Samenvatting Week 5
Punitef privaatrecht versus herstellend strafrecht
W. Boom- Iets over handhaving in het privaatrecht
Er bestaat momenteel toegenomen belangstelling voor de functe van handhaving in het
privaatrecht. Het privaatrecht en de handhaving ondervinden concurrente van andere
systemen. Het privaatrecht mag geen restrecht worden voor maatschappelijke belangen,
handhaving is dus belangrijk.
Handhaving meten
Als we handhaving willen beoordelen, moeten we een methode en een passend
meetnstrument hebben. Volgens ooom moeten we het beoordelen van efecten, het
beoordelen van efectviteit en het beoordelen van maatschappelijke efciënte wegen. Het
onderzoeken van efecten is makkelijk: wat is er veranderd na de invoering van een bepaalde
wet of het stellen van een bepaalde regel in de rechtspraak. Dit zegt echter niet zoveel. Hoe
langer de causale ketens en hoe groter de kans op tussenkomende oorzaken zijn, hoe
moeilijker het is om iets over de efecten te zeggen. Als men iets over efecten kan zeggen,
kan je ook iets zeggen over de efectviteit. Het is dan wel nodig dat er een idee is van doel
en functe van de onderliggende materiële regel. Efectviteit betref vooral de vraag of de
doelen van een regel worden bereikt. oij de vraag naar efciency wordt niet gekeken naar de
doelen die de regelgever of rechter zelf aan zijn keuze ten grondslag legt, maar naar de
maatschappelijke kosten en baten en vooral of de regel en haar handhaving
welvaartverhogend zijn.
De bijdragen aan dit themanummer
Hartlief geef aan waar het om draait en waar lastge punten ziten bij handhaving in het
aansprakelijkheidsrecht. Hij benadrukt de maatschappelijke relevante van het
aansprakelijkheidsrecht, maar waarschuwt ook voor de risico’s van innovate in de
handhaving: bemoeizuchtge burgers en te acteve rechters. Akkermans, Uijtenbroek, Van
Wees en Hulst onderzoeken de excuses. Er bestaat in de meeste gevallen een rechtsplicht
tot excuses, maar die is niet afdwingbaar. Excuses zijn nog geen volwaardige remedie, maar
er zijn aanknopingspunten voor de ontwikkeling van het recht op excuses. Giesen gaat in op
handhaving van alternateve regelgeving. Volgens hem gaat de binding aan alternateve
regelgeving nu al verder dan wordt aangenomen en zijn de mogelijkheden tot handhaving
van zulke regelgeving door de civiele rechter beter dan wordt gedacht. Van den oergh
onderzoekt de meerwaarde van zelfregulering en de handhaving daarvan. Hij komt tot de
conclusie dat alternateve regelgeving en alternateve handhaving niet altjd maatschappelijk
wenselijk zijn. Croiset van Uchelen evalueert een collecteve handhavingsacte. Deze wet is
niet perfect, maar biedt wel vernieuwing en verbetering in de handhaving.
, F. Ruijtenbeek-Bart en A. Schijns- De schadeclaim van
het slachtoffer van strafbare feiten; bruggenbouwer
tussen twee rechtsgebieden?
Inleiding: slachtoffers en slachtoffers
Slachtofers, zowel van een onrechtmatge daad als van een strafbaar feit, hebben behoefe
aan materiële en immateriële compensate. Daarnaast zijn erkenning, te weten komen wat
er is gebeurd, verantwoordelijk stellen van de veroorzaker en het vertellen van hun verhaal
belangrijk. De intensiteit van de behoefe kan verschillen en hangt af van de volgende
factoren: ernst van het leed, de oorzaak ervan en persoonlijke kenmerken van het
slachtofer.
Genoegdoening aan slachtoffer van strafbare feiten: inbedding in het
strafrecht
Als de gedraging die een persoon tot slachtofer maakt strafbaar is, voegt dat een extra
dimensie toe aan het ‘reguliere’ slachtoferschap. De strafbaarheid maakt dat de dader
vervolgd kan worden door het OM en zo door de samenleving tot verantwoording wordt
geroepen voor het verstoren van de samenleving. De overheid heef een bijzondere
zorgplicht tegen slachtofers van strafbare feiten.
