Samenvatting H5 het spierstelsel
Spiersoorten
Dwarsgestreept spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel is ook wel skeletspieren, omdat ze hieraan gehecht zijn. Langwerpige
vezels & zijn vrijwillige spieren --> we kunnen het aansturen.
Soms onbewust aangestuurd zoals bij een reflex. Het spierweefsel kan kort en krachtig
samentrekken, maar raakt snel vermoeid. Door bindweefsel scheuren spieren niet uit elkaar bij
kracht uitoefenen.
Elke spiervezel is gewikkeld in een omhulsel, een endomysium. Sommige omhulde spiervezels
worden in een nog grover bindweefselomhulsel gewikkeld, een perimysium. Daardoor wordt een
spierbundel gevormd. Verschillende spierbundels worden aan elkaar verbonden door een laag
bindweefsel, het epimysium. Deze laag bindweefsel gaat over in een sterke pees ofwel een
bladvormige peesplaat.
Glad spierweefsel
Is onvrijwillig en kunnen we niet bewust aansturen. Zit in de wanden van holle organen. Het
verplaatsen van voedsel door het spijsverteringskanaal (peristaltiek) en legen darm komt door
gladde spieren. Gladde spieren zijn marathonlopers, langzaam met enorm uithoudingsvermogen.
Dwarsgestreepte spieren zijn sprinters, enorm snel en snel vermoeid.
Hartspierweefsel
Spierfuncties
- Beweging produceren
- Houding en lichaamspositie handhaven
- Gewrichten stabiliseren omdat skeletspieren aan botten trekken
- Warmte genereren (rillen, klappertanden)
Skeletspieractiviteit
Spiervezels van dwarsgestreept spierweefsel hebben bijzondere eigenschappen:
1. Prikkelbaarheid: het vermogen om een stimulus te ontvangen en hierop te reageren
2. Contractiliteit: vermogen om spiervezels krachtig te verkorten
3. Extensibiliteit: vermogen van spiervezels om uit te rekken
4. Elasticiteit: na extensibiliteit weer originele lengte aannemen.
Stimulatie en samentrekken dwarsgestreept spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel moet een stimulus hebben om samen te trekken. Efferente
(motorische) neuronen kunnen spiervezels laten samentrekken. Een motorische eenheid bestaat uit
1 neuron en alle spiervezels die het neuron stimuleert. Overgang van neuron naar spiervezel =
neuromusculaire overgang. In deze overgang zitten neurotransmitters, stofjes die de prikkel
doorgeven. Acetylcholine is de neurotransmitter die skeletspieren aanstuurt.
Spiervermoeidheid en zuurstoftekort
Spiervermoeidheid treedt op bij langdurige intensieve inspanning. Komt niet vaak voor, soms bij
marathonlopers. Zuurstoftekort treedt op bij langere tijd intensief gebruik. Bij te weinig zuurstof
hoopt melkzuur zich op in de spier, een afvalproduct, waardoor spierpijn ontstaat. Bij zuurstoftekort
is herstelperiode essentieel en goede ademhaling.
, Effect van lichaamsbeweging op spieren
De hoeveelheid werk die een spier verricht, verandert de spier. Spierinactiviteit leidt altijd tot
spierzwakte en- afname. Dit is atrofie.
Spierbeweging en interacties
5 basisregels:
1. Meeste spieren overbruggen minimaal 1 gewricht
2. Grootste gedeelte van de spier ligt boven het gewricht (proximaal)
3. Skeletspieren hebben een oorsprong (origo) en aanhechting (insertie)
4. Skeletspieren kunnen alleen trekken (contraheren)
5. Een skeletspier beweegt tijdens samentrekken van de aanhechting naar de oorsprong
Soorten lichaamsbewegingen
Een mens heeft meer dan 600 spieren. Elk van deze spieren zit op minimaal 2 punten vast aan botten
of andere bindweefselstructuren. De oorsprong (origo) zit vast aan het niet/minder bewegende bot.
