1696 woorden
NOTITIE
Aan: Patroon
Van:
Datum: 4 oktober 2023
Betreft: Uitlokken gemotiveerd uitspraak in voordeel van huurders
Onlangs heeft de Hoge Raad in een overzichtsarrest duidelijkheid verschaft over de maatstaven in
executiegeschillen en uitvoerbaarheid bij voorraad. U heeft mij gevraagd uit te zoeken wanneer het
in het voordeel van een huurder is om een gemotiveerd vonnis uit te lokken door in de procedure
het standpunt in te nemen dat de uitspraak niet uitvoerbaar bij voorraad dient te worden verklaard.
Allereerst zal ik het toetsingskader voor en na het overzichtsarrest uitwerken. Vervolgens zal ik de
verschillen tussen een gemotiveerde en een niet gemotiveerde uitspraak uiteenzetten. Ook ga ik in
op de vraag wanneer een gemotiveerd vonnis in het voordeel van een huurder kan worden uitgelokt.
Tot slot geef ik de conclusie weer.
Toetsingskader
Het instellen van een rechtsmiddel heeft een schorsende werking (art. 145 Rv, art. 350 lid 1, art. 360
lid 1 Rv of art. 404), tenzij een uitspraak uitvoerbaar bij voorraad is verklaard (art. 233 Rv en art 288
Rv).1 Wanneer een uitspraak uitvoerbaar bij voorraad is verklaard kan een huurder in een kort geding
(art. 438 lid 2 Rv) (hierna: executiegeschil) schorsing van de tenuitvoerlegging vorderen of vorderen
dat de tenuitvoerlegging wordt verboden. Een executiegeschil is immers vaak spoedeisend (art. 254
Rv jo art. 438 Rv).2 Daarnaast kan in hoger beroep schorsing van de tenuitvoerlegging via een
incident (een vordering of verzoek in de loop van een procedure) worden gevorderd (hierna:
schorsingsincident).3 Dit is conform de artikelen 235 Rv, 351 Rv, 208 Rv en 360 lid 2 Rv. 4 Art. 351 Rv
stelt dat de appelrechter de tenuitvoerlegging ‘kan’ schorsen (discretionaire bevoegdheid).
Vóór het gewezen overzichtsarrest van de Hoge Raad gold voor executiegeschillen en
schorsingsincidenten een eigen toetsingskader. 5
In een executiegeschil (art. 254 Rv jo art. 438 lid 2 Rv) gold dat een schorsing kon worden
toegewezen indien er sprake was van misbruik van (executie)recht conform art. 3:13 BW. 6 Hiervan is
bijvoorbeeld sprake wanneer een verhuurder met de tenuitvoerlegging van het vonnis kon wachten,
omdat het vonnis op juridische of feitelijke misslag berust of wanneer de ontruiming voor de huurder
voor een noodtoestand zou zorgen, waardoor een onverwijlde tenuitvoerlegging niet kon worden
aanvaard.7 De belangen van de huurder dienden dus te worden meegewogen. 8
Voor de toetsing van schorsing via een incident gold vóór het gewezen overzichtsarrest dat de
schorsing kon worden toegewezen indien het belang van de huurder zwaarder woog dan het belang
van de verhuurder.9 Hierbij was van belang dat indien in de eerste aanleg gemotiveerd was beslist
1
C. Phillips e.a., Praktisch burgerlijkprocesrecht, Utrecht: Noordhoff uitgevers Groningen 2019, p. 169 – 168.
2
A. Gieske, ‘Art. 438 Rv [Executiegeschillen]’, in: Tekst & Commentaar Rv, Deventer: Kluwer (online, laatst
bijgewerkt op 1 juli 2023), par. 3.
3
HR 20 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:2026, NJ 2020/425, m. nt. A.I.M. van Mierlo, r.o. 5.3.4.
4
V.S. van Brouwershaven en S.H.J. de Bruijn, ‘Schorsing van executiemaatregelen vanwege coronacrisis’, HIP
2020/46, nr. 3, p. 32.
5
D.C. Theunis, ‘De (on)mogelijke gevolgen van HR 20 december 2019 (Hotel-Restaurant De Zeester)’, TvPP
2020-4, p. 103.
6
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2
7
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2.
8
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2.
9
HR 30 mei 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC5012 (Newbay/Staat), r.o. 3.2.3.
