Hoofdstuk 6 Patiënten voorlichting en het bevorderen van zelfmanagement
door verpleegkundigen
6.2 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement – Informatievoorziening
Factoren die meespelen zijn:
- Uitwisselen van informatie
- Participatie
- Nemen van beslissingen
- Negatieve kanten van leefstijladviezen en gezondheidsadviezen
Het opbouwen van een goede interpersoonlijke relatie is een voorwaarde voor optimale zorg.
De communicatie zou vorm moeten krijgen door een combinatie van patiëntgerichte en
zorgverlener gerichte benadering. Patiënten definiëren hun informatiebehoefte in termen van
persoonlijke relevante informatie. Zorgverleners benaderen de informatiebehoefte als een
behoefte aan objectieve informatie. In het wederzijds participatiemodel is het vertrekpunt de
individuele informatiebehoefte van de patiënt. Er is ruimte om te onderhandelen over
gezondheidsvisies. In het gezamenlijk overleg wordt afgesproken hoe met het probleem aan
de slag wordt gegaan. Het model doet niets aan de verantwoordelijkheid van de
verpleegkundige, maar verlegt de focus ervan. 1 van de doelen van communicatie tussen
patiënt en zorgverlener is het nemen van beslissingen. Niet elke patiënt wil zich even
betrokken voelen bij de beslissingen, omdat die zich ook verantwoordelijk voelt voor de
resultaten.
6.3 Belemmeringen in het bevorderen van zelfmanagement en communicatiegedrag
Belemmeringen tussen communicatieve verpleegkundigen en patiënt:
- Instrumenteel (cognitief/zakelijke gedragingen) en affectief gedrag
(emotioneel/Empathisch gedragingen)
- Verbaal (open vragen) versus non-verbaal (gedrag)
- Privacy gevoeligheid van informatie
- Medische, verpleegtechnisch taalgebruik snappen patiënten vaak niet
- Controle = mate waarin de patiënt of zorgverlener controle heeft in het gesprek
6.18 Zelfmanagementinterventie en informed consent
De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) regelt de informatieplicht
en het toestemmingsvereiste. De informatieplicht en het toestemmingsvereiste worden
informed consent genoemd.
Informatieplicht de patiënt moet worden geïnformeerd over de aard en het doel van een
behandeling of onderzoek, over de te verwachte risico’s van onderzoek of behandeling en de
gevolgen daarvan. Ook het informeren over eventuele alternatieve onderzoeken of
behandelingen en over de vooruitzichten voor de gezondheid door het ondergaan van de
behandeling of onderzoek. Ook moet er geïnformeerd worden over de ontwikkelingen van de
gezondheidstoestand.
Informed consent is een fundamenteel recht van de patiënt gebaseerd op respect voor
patiënt, recht om eigen doelen te bepalen, uitgaande van eigen waarden en normen, en
beslissingen nemen over hoe deze doelen behaald gaan worden.
Toestemmingsvereiste staat ook in de WGBO, dit houdt in dat een patiënt zijn goedkeuring
moet geven aan ieder onderzoek en iedere behandeling.