Hoorcolleges Natuur en beheer
Hoorcollege 1
Bos in Nederland
- zichtbare afname van bossen
- 4 duidelijke bossen in Nederland -> Drentsplateau, Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en in Brabant
- in het westen is er minder bos door intensieve melkveehouderij en het zeekleigebied
- oudere bossen komen in de Hoge Veluwe voor -> van adel
Tijdlijn bosareaal -> veronderstelde veranderingen van bosareaal in Vlaanderen en Nederland adhv
7 periodes:
Periode 1: jagers en verzamelaars, geen standplaats, weinig invloed, na de laatste ijstijd
Periode 2: steentijd, landbouw komt op (granen plukken: reizen -> granen weer tegen -> landbouw)
Periode 3: komst van Romeinen, infrastructuur en landbouw, delen bewoond en andere delen minder
bewoond
Periode 4: val Romeinse rijk, bevolking neemt af en verspreidt zich meer
Periode 5: samenleving ging zich meer structureren, meer ommelanden (landbouw), landheren, door
de structuur ging veel natuur weg, de economie ging steeds belangrijkere rol spelen
Periode 6: rijkere gronden worden bemest voor landbouw (groene lijn gaat omhoog)
Periode 7: melkveehouderijen vestigen zich op rijkere gronden en de armere zandgronden (rode lijn)
worden bebost en bossen wijken voor mijnschaften -> dennen kappen
Bosgemeenschappen Nederland
Hiërarchie
- 6 Klassen
- 11 Verbonden
- 45 Associaties
Bosgemeenschap = Associatieniveau
Bosbranden en stuifzanden -> daarom ziet Nederland er op dit moment zo uit
Bosgemeenschap: een plantengemeenschap die in bossen voorkomt. Bosgemeenschappen zijn van
elkaar te onderscheiden door de samenstelling en structuur van de vegetatie
,Boomsoort van ondergeschikt belang -> Synbiosys
- indeling vooral gebaseerd op struik, kruid en moslaag
- associatie niveau vaak moeilijk te benoemen
- ondergroei slecht ontwikkeld
- enkele dominante soorten
Rompgemeenschap
- systeemeigen soort -> vegetatieklasse-eigen
Derivaatgemeenschap
- systeemvreemde soort -> vegetatieklasse-vreemd
Onder begroeiing bepaalt veel -> bepaalt vaak de associatie
- is vaak een dominante soort
Fasen bos
Pionier -> climax steeds stabieler. Pionier -> niet maaien -> grasland -> houtig -> ruigte -> struweel:
meidoorn, sleedoorn, kornoelje
Pionier, beheer intensief elk jaar terug naar kale grond. Sommige 2 jarige; eerste jaar rozet
bladerstructuur op de grond, daarna de hoogte in. Met enkele grassoorten er tussen
Concurrentie: standplaatsfactoren -> krachtig
Dynamiek: verandering in factor/sturende kracht over tijd (en ruimte)
Bosbeheer: het geheel van alle menselijke activiteiten die de structuur, samenstelling en dynamiek
van het bosecosysteem sturen teneinde de doelstellingen van de eigenaar/beheerder te realiseren
Verschillende functies
- houtproductie; economie
- natuurbehoud; ecologie
- beleving; esthetisch
Bosbeheer
Beheervisie
- 30/50 jaar
- missie, functiedoelen
Beheerplan
- 5/10 jaar
- vuistregels
- terreindoelen (3 stappen)
Werkplan
- 1 jaar
, - uit te voeren maatregelen
- producten
Vuistregel: 1x in de zoveel tijd ecologische principes beheren of natuurlijke selectie gang laten gaan
Verschillende beheervormen
Ecologisch groenbeheer: het beheer van groene structuren waarbij de inheemse flora en fauna
centraal staat -> weinig ingrijpen. Op sommige plekken is dit niet mogelijk (samenhangende
levensgemeenschappen die zichzelf weten te vestigen/handhaven)
Traditioneel beheer: meer ingrijpen
Ecologisch: eindbeeld maakt gebruik van abiotische factoren; variatie wordt gedaan door simulatie
natuurlijke situatie
Bosbeheer: Planmatig
Doelstelling
- ecologisch: natuur
- esthetisch: cultuur/beleving (kromme bomen)
- economisch: houtproductie/houtopslag (rechte bomen)
In de stedelijke omgeving zijn er uiteenlopende randvoorwaarden te bedenken aan de begroeiing
Staatsbosbeheer
- Staatsbosbeheer beheert ¼ van het bos
- combineren van natuurbescherming, recreatie en houtproductie
- 1/3 bosareaal -> natuurbos. Natuur staat voorop en blijft het dode hout liggen
- 2/3 multifunctioneel bos. In deze bossen spelen ook houtproductie en recreatie een rol. Met
betrekking van natuurboseilanden -> nadruk op biodiversiteit: dood hout laten liggen en actief
selecteren van kaphout
