SV | Burgerlijk Procesrecht
Week 1
Vijf functies BPR: (ezelsbruggetje: RRRPP)
1. Rechtsverschaffing → de handhaving van het objectieve recht (rechtsregels en
rechtsbeginselen) en beïnvloeding van subjectieve rechten (rechten van rechtssubjecten). De
rechter houdt zich bezig met het vinden van waarheid maar toch is dit geen functie van het
bpr.
2. De bedreiging die uitgaat van mogelijke toepassing → preventieve functie doordat partijen
geneigd zijn na te komen onder dreiging van een procedure
3. Politionele functie → voorkomen van eigenrichting
4. Rechtsontwikkeling → doordat rechter invulling geeft aan jurisprudentie, open normen en
verouderde wetteksten (bevordering rechtszekerheid)
5. Rechtseenheid → voorspelbaarheid van toekomstige uitspraken
Hoofdbeginselen van rechtspraak (sommige gecodificeerd in artt. 19-30 Rv): openbaarheid,
lijdelijkheid van de rechter, horen van beide partijen, onderzoek in twee feitelijke instanties, toezicht
op de rechtspraak door middel van cassatie, verplichte procesvertegenwoordiging van partijen en
niet-kosteloosheid van de rechtspraak.
Art. 19 lid 1 Rv: het beginsel van hoor en wederhoor (contradictoir of verdedigingsbeginsel). Ook het
recht op tegenspraak volgt hieruit en de regel dat mondelinge behandeling mogelijk moet zijn.
Het oproepen en horen van een partij kan achterwege blijven als zij daardoor niet wezenlijk in haar
belang wordt geschaad of het belang van de andere partijen bij niet-oproepen en niet-horen zo
zwaarwegend is dat het dient te prevaleren (bij hoge uitzondering)
Art. 6 EVRM jo. 117 Gw (uitwerking in art. 36-41 Rv): de rechter dient zich onafhankelijk van partijen
en derden op te stellen en partijen onbevooroordeeld en met respect voor hun gelijkwaardigheid
tegemoet te treden.
Beginsel van interne toegankelijkheid (afleiden uit 6 EVRM): rechter mag een zaak niet onnodig
compliceren door overbodige instructie en dient het proces te deformaliseren.
Beginsel van externe toegankelijkheid (afleiden uit 6 EVRM): rechtshulpverleners dienen
beschikbaar en betaalbaar te zijn.
Beginsel van openbaarheid: dient de publieke controle en beschermt tegen partijdigheid willekeur
en anderszins onbehoorlijk gedrag van rechter
Motiveringsplicht: de rechter dient zijn uitspraken behoorlijk te motiveren. Doel: controleren juistheid
van beslissingen door rechter zelf of andere collega’s en gelegenheid tot publieke controle. Afgeleid
uit art. 6 EVRM maar ook van belang zijn: 120 Gw, 30 Rv, 230 lid 1 sub e Rv, 287 lid 1 Rv, 5 RO en
79-81 RO.
Partijautonomie/lijdelijkheid rechter: partijen zijn in beginsel degenen die bepalen of, tegen wie en
waarover geprocedeerd wordt.
Bevoegdheid rechter
Dagvaardingsprocedure (art. 78 Rv) → rechter woonplaats gedaagde
1
, Uitgangspunt: Nederlandse rechter internationaal bevoegde indien de gedaagde in Nederland zijn
woonplaats (artt. 1:10-15 BW) of gewone verblijfplaats (art. 2 Rv) heeft. Rechter kan ook bevoegd zijn
indien sprake is van gevallen in art. 9 Rv.
Verzoekschriftprocedure (art. 261 Rv) → rechter woonplaats verzoeker
Nederlandse rechter heeft rechtsmacht indien een van de verzoekers of een in de procesinleiding
genoemde belanghebbende in Nederland zijn woonplaats of gewone verblijfplaats heeft (art. 3 aanhef
en sub a Rv) en ook als de zaak voldoende met de rechtssfeer van Nederland is verbonden (art. 3
aanhef en sub b-c Rv). Rechter kan ook bevoegd zijn in familiezaken (art. 4-5 Rv) en bepaalde
vermogenszaken (art. 6 Rv) of ingeval van forumkeuze van partijen (art. 8 Rv).