Oorsprong is het ankerpunt. De aanhechting (insertie) is bevestigd aan het bewegende bot. BIJ
SAMENTREKKING BEWEEGT DE AANHECHTING NAAR DE OORSPRONG.
Meest voorkomende lichaamsbewegingen:
- Flexie (buigen) = 2 botten komen dichter bij elkaar, scharniergewrichten
- Extensie (strekken) = als je verder strekt dan normale anatomische positie is hyperextensie.
- Rotatie (draaiing)
- Abductie (ledemaat weg van middellijn)
- Adductie (ledemaat naar middellijn)
- Circumductie
Pronatie = spaakbeen over ellepijp, handpalm naar achteren bij staan
Supinatie = spaakbeen en ellepijp lopen parallel, handpalm naar voren bij staan (anatomische
positie).
Interacties van skeletspieren in het lichaam
Agonist = spier die verantwoordelijk is voor bepaalde beweging.
Antagonist = spier die tegenovergestelde werking heeft.
Synergisten = spieren met dezelfde werking.
Anatomie van skeletspieren
Hoofd- en halsspieren
De hoofdspieren zijn verdeeld in gezichtsspieren en kauwspieren. Belangrijkste spieren:
- Voorhoofdsspier (m. Frontalis) = rimpels + wenkbrauwen optrekken
- Achterhoofdspier (m. Occipitalis) = hoofdhuid bewegen
- Oogkringspier (m. Orbicularis oculi) = ogen dichtdoen, knipperen etc.
- Mondkringspier (m. Orbicularis oris) = zoenspier
- Wangspier (m. Buccinator) = drukt wang samen & houdt voedsel tussen de tanden
- Jukspier (m. Zygomaticus major) = glimlachspier
- Wangkauwspier (m. Masseter) = tilt onderkaak op
- Slaapspier (m. Temporalis) = synergist van wangspier bij sluiten van de kaak.
Spiersoorten
Dwarsgestreept spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel is ook wel skeletspieren, omdat ze hieraan gehecht zijn. Langwerpige
vezels & zijn vrijwillige spieren --> we kunnen het aansturen.
Soms onbewust aangestuurd zoals bij een reflex. Het spierweefsel kan kort en krachtig
samentrekken, maar raakt snel vermoeid. Door bindweefsel scheuren spieren niet uit elkaar bij
kracht uitoefenen.
Elke spiervezel is gewikkeld in een omhulsel, een endomysium. Sommige omhulde spiervezels
worden in een nog grover bindweefselomhulsel gewikkeld, een perimysium. Daardoor wordt een
spierbundel gevormd. Verschillende spierbundels worden aan elkaar verbonden door een laag
bindweefsel, het epimysium. Deze laag bindweefsel gaat over in een sterke pees ofwel een
bladvormige peesplaat.
Glad spierweefsel
Is onvrijwillig en kunnen we niet bewust aansturen. Zit in de wanden van holle organen. Het
verplaatsen van voedsel door het spijsverteringskanaal (peristaltiek) en legen darm komt door
gladde spieren. Gladde spieren zijn marathonlopers, langzaam met enorm uithoudingsvermogen.
Dwarsgestreepte spieren zijn sprinters, enorm snel en snel vermoeid.
Hartspierweefsel
Spierfuncties
- Beweging produceren
- Houding en lichaamspositie handhaven
- Gewrichten stabiliseren omdat skeletspieren aan botten trekken
- Warmte genereren (rillen, klappertanden)
Skeletspieractiviteit
Spiervezels van dwarsgestreept spierweefsel hebben bijzondere eigenschappen:
