: (normen met een directe werking) een verdragsbepaling heeft
directe werking als zij zich rechtstreeks tot de burger richt
, 4
- Als een verdragsbepaling een instructienorm bevat, kan een burger daar geen
rechten voor ontlenen. De norm is immers niet voor hem geschreven, maar voor de
overheid.
- heeft een verdragsbepaling een directe werking, dan kan een burger zich daar
rechtstreeks op beroepen art. 93 Gw
Hogere regeling gaat voor lagere regelingen → is de inhoud van een lagere
regeling in strijd met die van een hogere, dan zal de rechter zich houden aan wat
er in de hogere regeling staat
Hiërarchie van regelgeving - gelede normstelling art. 94 GW
1. verdragsbepalingen
2. grondwet
3. wetten in formele zin
4. algemene maatregelen van bestuur - nadere uitleg van een wet in formele zin
5. ministeriële regelingen
6. provinciale verordeningen
7. plaatselijk (gemeentelijke) verordeningen - APV
8. besluit - ziet meestal op 1 persoon toe
Gelede normstelling: dat de norm niet op 1 plek staat
● als je je rechten en plichten wilt opzoeken, dan moet je naar meerdere wetten en
verdragen
Er zijn 2 complicaties met de hiërarchie van regelgeving
1. het is te stellig wanneer gezegd wordt dat een verdragsbepaling altijd boven de
regelingen 2 t/m 7 gaat. Er zal namelijk wel aan 1 voorwaarde moeten zijn voldaan:
de verdragsbepaling dient self-executing te zijn (directe werking) →
verdragsbepaling moet zich wel tot de burger en niet tot de overheid
richten
2. art. 120 Gw → de rechter mag niet toetsen of een wet in formele zin in
overeenstemming is met de Grondwet
Self-executing: verdragsbepaling die zich rechtstreeks richt op de burgers van een staat en
waarop deze zich derhalve in een gerechtelijke procedure kunnen beroepen.
Samenvattend
● de rechter mag een nationale regel alleen aan een verdragsbepaling toetsen, als
deze laatste self-executing is
● het is de rechter verboden een wet in formele zin te toetsen aan de Gw; deze
toetsing wordt door de wetgever zelf verricht
● de rechter mag een wet in formele zin, ondanks het voorafgaande toetsingsverbod,
toetsen aan een verdragsbepaling (welke self-executing is)
De spreiding van machten uitleggen
Montesquieu 3 machten (trias politica)
1. wetgevende macht
● vaardigt regels uit die uitvoerende macht moet uitvoeren
De structuur van de Awb is een gelaagde structuur: een wet is opgebouwd in verschillende lagen waarin eerste
de algemene bepalingen worden genoemd en daar de meer specifieke gevallen (altijd 2 hoofdstukken doorlezen)
Beschrijven wat een bestuursorgaan is
Bestuursorgaan: orgaan van een rechtspersoon wiens kracht publiekrecht is vastgesteld (Art 1.1 Awb)
Beschrijven wat een belanghebbende is
Belanghebbende: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken (Art. 1:2)
● 1 van de belangrijkste begrippen van de Awb
● speelt bij besluitvorming en rechtsbescherming
rechtsbescherming: - alleen belanghebbende in beroep (art.6:7)
-bezwaar bij het bestuursorgaan zelf (art. 7:1)
- beroep is bij de rechtbank
- hoger beroep ABRS
● OPERA- criteria = cumulatief: je moet aan alle 5 voldoen
1. belang is Objectief
2. belang is Persoonlijk
3. belang is Eigen - als het om je kind draait telt het niet
4. belang is Rechtstreeks
5. belang is Actueel
Beschrijven wat een besluit is
Besluit: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling
(Art, 1:3 lid 1 Awb)
● bv via mail of brief, als het mondeling is zoals via de telefoon geldt het niet
Beschrijven wat een beschikking is