EEX-Vo
Van toepassing op burgerlijke en handelszaken maar een aantal rechtsgebieden uitgezonderd (art. 1
lid 2 EEX-Vo).
Art. 4 EEX-Vo: hoofdregel: de verweerder wordt opgeroepen voor het gerecht van de lidstaat op het
grondgebied waarvan deze de woonplaats heeft (lex forum rei). Dus de rechter in het land waar de
gedaagde woont (niet nationaliteit!)
Uitzonderingen lex forum rei: art. 7 aanhef lid 1 en 2 EEX-Vo: verbintenissen uit ovk en OD.
Art. 24 EEX-Vo: exclusieve bevoegdheid rechter elders ongeacht woonplaats verweerder.
Art. 25-26 EEX-Vo: uitdrukkelijke of stilzwijgende keuze van partijen voor ander rechterlijk forum dan
dat van de woonplaats van verweerder.
Absolute competentie (Wet RO)
= Welk soort gerecht
Art. 42 RO: eerste aanleg: in beginsel rechtbank
Art. 60 RO: appel: gerechtshof
Art. 79-80 Ro jo. 398 Rv: cassatie: HR
Regels zijn van openbare orde (art. 72 Rv).
Relatieve competentie (Wet Rv)
= Waar
Uitgangspunt: in beginsel de rechter van de woonplaats van de gedaagde, de eiser reist.
Art. 99-110 Rv
Stappenplan zaak aanhangig maken
Stap 1 → Internationale aspecten
Art. 1 Rv jo. art. 1 en 4 EEX-Vo
Stap 2 → Absolute competentie
Art. 42, 60 en 78 RO
Stap 3 → Soort procedure?
Dagvaarding (78 Rv) of verzoekschrift (261 Rv)?
In beginsel een dagvaardingsprocedure, tenzij uit een wetsartikel blijkt dat het een
verzoekschriftprocedure is.
Veelgebruikte grondslagen dagvaarding:
- sv op basis van od (art. 6:162 BW) of wanprestatie (art. 6:74 BW)
- verklaring voor recht (art. 3:302 BW)
- nakoming (art. 3:296 BW)
Veelgebruikte grondslagen verzoekschrift:
- benoeming voogd (art. 1:295 BW)
2
Week 1
Vijf functies BPR: (ezelsbruggetje: RRRPP)
1. Rechtsverschaffing → de handhaving van het objectieve recht (rechtsregels en
rechtsbeginselen) en beïnvloeding van subjectieve rechten (rechten van rechtssubjecten). De
rechter houdt zich bezig met het vinden van waarheid maar toch is dit geen functie van het
bpr.
2. De bedreiging die uitgaat van mogelijke toepassing → preventieve functie doordat partijen
geneigd zijn na te komen onder dreiging van een procedure
3. Politionele functie → voorkomen van eigenrichting
4. Rechtsontwikkeling → doordat rechter invulling geeft aan jurisprudentie, open normen en
verouderde wetteksten (bevordering rechtszekerheid)
5. Rechtseenheid → voorspelbaarheid van toekomstige uitspraken
Hoofdbeginselen van rechtspraak (sommige gecodificeerd in artt. 19-30 Rv): openbaarheid,
lijdelijkheid van de rechter, horen van beide partijen, onderzoek in twee feitelijke instanties, toezicht
op de rechtspraak door middel van cassatie, verplichte procesvertegenwoordiging van partijen en
niet-kosteloosheid van de rechtspraak.
Art. 19 lid 1 Rv: het beginsel van hoor en wederhoor (contradictoir of verdedigingsbeginsel). Ook het
recht op tegenspraak volgt hieruit en de regel dat mondelinge behandeling mogelijk moet zijn.
Het oproepen en horen van een partij kan achterwege blijven als zij daardoor niet wezenlijk in haar
belang wordt geschaad of het belang van de andere partijen bij niet-oproepen en niet-horen zo
zwaarwegend is dat het dient te prevaleren (bij hoge uitzondering)
Art. 6 EVRM jo. 117 Gw (uitwerking in art. 36-41 Rv): de rechter dient zich onafhankelijk van partijen
en derden op te stellen en partijen onbevooroordeeld en met respect voor hun gelijkwaardigheid
tegemoet te treden.
Beginsel van interne toegankelijkheid (afleiden uit 6 EVRM): rechter mag een zaak niet onnodig
compliceren door overbodige instructie en dient het proces te deformaliseren.