NOTITIE
Aan: Patroon
Van:
Datum: 4 oktober 2023
Betreft: Uitlokken gemotiveerd uitspraak in voordeel van huurders
Onlangs heeft de Hoge Raad in een overzichtsarrest duidelijkheid verschaft over de maatstaven in
executiegeschillen en uitvoerbaarheid bij voorraad. U heeft mij gevraagd uit te zoeken wanneer het
in het voordeel van een huurder is om een gemotiveerd vonnis uit te lokken door in de procedure
het standpunt in te nemen dat de uitspraak niet uitvoerbaar bij voorraad dient te worden verklaard.
Allereerst zal ik het toetsingskader voor en na het overzichtsarrest uitwerken. Vervolgens zal ik de
verschillen tussen een gemotiveerde en een niet gemotiveerde uitspraak uiteenzetten. Ook ga ik in
op de vraag wanneer een gemotiveerd vonnis in het voordeel van een huurder kan worden uitgelokt.
Tot slot geef ik de conclusie weer.
Toetsingskader
Het instellen van een rechtsmiddel heeft een schorsende werking (art. 145 Rv, art. 350 lid 1, art. 360
lid 1 Rv of art. 404), tenzij een uitspraak uitvoerbaar bij voorraad is verklaard (art. 233 Rv en art 288
Rv).1 Wanneer een uitspraak uitvoerbaar bij voorraad is verklaard kan een huurder in een kort geding
(art. 438 lid 2 Rv) (hierna: executiegeschil) schorsing van de tenuitvoerlegging vorderen of vorderen
dat de tenuitvoerlegging wordt verboden. Een executiegeschil is immers vaak spoedeisend (art. 254
Rv jo art. 438 Rv).2 Daarnaast kan in hoger beroep schorsing van de tenuitvoerlegging via een
incident (een vordering of verzoek in de loop van een procedure) worden gevorderd (hierna:
schorsingsincident).3 Dit is conform de artikelen 235 Rv, 351 Rv, 208 Rv en 360 lid 2 Rv. 4 Art. 351 Rv
stelt dat de appelrechter de tenuitvoerlegging ‘kan’ schorsen (discretionaire bevoegdheid).
Vóór het gewezen overzichtsarrest van de Hoge Raad gold voor executiegeschillen en
schorsingsincidenten een eigen toetsingskader. 5
In een executiegeschil (art. 254 Rv jo art. 438 lid 2 Rv) gold dat een schorsing kon worden
toegewezen indien er sprake was van misbruik van (executie)recht conform art. 3:13 BW. 6 Hiervan is
bijvoorbeeld sprake wanneer een verhuurder met de tenuitvoerlegging van het vonnis kon wachten,
omdat het vonnis op juridische of feitelijke misslag berust of wanneer de ontruiming voor de huurder
voor een noodtoestand zou zorgen, waardoor een onverwijlde tenuitvoerlegging niet kon worden
aanvaard.7 De belangen van de huurder dienden dus te worden meegewogen. 8
Voor de toetsing van schorsing via een incident gold vóór het gewezen overzichtsarrest dat de
schorsing kon worden toegewezen indien het belang van de huurder zwaarder woog dan het belang
van de verhuurder.9 Hierbij was van belang dat indien in de eerste aanleg gemotiveerd was beslist
1
C. Phillips e.a., Praktisch burgerlijkprocesrecht, Utrecht: Noordhoff uitgevers Groningen 2019, p. 169 – 168.
2
A. Gieske, ‘Art. 438 Rv [Executiegeschillen]’, in: Tekst & Commentaar Rv, Deventer: Kluwer (online, laatst
bijgewerkt op 1 juli 2023), par. 3.
3
HR 20 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:2026, NJ 2020/425, m. nt. A.I.M. van Mierlo, r.o. 5.3.4.
4
V.S. van Brouwershaven en S.H.J. de Bruijn, ‘Schorsing van executiemaatregelen vanwege coronacrisis’, HIP
2020/46, nr. 3, p. 32.
5
D.C. Theunis, ‘De (on)mogelijke gevolgen van HR 20 december 2019 (Hotel-Restaurant De Zeester)’, TvPP
2020-4, p. 103.
6
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2
7
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2.
8
HR 22 april 1983, ECLI:NL:HR:1983:AG4575 (Ritzen/Hoekstra), r.o. 3.2.
9
HR 30 mei 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC5012 (Newbay/Staat), r.o. 3.2.3.
