Tentamen Europees strafrecht
Overzicht van de wet- en regelgeving
Nederlands Europees Internationaal (RvE)
Overdracht Europees verdrag betreffende de
strafvervolging overdracht van strafvervolging
(EVOS)
Overdracht Wet overdracht tenuitvoerlegging Kaderbesluit 2008/909/JBZ Diverse verdragen o.a.
strafexecutie strafvonnissen (WOTS) voor staten inzake toepassing van het Europees verdrag aangaande
beginsel van wederzijdse de wederzijdse rechtshulp in
Wet wederzijdse erkenning erkenning … strafzaken
vrijheidsbenemende en
voorwaardelijke sancties (WETS)
voor EU-lidstaten à in de WETS à in de WOTS
Uitlevering Uitleveringswet Europees Uitleveringsverdrag
(EUV 1957)
Overlevering Overleveringswet Kaderbesluit 2002/548/JBZ
inzake Europees
aanhoudingsbevel (Kaderbesluit
EAB)
Onderzoek Wetboek van Strafvordering Richtlijn 2014/41/EU betreffende
t.a.v. bewijs het Europese onderzoeksbevel in
strafzaken (EOB)
Begrippen
Locus regit actum De forum (aanvragende) staat doet een aanvraag voor een onderzoeksbevel aan de
locus (uitvoerende) staat. De locus staat voert het onderzoek uit op basis van eigen
procedures en vormvoorschriften. Dat kan tot gevolg hebben dat het bewijs niet
bruikbaar is in de verzoekende staat.
Forum regit actum De uitvoerende staat volgt de procedures en vormvoorschriften zoals is bepaald
door de uitgevaardigde staat (art. 9 lid 2 Richtlijn EOB), tenzij deze strijdig zijn met
fundamentele beginselen van de Nederlandse rechtsorde.
Wederzijdse erkenning Het Europees onderzoeksbevel is gebaseerd op het beginsel van wederzijdse
erkenning van rechtelijke beslissingen in strafzaken (art. 67 lid 3 art. 82 lid 2 VWEU
à overweging 6 preambule Richtlijn EOB). Dit houdt in dat er in beginsel uitvoering
moet worden gegeven aan een onderzoeksbevel. Er zijn echter een aantal
weigeringsgronden opgenomen waarmee geen gehoor hoeft worden gegeven aan
het onderzoeksbevel (art. 11 Richtlijn EOB en art. 5.4.4. Sv). De kenmerkende
eigenschappen zijn: het afschaffen van de dubbele strafbaarheidseis om
, strafrechtelijke samenwerking mogelijk te maken en de limitatieve lijst van de
weigeringsgronden.
Houdt dus noodzakelijkerwijs in dat de lidstaten, ongedacht de wijze waarop een
straf wordt opgelegd, wederzijds vertrouwen hebben in hun respectieve
rechtssystemen en dat elke lidstaat die toepassing van het in de andere lidstaten
geldende strafrecht aanvaardt, ook indien de toepassing van zijn eigen nationale
recht tot een andere oplossing zou leiden. à HvJ EU 3 maart 2016 C-404/15
Verkapte en eigenlijke Verkapte overdracht is bijvoorbeeld het toezenden van een dossier met het doel
overdacht uitlokking tot strafvervolging. Deze manier schept geen rechtsmacht of
verplichtingen tot instellen van vervolging (art. 21 Erv en 42 BUV). Eigenlijke
overdracht van strafvervolging, is vervolging in de enge zin. Er is een doorgifte
bevoegdheid van de staat met rechtsmacht naar een andere staat; originaire
rechtsmacht (art. 2-8a Sr) of afgeleide rechtsmacht (art. 8b Sr), waarvan de
rechtsbasis ligt in het EVOS.
ERV = Europees rechtshulpverdrag
BUV = Benelux-verdrag inzake uitlevering
EVOS = Europees Verdrag betreffende de overdacht van strafvervolging
Harmonisatie Het Europees Parlement en de Raad kunnen volgens de gewone
wetgevingsprocedure bij richtlijnen en minimumvoorschriften vaststellen
betreffende bepalingen van strafbare feiten en sancties in verband met vormen
van bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie (art. 83
VWEU).