1. Prikkelbaarheid: het vermogen om een stimulus te ontvangen en hierop te reageren
2. Contractiliteit: vermogen om spiervezels krachtig te verkorten
3. Extensibiliteit: vermogen van spiervezels om uit te rekken
4. Elasticiteit: na extensibiliteit weer originele lengte aannemen.
Stimulatie en samentrekken dwarsgestreept spierweefsel
Dwarsgestreept spierweefsel moet een stimulus hebben om samen te trekken. Efferente
(motorische) neuronen kunnen spiervezels laten samentrekken. Een motorische eenheid bestaat uit
1 neuron en alle spiervezels die het neuron stimuleert. Overgang van neuron naar spiervezel =
neuromusculaire overgang. In deze overgang zitten neurotransmitters, stofjes die de prikkel
doorgeven. Acetylcholine is de neurotransmitter die skeletspieren aanstuurt.
Spiervermoeidheid en zuurstoftekort
Spiervermoeidheid treedt op bij langdurige intensieve inspanning. Komt niet vaak voor, soms bij
marathonlopers. Zuurstoftekort treedt op bij langere tijd intensief gebruik. Bij te weinig zuurstof
hoopt melkzuur zich op in de spier, een afvalproduct, waardoor spierpijn ontstaat. Bij zuurstoftekort
is herstelperiode essentieel en goede ademhaling.
, Effect van lichaamsbeweging op spieren
De hoeveelheid werk die een spier verricht, verandert de spier. Spierinactiviteit leidt altijd tot
spierzwakte en- afname. Dit is atrofie.
Spierbeweging en interacties
5 basisregels:
1. Meeste spieren overbruggen minimaal 1 gewricht
2. Grootste gedeelte van de spier ligt boven het gewricht (proximaal)
3. Skeletspieren hebben een oorsprong (origo) en aanhechting (insertie)
4. Skeletspieren kunnen alleen trekken (contraheren)
5. Een skeletspier beweegt tijdens samentrekken van de aanhechting naar de oorsprong
Soorten lichaamsbewegingen
Een mens heeft meer dan 600 spieren. Elk van deze spieren zit op minimaal 2 punten vast aan botten
of andere bindweefselstructuren. De oorsprong (origo) zit vast aan het niet/minder bewegende bot.
Oorsprong is het ankerpunt. De aanhechting (insertie) is bevestigd aan het bewegende bot. BIJ
SAMENTREKKING BEWEEGT DE AANHECHTING NAAR DE OORSPRONG.
Meest voorkomende lichaamsbewegingen:
- Flexie (buigen) = 2 botten komen dichter bij elkaar, scharniergewrichten
- Extensie (strekken) = als je verder strekt dan normale anatomische positie is hyperextensie.
- Rotatie (draaiing)
- Abductie (ledemaat weg van middellijn)
- Adductie (ledemaat naar middellijn)
- Circumductie
Pronatie = spaakbeen over ellepijp, handpalm naar achteren bij staan
Supinatie = spaakbeen en ellepijp lopen parallel, handpalm naar voren bij staan (anatomische
positie).
Interacties van skeletspieren in het lichaam
Agonist = spier die verantwoordelijk is voor bepaalde beweging.
Antagonist = spier die tegenovergestelde werking heeft.
Synergisten = spieren met dezelfde werking.
Anatomie van skeletspieren
Hoofd- en halsspieren
De hoofdspieren zijn verdeeld in gezichtsspieren en kauwspieren. Belangrijkste spieren:
- Voorhoofdsspier (m. Frontalis) = rimpels + wenkbrauwen optrekken
- Achterhoofdspier (m. Occipitalis) = hoofdhuid bewegen
- Oogkringspier (m. Orbicularis oculi) = ogen dichtdoen, knipperen etc.
- Mondkringspier (m. Orbicularis oris) = zoenspier
- Wangspier (m. Buccinator) = drukt wang samen & houdt voedsel tussen de tanden
- Jukspier (m. Zygomaticus major) = glimlachspier
- Wangkauwspier (m. Masseter) = tilt onderkaak op
- Slaapspier (m. Temporalis) = synergist van wangspier bij sluiten van de kaak.