Keuze Bosbeheer
Hoorcollege 1
Bos in Nederland
- zichtbare afname van bossen
- 4 duidelijke bossen in Nederland -> Drentsplateau, Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en in Brabant
- in het westen is er minder bos door intensieve melkveehouderij en het zeekleigebied
- oudere bossen komen in de Hoge Veluwe voor -> van adel
Tijdlijn bosareaal -> veronderstelde veranderingen van bosareaal in Vlaanderen en Nederland adhv
7 periodes:
Periode 1: jagers en verzamelaars, geen standplaats, weinig invloed, na de laatste ijstijd
Periode 2: steentijd, landbouw komt op (granen plukken: reizen -> granen weer tegen -> landbouw)
Periode 3: komst van Romeinen, infrastructuur en landbouw, delen bewoond en andere delen minder
bewoond
Periode 4: val Romeinse rijk, bevolking neemt af en verspreidt zich meer
Periode 5: samenleving ging zich meer structureren, meer ommelanden (landbouw), landheren, door
de structuur ging veel natuur weg, de economie ging steeds belangrijkere rol spelen
Periode 6: rijkere gronden worden bemest voor landbouw (groene lijn gaat omhoog)
Periode 7: melkveehouderijen vestigen zich op rijkere gronden en de armere zandgronden (rode lijn)
worden bebost en bossen wijken voor mijnschaften -> dennen kappen
Bosgemeenschappen Nederland
Hiërarchie
- 6 Klassen
- 11 Verbonden
- 45 Associaties
Bosgemeenschap = Associatieniveau
Bosbranden en stuifzanden -> daarom ziet Nederland er op dit moment zo uit
Bosgemeenschap: een plantengemeenschap die in bossen voorkomt. Bosgemeenschappen zijn van
elkaar te onderscheiden door de samenstelling en structuur van de vegetatie
,Boomsoort van ondergeschikt belang -> Synbiosys
- indeling vooral gebaseerd op struik, kruid en moslaag
- associatie niveau vaak moeilijk te benoemen
- ondergroei slecht ontwikkeld
- enkele dominante soorten
Rompgemeenschap
- systeemeigen soort -> vegetatieklasse-eigen
Derivaatgemeenschap
- systeemvreemde soort -> vegetatieklasse-vreemd
Onder begroeiing bepaalt veel -> bepaalt vaak de associatie
- is vaak een dominante soort
Fasen bos
Pionier -> climax steeds stabieler. Pionier -> niet maaien -> grasland -> houtig -> ruigte -> struweel:
meidoorn, sleedoorn, kornoelje
Pionier, beheer intensief elk jaar terug naar kale grond. Sommige 2 jarige; eerste jaar rozet
bladerstructuur op de grond, daarna de hoogte in. Met enkele grassoorten er tussen
Concurrentie: standplaatsfactoren -> krachtig
Dynamiek: verandering in factor/sturende kracht over tijd (en ruimte)
Bosbeheer: het geheel van alle menselijke activiteiten die de structuur, samenstelling en dynamiek
van het bosecosysteem sturen teneinde de doelstellingen van de eigenaar/beheerder te realiseren
Verschillende functies
- houtproductie; economie
- natuurbehoud; ecologie
- beleving; esthetisch
Bosbeheer
Beheervisie
- 30/50 jaar
- missie, functiedoelen
Beheerplan
- 5/10 jaar
- vuistregels
- terreindoelen (3 stappen)
Werkplan
- 1 jaar
, - uit te voeren maatregelen
- producten
Vuistregel: 1x in de zoveel tijd ecologische principes beheren of natuurlijke selectie gang laten gaan
Verschillende beheervormen
Ecologisch groenbeheer: het beheer van groene structuren waarbij de inheemse flora en fauna
centraal staat -> weinig ingrijpen. Op sommige plekken is dit niet mogelijk (samenhangende
levensgemeenschappen die zichzelf weten te vestigen/handhaven)
Traditioneel beheer: meer ingrijpen
Ecologisch: eindbeeld maakt gebruik van abiotische factoren; variatie wordt gedaan door simulatie
natuurlijke situatie
Bosbeheer: Planmatig
Doelstelling
- ecologisch: natuur
- esthetisch: cultuur/beleving (kromme bomen)
- economisch: houtproductie/houtopslag (rechte bomen)
In de stedelijke omgeving zijn er uiteenlopende randvoorwaarden te bedenken aan de begroeiing
Staatsbosbeheer
- Staatsbosbeheer beheert ¼ van het bos
- combineren van natuurbescherming, recreatie en houtproductie
- 1/3 bosareaal -> natuurbos. Natuur staat voorop en blijft het dode hout liggen
- 2/3 multifunctioneel bos. In deze bossen spelen ook houtproductie en recreatie een rol. Met
betrekking van natuurboseilanden -> nadruk op biodiversiteit: dood hout laten liggen en actief
selecteren van kaphout
Keuze Bosbeheer