Autonome harmonisatie: “het betreft de volgende vormen van criminaliteit …”
Faciliterende harmonisatie: “… nodig blijkt voor een doeltreffende uitvoering van
beleid van de Unie … kunnen bij richtlijnen minimumvoorschriften worden
vastgesteld…”
Rechtsmacht Jurisdictie is het ruimtelijk bereik van nationale strafwetten. In principe is de
reikwijdte beperkt tot het territorium (soevereiniteit), maar nationale en
internationale rechtsregels brengen extraterritoriale uitbreiding met zich mee.
Binnen Nederland is het principe dat “de Nederlandse strafwet toepasselijk is op
ieder die zich in Nederland aan enig strafbaar feit schuldig maakt” (art. 2 Sr).
Lotus zaak (1927): het vestigen van rechtsmacht kan in principe onbeperkt.
• Eerste lotus principe: een staat kan geen jurisdictie uitoefenen buiten zijn
territorium tenzij een internationale rechtsregel dit toelaat
• Tweede lotus principe: een staat kan binnen zijn territorium jurisdictie
uitoefenen zelfs als er geen internationale rechtsregel is die dit
specificeert.
, Extraterritoriale rechtsmacht in Nederland kan uit worden geoefend op basis van
de nationaliteit van de verdachte (art. 7 en 8 Sr), de nationaliteit van het slachtoffer
(art. 5 Sr) en de aard van het delict (art. 4 en 6 Sr). Er geld echter wel een beperking
ten aanzien van de dubbele strafbaarheid en bij de nationaliteit een strafminimum.
Uitlevering De rechtsbasis is ten aanzien van niet EU-lidstaten, maar iedereen die zich heeft
aangelopen bij het Uitleveringsverdrag (EUV 1957), welke is omgezet in de
Uitleveringswet. Enkele beginselen van uitlevering zijn: soevereiniteitsbeginsel,
vertrouwensbeginsel, wederkerigheidsbeginsel en specialiteitsbeginsel.
Er geldt een zachte verplichting tot uitlevering (art. 1 EUV) maar er gelden
uitzonderingen indien er een risico is op flagrante schending van mensenrechten,
wanneer er dubbele strafbaarheid is (art. 2 EUV en art. 5 lid 2 UW) of een van de
weigeringsgronden van toepassing is. Verdragspartijen hebben gelijke
verplichtingen en vervolging of uitvoering van de straf mar enkel voor feitelijk
waarvoor uitlevering wordt gevraagd (art. 14 en 15 EUV).
Er geldt een dubbele strafbaarheid, dit houdt in dat het feit zowel strafbaar moet
zijn in de verzoekende staat als in de aangezochte staat. Ten aanzien van
strafvervolging geldt dat het moet gaan om een strafbaar feit, welke minimaal 1
jaar gevangenisstraf beval en bij strafuitvoering om een opgelegde straf van
minimaal 4 maanden.
Overlevering Overlevering heeft betrekking op Europese strafrechtelijke samenwerking van
lidstaten van de Europese Unie, met de focus op samenwerking tussen justitiële
autoriteiten en wederzijdse erkenning (zie kopje wederzijdse erkenning).
Door de wederzijdse erkenning is er geen sprake van een verzoek maar van een
bevel, dat is een resolutere inperking van de soevereiniteit (art. 1 lid 2 KB EAB). Hier
geldt de dubbele strafbaarheid enkel voor de niet-lijst feiten. Indien er sprake is
van een van de 32 misdrijfsoorten, mag de uitvoerende lidstaat niet verder
onderzoeken of er sprake is van dubbele strafbaarheid, enkel de controle of er een
minimale gevangenisstraf van drie jaren staat op het delict.
Overdracht van Overdracht van strafvervolging is geregeld in het Europees Verdrag betreffende de
strafvervolging overdacht van strafvervolging (EVOS).
Overdracht van Overdacht van strafexecutie is geregeld in Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafexecutie strafvonnissen (WOTS) welke gelding is ten aanzien van lidstaten die zich hebben
aangesloten bij het verdrag van de Raad van Europa ter uitvoering van
verschillende verdragen en de Wet wederzijdse erkenning vrijheidsbenemende en
voorwaardelijke sancties (WETS) welke geldt voor alle EU-landen ter uitvoering van
diverse Kaderbesluiten (m.n. Kaderbesluit 2008/909).