Financiële genoegdoening in de strafrechtelijke context
Een van de speerpunten van het kabinetsbeleid is schadevergoeding en herstel. Vroeger kon
de strafrechter een benadeelde partj niet-ontvankelijk verklaren als de vordering te
ingewikkeld was. De benadeelde partj kon dan naar de civiele rechter toe, dat is wel een
nadeel voor het slachtofer. Het voordeel van het strafproces is dat het slachtofer is dat hij
niet zelf een civiele procedure hoef te starten en dat het verhaalrisico niet bij hem, maar bij
de Staat rust. Er is namelijk een voorschotregeling. Schadeafwikkeling in het strafproces
heef ook als voordeel dat het efect in het verwerken van het delict het grootst is. iinanciële
genoegdoening bevestgt solidariteit van de samenleving met het slachtofer. Daarin ligt een
meerwaarde ten opzichte van he civiele recht. In 2011 is het voegingscriterium vervangen
door het criterium van de onevenredige belastng van het strafgeding. Als het een
onevenredige belastng oplevert, kan de rechter bepalen dat de vordering niet-ontvankelijk
is.
Het nieuwe voegingscriterium in de praktijk
Als het gaat om vorderingen over zaakschade of zuivere vermogensschade, gaat de
strafrechter over tot inhoudelijke beoordeling van de vordering. Voor slachtofers van deze
schade bereikt het nieuwe criterium zijn doel. Voor de groep slachtofers met letsel- of
overlijdensschade ligt dit anders. De strafrechter ziet complexere letselschadevorderingen al
snel als een onevenredige belastng van het strafproces. Ook vorderingen tot shockschade
worden vaak niet inhoudelijke beoordeeld. Een belemmering voor vergoeding van die
schade is het vereiste dat er geestelijk letsel moet zijn waardoor iemand in zijn persoon is
aangetast en dat is vastgesteld in de praktjk. De strafrechter heef bij inhoudelijke
betwistng van een vordering meer moeite om de benadeelde partj ontvankelijk te
verklaren.
Punitef privaatrecht versus herstellend strafrecht
W. Boom- Iets over handhaving in het privaatrecht
Er bestaat momenteel toegenomen belangstelling voor de functe van handhaving in het
privaatrecht. Het privaatrecht en de handhaving ondervinden concurrente van andere
systemen. Het privaatrecht mag geen restrecht worden voor maatschappelijke belangen,
handhaving is dus belangrijk.
Handhaving meten
Als we handhaving willen beoordelen, moeten we een methode en een passend
meetnstrument hebben. Volgens ooom moeten we het beoordelen van efecten, het
beoordelen van efectviteit en het beoordelen van maatschappelijke efciënte wegen. Het
onderzoeken van efecten is makkelijk: wat is er veranderd na de invoering van een bepaalde
wet of het stellen van een bepaalde regel in de rechtspraak. Dit zegt echter niet zoveel. Hoe
langer de causale ketens en hoe groter de kans op tussenkomende oorzaken zijn, hoe
moeilijker het is om iets over de efecten te zeggen. Als men iets over efecten kan zeggen,
kan je ook iets zeggen over de efectviteit. Het is dan wel nodig dat er een idee is van doel
en functe van de onderliggende materiële regel. Efectviteit betref vooral de vraag of de
doelen van een regel worden bereikt. oij de vraag naar efciency wordt niet gekeken naar de
doelen die de regelgever of rechter zelf aan zijn keuze ten grondslag legt, maar naar de
maatschappelijke kosten en baten en vooral of de regel en haar handhaving
welvaartverhogend zijn.