Beginsel van externe toegankelijkheid (afleiden uit 6 EVRM): rechtshulpverleners dienen
beschikbaar en betaalbaar te zijn.
Beginsel van openbaarheid: dient de publieke controle en beschermt tegen partijdigheid willekeur
en anderszins onbehoorlijk gedrag van rechter
Motiveringsplicht: de rechter dient zijn uitspraken behoorlijk te motiveren. Doel: controleren juistheid
van beslissingen door rechter zelf of andere collega’s en gelegenheid tot publieke controle. Afgeleid
uit art. 6 EVRM maar ook van belang zijn: 120 Gw, 30 Rv, 230 lid 1 sub e Rv, 287 lid 1 Rv, 5 RO en
79-81 RO.
Partijautonomie/lijdelijkheid rechter: partijen zijn in beginsel degenen die bepalen of, tegen wie en
waarover geprocedeerd wordt.
Bevoegdheid rechter
Dagvaardingsprocedure (art. 78 Rv) → rechter woonplaats gedaagde
1
, Uitgangspunt: Nederlandse rechter internationaal bevoegde indien de gedaagde in Nederland zijn
woonplaats (artt. 1:10-15 BW) of gewone verblijfplaats (art. 2 Rv) heeft. Rechter kan ook bevoegd zijn
indien sprake is van gevallen in art. 9 Rv.
Verzoekschriftprocedure (art. 261 Rv) → rechter woonplaats verzoeker
Nederlandse rechter heeft rechtsmacht indien een van de verzoekers of een in de procesinleiding
genoemde belanghebbende in Nederland zijn woonplaats of gewone verblijfplaats heeft (art. 3 aanhef
en sub a Rv) en ook als de zaak voldoende met de rechtssfeer van Nederland is verbonden (art. 3
aanhef en sub b-c Rv). Rechter kan ook bevoegd zijn in familiezaken (art. 4-5 Rv) en bepaalde
vermogenszaken (art. 6 Rv) of ingeval van forumkeuze van partijen (art. 8 Rv).
EEX-Vo
Van toepassing op burgerlijke en handelszaken maar een aantal rechtsgebieden uitgezonderd (art. 1
lid 2 EEX-Vo).
Art. 4 EEX-Vo: hoofdregel: de verweerder wordt opgeroepen voor het gerecht van de lidstaat op het
grondgebied waarvan deze de woonplaats heeft (lex forum rei). Dus de rechter in het land waar de
gedaagde woont (niet nationaliteit!)
Uitzonderingen lex forum rei: art. 7 aanhef lid 1 en 2 EEX-Vo: verbintenissen uit ovk en OD.
Art. 24 EEX-Vo: exclusieve bevoegdheid rechter elders ongeacht woonplaats verweerder.
Art. 25-26 EEX-Vo: uitdrukkelijke of stilzwijgende keuze van partijen voor ander rechterlijk forum dan
dat van de woonplaats van verweerder.
Absolute competentie (Wet RO)
= Welk soort gerecht
Art. 42 RO: eerste aanleg: in beginsel rechtbank
Art. 60 RO: appel: gerechtshof
Art. 79-80 Ro jo. 398 Rv: cassatie: HR
Regels zijn van openbare orde (art. 72 Rv).
Relatieve competentie (Wet Rv)
= Waar
Uitgangspunt: in beginsel de rechter van de woonplaats van de gedaagde, de eiser reist.
Art. 99-110 Rv
Stappenplan zaak aanhangig maken
Stap 1 → Internationale aspecten
Art. 1 Rv jo. art. 1 en 4 EEX-Vo
Stap 2 → Absolute competentie
Art. 42, 60 en 78 RO
Stap 3 → Soort procedure?
Dagvaarding (78 Rv) of verzoekschrift (261 Rv)?
In beginsel een dagvaardingsprocedure, tenzij uit een wetsartikel blijkt dat het een
verzoekschriftprocedure is.
Veelgebruikte grondslagen dagvaarding:
- sv op basis van od (art. 6:162 BW) of wanprestatie (art. 6:74 BW)
- verklaring voor recht (art. 3:302 BW)
- nakoming (art. 3:296 BW)
Veelgebruikte grondslagen verzoekschrift:
- benoeming voogd (art. 1:295 BW)
2