Overzicht van de wet- en regelgeving
Nederlands Europees Internationaal (RvE)
Overdracht Europees verdrag betreffende de
strafvervolging overdracht van strafvervolging
(EVOS)
Overdracht Wet overdracht tenuitvoerlegging Kaderbesluit 2008/909/JBZ Diverse verdragen o.a.
strafexecutie strafvonnissen (WOTS) voor staten inzake toepassing van het Europees verdrag aangaande
beginsel van wederzijdse de wederzijdse rechtshulp in
Wet wederzijdse erkenning erkenning … strafzaken
vrijheidsbenemende en
voorwaardelijke sancties (WETS)
voor EU-lidstaten à in de WETS à in de WOTS
Uitlevering Uitleveringswet Europees Uitleveringsverdrag
(EUV 1957)
Overlevering Overleveringswet Kaderbesluit 2002/548/JBZ
inzake Europees
aanhoudingsbevel (Kaderbesluit
EAB)
Onderzoek Wetboek van Strafvordering Richtlijn 2014/41/EU betreffende
t.a.v. bewijs het Europese onderzoeksbevel in
strafzaken (EOB)
Begrippen
Locus regit actum De forum (aanvragende) staat doet een aanvraag voor een onderzoeksbevel aan de
locus (uitvoerende) staat. De locus staat voert het onderzoek uit op basis van eigen
procedures en vormvoorschriften. Dat kan tot gevolg hebben dat het bewijs niet
bruikbaar is in de verzoekende staat.
Forum regit actum De uitvoerende staat volgt de procedures en vormvoorschriften zoals is bepaald
door de uitgevaardigde staat (art. 9 lid 2 Richtlijn EOB), tenzij deze strijdig zijn met
fundamentele beginselen van de Nederlandse rechtsorde.
Wederzijdse erkenning Het Europees onderzoeksbevel is gebaseerd op het beginsel van wederzijdse
erkenning van rechtelijke beslissingen in strafzaken (art. 67 lid 3 art. 82 lid 2 VWEU
à overweging 6 preambule Richtlijn EOB). Dit houdt in dat er in beginsel uitvoering
moet worden gegeven aan een onderzoeksbevel. Er zijn echter een aantal
weigeringsgronden opgenomen waarmee geen gehoor hoeft worden gegeven aan
het onderzoeksbevel (art. 11 Richtlijn EOB en art. 5.4.4. Sv). De kenmerkende
eigenschappen zijn: het afschaffen van de dubbele strafbaarheidseis om
, strafrechtelijke samenwerking mogelijk te maken en de limitatieve lijst van de
weigeringsgronden.
Houdt dus noodzakelijkerwijs in dat de lidstaten, ongedacht de wijze waarop een
straf wordt opgelegd, wederzijds vertrouwen hebben in hun respectieve
rechtssystemen en dat elke lidstaat die toepassing van het in de andere lidstaten
geldende strafrecht aanvaardt, ook indien de toepassing van zijn eigen nationale
recht tot een andere oplossing zou leiden. à HvJ EU 3 maart 2016 C-404/15
Verkapte en eigenlijke Verkapte overdracht is bijvoorbeeld het toezenden van een dossier met het doel
overdacht uitlokking tot strafvervolging. Deze manier schept geen rechtsmacht of
verplichtingen tot instellen van vervolging (art. 21 Erv en 42 BUV). Eigenlijke
overdracht van strafvervolging, is vervolging in de enge zin. Er is een doorgifte
bevoegdheid van de staat met rechtsmacht naar een andere staat; originaire
rechtsmacht (art. 2-8a Sr) of afgeleide rechtsmacht (art. 8b Sr), waarvan de
rechtsbasis ligt in het EVOS.
ERV = Europees rechtshulpverdrag
BUV = Benelux-verdrag inzake uitlevering
EVOS = Europees Verdrag betreffende de overdacht van strafvervolging
Harmonisatie Het Europees Parlement en de Raad kunnen volgens de gewone
wetgevingsprocedure bij richtlijnen en minimumvoorschriften vaststellen
betreffende bepalingen van strafbare feiten en sancties in verband met vormen
van bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie (art. 83
VWEU).