Beschikking: is afkomstig van een bevoegd overheidsorgaan, gegeven op grond van publiekrechtelijke
bevoegdheid dat gericht is tot 1 of een bepaald aantal met name genoemde personen en gericht op enig
rechtsgevolg (Art. 1:3 lid 2 Awb)
3 soorten beschikkingen
constitutieve en declaratoire beschikkingen - rechten worden rechten en verplichtingen in het leven
geroepen die eerder nog niet bestonden
1. begunstigende en belastende beschikkingen - een recht of ten minste euts voordeligs aan degene, voor
wie de beschikking bestemd is
2. vrije en gebonden beschikkingen
Beschrijven wat de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) zijn
Algemene beginselen abbb
● formele beginselen
- zorgvuldigheid beginselen: inhoudende dat een bestuursorgaan de nodige zorgvuldigheid in
acht moet nemen bij de voorbereiding, de inhoud en de tenuitvoerlegging van besluiten
- motiveringsbeginselen: inhoudende dat een bestuurorgaan besluiten deugdelijk moet
motiveren
- fairplay beginselen: inhoudende die een verplichting schept of althans iets onvoordeligs
● materiële beginselen
- verbod van détournement: inhoudende dat het een overheidsbestuur verboden is een
bevoegdheid te gebruiken voor een ander doel dan waarvoor deze gegeven is
- verbod van willekeur: inhoudende dat wordt getoetst of een overheidsorgaan bij het nemen
van haar besluit daartoe in redelijkheid heeft kunnen komen - heel beperkte inhoudelijke
toetsing van een overheidsbesluit
- gelijkheidsbeginsel: inhoudende dat bij overheidsbesluiten gelijke gevallen gelijk moeten
worden behandeld
- vertrouwensbeginsel: inhoudende dat gewekte verwachtingen door een overheid ook moeten
worden gehonoreerd
, 2
Uitleggen wie er betrokken zijn binnen het bestuursprocesrecht
Betrokken personen binnen het bestuursprocesrecht
● burgers
● overheden
● rechters
De verschillende fases in het bestuursprocesrecht beschrijven
Verschillende fases abbb
1. De voorfase
2. Primair besluit
3. Bezwaar
4. Besluit op bezwaar
5. Beroep
6. Uitspraak rechtbank
7. Hoger beroep
Kabinet: ministers en staatssecretarissen
Regering: koning en de ministers (art 42 lid 1 GW)
Ministerraad: ministers (art. 45 lid 1 GW)
Staten generaal: 1ste (75 leden) en 2de (150 leden) kamer (art. 51 lid 1 GW)
Het parlement (ook wel Staten-Generaal , eerste en tweede kamer) heeft de wetgevende bevoegdheid
Medebewind: als een wet zo belangrijk is dat de rijksoverheid tegen provincies en gemeenten zeggen wat te
doen
Decentralisatie: gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdzorg , werk ,inkomen
opportuniteitsbeginsel: de officier van justitie kan beslissen dat een strafbaar feit niet vervolgd wordt
Vonnis: een gemotiveerde, bindende uitspraak van een rechter in een civiele rechtszaak of een strafzaak
Bestuursrecht
De Algemene wet bestuursrecht geldt overigens algemeen. Dus ook niet-Nederlanders die
in Nederland zijn kunnen zich erop beroepen als zij getroffen worden door een besluit.
Nederland is een gematigd monistisch stelsel → als het internationaal wordt
ingevoerd, dan hoeft er niet nog een specifieke wet voor te komen, maar ALLEEN
als het een verbindende kracht heeft → art. 93 Gw
Dualisme → als het internationaal wordt besloten, moet er ook nog een aparte
wet
De wetgevende macht (het parlement) wordt buiten beschouwing gehouden als we het
hebben over het bestuursrecht, omdat de wetgevende macht dan geen wetgeving meer kan
voeren. Zo geldt dat ook voor de rechtsprekende macht, zo kan het land functioneren → art.
