Leerdoelen Stralingsdeskundigheid, SD/MC, Periode 2
o Kan uitleggen hoe röntgenstraling ontstaat.
o Kan het verschil tussen remstraling en karakteristieke straling uitleggen.
o Kan de onderdelen van een röntgenbuis benoemen.
o Kan de werking van de röntgenbuis uitleggen.
o Kan de begrippen buisspanning en buislading beschrijven en uitleggen.
o Kan uitleggen wat een energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat de invloed van buisspanning en buislading op het energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat het verschil is tussen mono- en polyenergetische straling.
o Kan uitleggen wat de invloed van een filter is op het röntgenspectrum en de dosis.
o Het begrip Build-up toepassen in voorkomende afschermingsvraagstukken.
o De intensiteit en de richting van verstrooide straling aangeven in relatie met de energie van de
gemiddelde invallende bundel.
o De relatie die de verzwakking van fotonen beschrijft gebruiken.
o Een omschrijving geven van de begrippen lineïeke verzwakkingscoëfficiënt, massieke
verzwakkingscoëfficiënt en halveringsdikte.
o Uitleggen wat wordt bedoeld met de intree- en uittreedosis.
o De meest gebruikte formules herkennen.
o De meest gebruikte basisformules te hanteren en om te zetten.
o De formules toe te passen in een specifieke situatie en hiermee een berekening uitvoeren.
o De invloed van versnellingspanning op de dosisverdeling (de invloed van build-up, absorptie,
verschillende dichtheden) in de patiënt uitleggen en de begrippen juist hanteren.
, Röntgenbuis en spectrum
Röntgenbuis
De röntgenbuis is een glazen buis waar binnen een vacuüm bevindt. De 2 belangrijkste onderdelen zijn.
- Kathode (-)
- Anode (+)
Vanaf de kathode worden er elektronen geprojecteerd op de anode. De elektronenbundel komt op het
focus terecht en vanuit het focus verlaat de buis. Naast de kathode en anode zit er ook een motor in
de buis. Deze zit in de buis zodat de anode kan ronddraaien.
De buis wordt bijzonder warm door de anode en moet daarom gekoeld worden. Er zit een koelvloeistof
(olie) tussen de inzetbuis en de buisomhulling.
Kathode
Er bevinden in de röntgenbuis zich 2 spannings- en
stroomcircuits.
- Buisspanning en buisstroom (mA)
Heeft een zeer hoge spanning, maar een lage
buisstroom. Door de hoge buisspanning worden de
elektronen aangetrokken door de anode.
- Gloeispanning en gloeistroom
De gloeispanning is t.o.v. de gloeistroom laag. De
gloeistroom is der mate hoog dat er hitte ontstaat.
Die hitte zorgt ervoor dat er elektronen vrijkomen in
een elektronen wolk.
In een kathode zitten 2 gloeidraden. Een kleine en een grote
gloeidraad. De kleine gloeidraad wekt minder energie op en
zorgt dus voor een minder grote elektronenwolk. De anode
wordt hierdoor minder snel overbelast, maar de kleine gloeidraad moet dan wel langer aanstaan om
dezelfde hoeveelheid straling op te wekken.
Anode
De anode draait, omdat hij anders overhit raakt. Op plaats A worden de elektronen gericht, dit is de
focus. B is de focus baan waar de elektronen daadwerkelijk op komen, omdat de anode dus ronddraait.
Als alle elektronen op punt A, focus, zouden komen raakt deze overhit en gaat hij kapot.
Parameters kV en mAs
Buispanning Buislading
- Kilo Volt (kV). - Milli Ampère (maal) Seconde (mAs).
- Elektrische spanning tussen anode en - Elektrische lading is het aantal
kathode. elektronen dat van de kathode naar de
- Hogere spanning geeft röntgenstraling anode stroomt.
met een hogere energie. - Meer lading geeft meer röntgenstraling.