De bijdragen aan dit themanummer
Hartlief geef aan waar het om draait en waar lastge punten ziten bij handhaving in het
aansprakelijkheidsrecht. Hij benadrukt de maatschappelijke relevante van het
aansprakelijkheidsrecht, maar waarschuwt ook voor de risico’s van innovate in de
handhaving: bemoeizuchtge burgers en te acteve rechters. Akkermans, Uijtenbroek, Van
Wees en Hulst onderzoeken de excuses. Er bestaat in de meeste gevallen een rechtsplicht
tot excuses, maar die is niet afdwingbaar. Excuses zijn nog geen volwaardige remedie, maar
er zijn aanknopingspunten voor de ontwikkeling van het recht op excuses. Giesen gaat in op
handhaving van alternateve regelgeving. Volgens hem gaat de binding aan alternateve
regelgeving nu al verder dan wordt aangenomen en zijn de mogelijkheden tot handhaving
van zulke regelgeving door de civiele rechter beter dan wordt gedacht. Van den oergh
onderzoekt de meerwaarde van zelfregulering en de handhaving daarvan. Hij komt tot de
conclusie dat alternateve regelgeving en alternateve handhaving niet altjd maatschappelijk
wenselijk zijn. Croiset van Uchelen evalueert een collecteve handhavingsacte. Deze wet is
niet perfect, maar biedt wel vernieuwing en verbetering in de handhaving.
, F. Ruijtenbeek-Bart en A. Schijns- De schadeclaim van
het slachtoffer van strafbare feiten; bruggenbouwer
tussen twee rechtsgebieden?
Inleiding: slachtoffers en slachtoffers
Slachtofers, zowel van een onrechtmatge daad als van een strafbaar feit, hebben behoefe
aan materiële en immateriële compensate. Daarnaast zijn erkenning, te weten komen wat
er is gebeurd, verantwoordelijk stellen van de veroorzaker en het vertellen van hun verhaal
belangrijk. De intensiteit van de behoefe kan verschillen en hangt af van de volgende
factoren: ernst van het leed, de oorzaak ervan en persoonlijke kenmerken van het
slachtofer.
Genoegdoening aan slachtoffer van strafbare feiten: inbedding in het
strafrecht
Als de gedraging die een persoon tot slachtofer maakt strafbaar is, voegt dat een extra
dimensie toe aan het ‘reguliere’ slachtoferschap. De strafbaarheid maakt dat de dader
vervolgd kan worden door het OM en zo door de samenleving tot verantwoording wordt
geroepen voor het verstoren van de samenleving. De overheid heef een bijzondere
zorgplicht tegen slachtofers van strafbare feiten.
Financiële genoegdoening in de strafrechtelijke context
Een van de speerpunten van het kabinetsbeleid is schadevergoeding en herstel. Vroeger kon
de strafrechter een benadeelde partj niet-ontvankelijk verklaren als de vordering te
ingewikkeld was. De benadeelde partj kon dan naar de civiele rechter toe, dat is wel een
nadeel voor het slachtofer. Het voordeel van het strafproces is dat het slachtofer is dat hij
niet zelf een civiele procedure hoef te starten en dat het verhaalrisico niet bij hem, maar bij
de Staat rust. Er is namelijk een voorschotregeling. Schadeafwikkeling in het strafproces
heef ook als voordeel dat het efect in het verwerken van het delict het grootst is. iinanciële
genoegdoening bevestgt solidariteit van de samenleving met het slachtofer. Daarin ligt een
meerwaarde ten opzichte van he civiele recht. In 2011 is het voegingscriterium vervangen
door het criterium van de onevenredige belastng van het strafgeding. Als het een
onevenredige belastng oplevert, kan de rechter bepalen dat de vordering niet-ontvankelijk
is.
Het nieuwe voegingscriterium in de praktijk
Als het gaat om vorderingen over zaakschade of zuivere vermogensschade, gaat de
strafrechter over tot inhoudelijke beoordeling van de vordering. Voor slachtofers van deze
schade bereikt het nieuwe criterium zijn doel. Voor de groep slachtofers met letsel- of
overlijdensschade ligt dit anders. De strafrechter ziet complexere letselschadevorderingen al
snel als een onevenredige belastng van het strafproces. Ook vorderingen tot shockschade
worden vaak niet inhoudelijke beoordeeld. Een belemmering voor vergoeding van die
schade is het vereiste dat er geestelijk letsel moet zijn waardoor iemand in zijn persoon is
aangetast en dat is vastgesteld in de praktjk. De strafrechter heef bij inhoudelijke
betwistng van een vordering meer moeite om de benadeelde partj ontvankelijk te
verklaren.