1:1 Awb
Hoofdlijnen Nederlands recht - Hoofdstuk 9 (week 1 les 1)
De verhouding tussen het staatsrecht en het bestuursrecht uitleggen
Staatsrecht: vallen wetten die gaan over de inrichting van de staat - heeft betrekking op de
relatie tussen overheid en burger, is de grondlegger van bestuursrecht - gaat over de
inrichting van de staat
● hebt dit nodig om überhaupt bestuursrecht te hebben
, 3
● om te verduidelijken → kijken waarom een overheid is → geen anders
mens kan zonder een ander mens
- mensen trekken naar elkaar toe en voren gemeenschappen
Staat: volksgemeenschap (natie), tezamen op een afgegrensd grondgebied met 1 orgaan
dat de hoogste macht heeft
Kenmerken staat
1. aanwezigheid van een volksgemeenschap
● een groep mensen die bij elkaar hoort of wil horen
2. de volksgemeenschap bevindt zich op 1 orgaan dat de hoogste macht
3. binnen de volksgemeenschap is er 1 orgaan dat de hoogste macht geeft en dat
daardoor de bevoegdheid heeft de bewoners van het land (de burgers) via het
uitvaardigen van regels zijn wil op te leggen
Bestuursrecht: regelt de juridische verhoudingen/ gaat over rechten tussen de overheid en
de particulier die daarmee te maken krijgt
● wat mag de staat voor mij beslissen
In staatsrecht gaat het over hoe alles in NL is ingericht en hier komen wetten en regels over,
dit staat allemaal in het bestuursrecht
De betekenis van verdragen en de Grondwet voor de Nederlandse rechtsorde uitleggen
Ons bestuur is zeer gedomineerd door de wetten en regels van
internationale verdragen → art. 93 Gw
Verdragen gaan boven de wet van een individu land → art. 94 Gw
Verdrag: een overeenkomst gesloten tussen 2 of meer staten
● kan bilateraal (geldend tussen 2 staten) of multilateraal (geldend tussen meer dan
2 staten) zijn
Totstand komen verdrag
1. onderhandelen over de inhoud
2. ratificering: verdrag moet door de regering worden bekrachtigd
3. goedkeuring van Staten-generaal (eerste en tweede kamer) → moet
volgens Art. 91 lid 1 Gw de grondwet is eigenlijk staatsrecht
4. in werking treden
● tijdstip hangt weer af van wat het betreffende verdrag daarover
stelt → vb. verdrag treedt pas in werking als het door 10 landen
wordt getekend
instructienormen: deze categorie normen richt zich tot de overheid en schrijft deze voor,
dat de inhoud van de verdragsbepaling binnen een bepaalde tijd in een nationale wet moet
zijn opgenomen
self-executing normen: (normen met een directe werking) een verdragsbepaling heeft
directe werking als zij zich rechtstreeks tot de burger richt
, 4
- Als een verdragsbepaling een instructienorm bevat, kan een burger daar geen
rechten voor ontlenen. De norm is immers niet voor hem geschreven, maar voor de
overheid.
- heeft een verdragsbepaling een directe werking, dan kan een burger zich daar
rechtstreeks op beroepen art. 93 Gw
Hogere regeling gaat voor lagere regelingen → is de inhoud van een lagere
regeling in strijd met die van een hogere, dan zal de rechter zich houden aan wat
er in de hogere regeling staat
Hiërarchie van regelgeving - gelede normstelling art. 94 GW
1. verdragsbepalingen
2. grondwet
3. wetten in formele zin
4. algemene maatregelen van bestuur - nadere uitleg van een wet in formele zin
5. ministeriële regelingen
6. provinciale verordeningen
7. plaatselijk (gemeentelijke) verordeningen - APV
8. besluit - ziet meestal op 1 persoon toe
Gelede normstelling: dat de norm niet op 1 plek staat
● als je je rechten en plichten wilt opzoeken, dan moet je naar meerdere wetten en
verdragen
Er zijn 2 complicaties met de hiërarchie van regelgeving
1. het is te stellig wanneer gezegd wordt dat een verdragsbepaling altijd boven de
regelingen 2 t/m 7 gaat. Er zal namelijk wel aan 1 voorwaarde moeten zijn voldaan:
de verdragsbepaling dient self-executing te zijn (directe werking) →
verdragsbepaling moet zich wel tot de burger en niet tot de overheid
richten
2. art. 120 Gw → de rechter mag niet toetsen of een wet in formele zin in
overeenstemming is met de Grondwet
Self-executing: verdragsbepaling die zich rechtstreeks richt op de burgers van een staat en
waarop deze zich derhalve in een gerechtelijke procedure kunnen beroepen.
Samenvattend
● de rechter mag een nationale regel alleen aan een verdragsbepaling toetsen, als
deze laatste self-executing is
● het is de rechter verboden een wet in formele zin te toetsen aan de Gw; deze
toetsing wordt door de wetgever zelf verricht
● de rechter mag een wet in formele zin, ondanks het voorafgaande toetsingsverbod,
toetsen aan een verdragsbepaling (welke self-executing is)
De spreiding van machten uitleggen
Montesquieu 3 machten (trias politica)
1. wetgevende macht
● vaardigt regels uit die uitvoerende macht moet uitvoeren