Autonome harmonisatie: “het betreft de volgende vormen van criminaliteit …”
Faciliterende harmonisatie: “… nodig blijkt voor een doeltreffende uitvoering van
beleid van de Unie … kunnen bij richtlijnen minimumvoorschriften worden
vastgesteld…”
Rechtsmacht Jurisdictie is het ruimtelijk bereik van nationale strafwetten. In principe is de
reikwijdte beperkt tot het territorium (soevereiniteit), maar nationale en
internationale rechtsregels brengen extraterritoriale uitbreiding met zich mee.
Binnen Nederland is het principe dat “de Nederlandse strafwet toepasselijk is op
ieder die zich in Nederland aan enig strafbaar feit schuldig maakt” (art. 2 Sr).
Lotus zaak (1927): het vestigen van rechtsmacht kan in principe onbeperkt.
• Eerste lotus principe: een staat kan geen jurisdictie uitoefenen buiten zijn
territorium tenzij een internationale rechtsregel dit toelaat
• Tweede lotus principe: een staat kan binnen zijn territorium jurisdictie
uitoefenen zelfs als er geen internationale rechtsregel is die dit
specificeert.
, Extraterritoriale rechtsmacht in Nederland kan uit worden geoefend op basis van
de nationaliteit van de verdachte (art. 7 en 8 Sr), de nationaliteit van het slachtoffer
(art. 5 Sr) en de aard van het delict (art. 4 en 6 Sr). Er geld echter wel een beperking
ten aanzien van de dubbele strafbaarheid en bij de nationaliteit een strafminimum.
Uitlevering De rechtsbasis is ten aanzien van niet EU-lidstaten, maar iedereen die zich heeft
aangelopen bij het Uitleveringsverdrag (EUV 1957), welke is omgezet in de
Uitleveringswet. Enkele beginselen van uitlevering zijn: soevereiniteitsbeginsel,
vertrouwensbeginsel, wederkerigheidsbeginsel en specialiteitsbeginsel.
Er geldt een zachte verplichting tot uitlevering (art. 1 EUV) maar er gelden
uitzonderingen indien er een risico is op flagrante schending van mensenrechten,
wanneer er dubbele strafbaarheid is (art. 2 EUV en art. 5 lid 2 UW) of een van de
weigeringsgronden van toepassing is. Verdragspartijen hebben gelijke
verplichtingen en vervolging of uitvoering van de straf mar enkel voor feitelijk
waarvoor uitlevering wordt gevraagd (art. 14 en 15 EUV).
Er geldt een dubbele strafbaarheid, dit houdt in dat het feit zowel strafbaar moet
zijn in de verzoekende staat als in de aangezochte staat. Ten aanzien van
strafvervolging geldt dat het moet gaan om een strafbaar feit, welke minimaal 1
jaar gevangenisstraf beval en bij strafuitvoering om een opgelegde straf van
minimaal 4 maanden.
Overlevering Overlevering heeft betrekking op Europese strafrechtelijke samenwerking van
lidstaten van de Europese Unie, met de focus op samenwerking tussen justitiële
autoriteiten en wederzijdse erkenning (zie kopje wederzijdse erkenning).
Door de wederzijdse erkenning is er geen sprake van een verzoek maar van een
bevel, dat is een resolutere inperking van de soevereiniteit (art. 1 lid 2 KB EAB). Hier
geldt de dubbele strafbaarheid enkel voor de niet-lijst feiten. Indien er sprake is
van een van de 32 misdrijfsoorten, mag de uitvoerende lidstaat niet verder
onderzoeken of er sprake is van dubbele strafbaarheid, enkel de controle of er een
minimale gevangenisstraf van drie jaren staat op het delict.
Overdracht van Overdracht van strafvervolging is geregeld in het Europees Verdrag betreffende de
strafvervolging overdacht van strafvervolging (EVOS).
Overdracht van Overdacht van strafexecutie is geregeld in Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafexecutie strafvonnissen (WOTS) welke gelding is ten aanzien van lidstaten die zich hebben
aangesloten bij het verdrag van de Raad van Europa ter uitvoering van
verschillende verdragen en de Wet wederzijdse erkenning vrijheidsbenemende en
voorwaardelijke sancties (WETS) welke geldt voor alle EU-landen ter uitvoering van
diverse Kaderbesluiten (m.n. Kaderbesluit 2008/909).