- Bepaald de “hardheid” van de straling. - Bepaald de hoeveelheid straling.
o Kan uitleggen hoe röntgenstraling ontstaat.
o Kan het verschil tussen remstraling en karakteristieke straling uitleggen.
o Kan de onderdelen van een röntgenbuis benoemen.
o Kan de werking van de röntgenbuis uitleggen.
o Kan de begrippen buisspanning en buislading beschrijven en uitleggen.
o Kan uitleggen wat een energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat de invloed van buisspanning en buislading op het energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat het verschil is tussen mono- en polyenergetische straling.
o Kan uitleggen wat de invloed van een filter is op het röntgenspectrum en de dosis.
o Het begrip Build-up toepassen in voorkomende afschermingsvraagstukken.
o De intensiteit en de richting van verstrooide straling aangeven in relatie met de energie van de
gemiddelde invallende bundel.
o De relatie die de verzwakking van fotonen beschrijft gebruiken.
o Een omschrijving geven van de begrippen lineïeke verzwakkingscoëfficiënt, massieke
verzwakkingscoëfficiënt en halveringsdikte.
o Uitleggen wat wordt bedoeld met de intree- en uittreedosis.
o De meest gebruikte formules herkennen.
o De meest gebruikte basisformules te hanteren en om te zetten.
o De formules toe te passen in een specifieke situatie en hiermee een berekening uitvoeren.
o De invloed van versnellingspanning op de dosisverdeling (de invloed van build-up, absorptie,
verschillende dichtheden) in de patiënt uitleggen en de begrippen juist hanteren.
, Röntgenbuis en spectrum
Röntgenbuis
De röntgenbuis is een glazen buis waar binnen een vacuüm bevindt. De 2 belangrijkste onderdelen zijn.
- Kathode (-)
- Anode (+)
Vanaf de kathode worden er elektronen geprojecteerd op de anode. De elektronenbundel komt op het
focus terecht en vanuit het focus verlaat de buis. Naast de kathode en anode zit er ook een motor in
de buis. Deze zit in de buis zodat de anode kan ronddraaien.
De buis wordt bijzonder warm door de anode en moet daarom gekoeld worden. Er zit een koelvloeistof
(olie) tussen de inzetbuis en de buisomhulling.
Kathode
Er bevinden in de röntgenbuis zich 2 spannings- en
stroomcircuits.
- Buisspanning en buisstroom (mA)
Heeft een zeer hoge spanning, maar een lage
buisstroom. Door de hoge buisspanning worden de
elektronen aangetrokken door de anode.
- Gloeispanning en gloeistroom
De gloeispanning is t.o.v. de gloeistroom laag. De
gloeistroom is der mate hoog dat er hitte ontstaat.
Die hitte zorgt ervoor dat er elektronen vrijkomen in
een elektronen wolk.
In een kathode zitten 2 gloeidraden. Een kleine en een grote
gloeidraad. De kleine gloeidraad wekt minder energie op en
zorgt dus voor een minder grote elektronenwolk. De anode
wordt hierdoor minder snel overbelast, maar de kleine gloeidraad moet dan wel langer aanstaan om
dezelfde hoeveelheid straling op te wekken.
Anode
De anode draait, omdat hij anders overhit raakt. Op plaats A worden de elektronen gericht, dit is de
focus. B is de focus baan waar de elektronen daadwerkelijk op komen, omdat de anode dus ronddraait.
Als alle elektronen op punt A, focus, zouden komen raakt deze overhit en gaat hij kapot.
Parameters kV en mAs
Buispanning Buislading
- Kilo Volt (kV). - Milli Ampère (maal) Seconde (mAs).
- Elektrische spanning tussen anode en - Elektrische lading is het aantal
kathode. elektronen dat van de kathode naar de
- Hogere spanning geeft röntgenstraling anode stroomt.
met een hogere energie. - Meer lading geeft meer röntgenstraling.
- Bepaald de “hardheid” van de straling. - Bepaald de hoeveelheid straling.
