Taak 10 – blok 1
Probleemstelling: Hoe beïnvloedt een sociaal netwerk je gezondheid?
Brainstorm:
Collega’s Familierelaties
Afwezigheid Eenzaam
Steun Gezinssituatie
Werksituatie Vrienden
Geborgenheid Stress
Je hart kunnen luchten Opvoeding
Ervaringen als kind Etniciteit
Energie
Leerdoelen
1. Wat is een sociaal netwerk?
2. Wat zijn de gevolgen van een goed en slecht sociaal netwerk? (ook biologisch)
3. Welke lichamelijke klachten kunnen er optreden als gevolg van een slecht sociaal
netwerk, en hoe komen deze tot stand? -> theoretisch model wat laat zien hoe
het fysiologisch werkt
4. Wat is sociale steun en wat zijn de gevolgen van sociale steun?
5. Hoe kun je een sociaal netwerk/ sociale steun meten?
6. Hoe kan de sociale steun verhoogd worden?
1. Wat is een sociaal netwerk?
Een sociaal netwerk is een onderdeel van sociale steun. Bij een sociaal netwerk wordt
gekeken naar hoe groot dat netwerk is en uit welke mensen het bestaat. Het sociale netwerk
wordt gezien als het structurele aspect van sociale steun, er is duidelijk aan te geven hoe
groot het netwerk van een persoon is. Naast de structurele aspecten, zijn er ook functionele
aspecten van sociale steun (onder andere emotionele steun en gevoel van aanvaarding) en
vastgestelde steun (vooral advies en geruststelling). Nog een ander onderdeel van sociale
steun is de subjectieve waarneming van de steun door de ontvanger.
Sociale steun kan worden onderverdeeld in vier soorten:
- Informatieve steun: het verstrekken van informatie om de ontvanger te begeleiden en
advies te geven voorkomt/vermindert verwarring bij de ontvanger (patiënt) en leert
de ontvanger bepaalde strategieën om met bepaalde problemen om te gaan of ze op
te lossen.
- Emotionele steun: verbale en non-verbale communicatie (over zorg) en zorg voor de
ontvanger. Deze steun is belangrijk bij het voorkomen/weghalen van stress doordat
de ontvanger meer gevoel van eigenwaarde en meer mogelijkheden om zich
emotioneel uit te drukken krijgt.
- Instrumentele steun: het geven van materiële steun (geld, transport, fysieke hulp,
materialen etc.) kan helpen bij het verminderen van het gevoel dat men de controle
verliest.
, - Waardering: hiervan is sprake als anderen om raad vragen, complimenten geven, je in
vertrouwen nemen, om hulp vragen, je advies opvolgen of je sterke punten naar
voren halen.
De gevers van de sociale steun kunnen in twee groepen worden verdeeld:
- Natuurlijke steun: familie en vrienden meestal langdurige steun.
- Meer formele steun: professionals (geestelijke gezondheidszorg, medische
professionals) of sociale banden/gemeenschapsbanden (sportvereniging, religieuze
vereniging) vaak van kortere duur dan de natuurlijke steun.
Sociaalkapitaal kan de levenskans van het individu verhogen.
Bouding: contacten binnen de eigen groepen.
Bridging: contacten tussen groepen.
2. Wat zijn de gevolgen van een goed en slecht sociaal netwerk? (Ook biologisch)
Eenzaamheid is een fysiek verschijnsel: het signaal dat we een tekort hebben in onze
verbinding met anderen.
Mentale gevolgen van een slecht sociaal netwerk:
- Depressie: eenzaamheid kan tot een depressie leiden. Deze invloed van eenzaamheid
op het later ontstaan van een depressie is onafhankelijk van andere risicofactoren
zoals leeftijd, geslacht, etniciteit, opleiding, inkomen, burgerlijke staat, sociale steun
en het ervaren van stress. Daarnaast zijn er in diverse onderzoeken verbanden
gevonden tussen eenzaamheid en (poging tot) suïcide.
- Gedragsproblemen.
- Ziekte van Alzheimer: het risico om deze ziekte te krijgen is meer dan twee keer zo
groot onder sterk eenzame ouderen dan onder ouderen met een lage score op
eenzaamheid. Een verhoog risico op de ziekte van Alzheimer bij sterke eenzaamheid
blijft overigens ook bestaan na correctie voor de invloed van andere determinanten
van de ziekte (leeftijd, geslacht, cognitieve stimulering, sociale isolatie).
Fysieke gevolgen van een slecht sociaal netwerk:
- Hogere bloeddruk: vanaf middelbare leeftijd hebben eenzame mensen een hogere
bloeddruk dit kan leiden tot hartaandoeningen.
- Grotere kans op obesitas: men probeert de emoties niet te voelen, overmatig eten is
hiervan vaak het gevolg.
- Slaapstoornissen: dit leidt tot gebrek aan energie, lusteloosheid en prikkelbaarheid.
Sociale cohesie (samenhang) heeft dus duidelijk effect op de gezondheid:
Sociale isolatie en uitsluiting deze mensen overlijden vroegtijdig en hebben minder
overlevingskansen bij een hartaanval.
Het hebben van sociale banden kan mentale ziektes/stoornissen voorkomen.
Mensen met meer sociale steun gaan minder snel naar de dokter en maken minder (snel)
gebruik van hulp in het huishouden (ouderen)
Buurtsamenhang gaat vaak samen met een betere gezondheid (in een buurt met hoge
concentratie minderheden) onder adolescenten.
Samenhang in de buurt heeft veel invloed op het gedrag van de kinderen.
Wanneer men, door andere factoren, toch ziek wordt, zal een goed sociaal netwerk helpen
bij het genezen en herstellen van de ziekte emotionele en instrumentele steun.
Probleemstelling: Hoe beïnvloedt een sociaal netwerk je gezondheid?
Brainstorm:
Collega’s Familierelaties
Afwezigheid Eenzaam
Steun Gezinssituatie
Werksituatie Vrienden
Geborgenheid Stress
Je hart kunnen luchten Opvoeding
Ervaringen als kind Etniciteit
Energie
Leerdoelen
1. Wat is een sociaal netwerk?
2. Wat zijn de gevolgen van een goed en slecht sociaal netwerk? (ook biologisch)
3. Welke lichamelijke klachten kunnen er optreden als gevolg van een slecht sociaal
netwerk, en hoe komen deze tot stand? -> theoretisch model wat laat zien hoe
het fysiologisch werkt
4. Wat is sociale steun en wat zijn de gevolgen van sociale steun?
5. Hoe kun je een sociaal netwerk/ sociale steun meten?
6. Hoe kan de sociale steun verhoogd worden?
1. Wat is een sociaal netwerk?
Een sociaal netwerk is een onderdeel van sociale steun. Bij een sociaal netwerk wordt
gekeken naar hoe groot dat netwerk is en uit welke mensen het bestaat. Het sociale netwerk
wordt gezien als het structurele aspect van sociale steun, er is duidelijk aan te geven hoe
groot het netwerk van een persoon is. Naast de structurele aspecten, zijn er ook functionele
aspecten van sociale steun (onder andere emotionele steun en gevoel van aanvaarding) en
vastgestelde steun (vooral advies en geruststelling). Nog een ander onderdeel van sociale
steun is de subjectieve waarneming van de steun door de ontvanger.
Sociale steun kan worden onderverdeeld in vier soorten:
- Informatieve steun: het verstrekken van informatie om de ontvanger te begeleiden en
advies te geven voorkomt/vermindert verwarring bij de ontvanger (patiënt) en leert
de ontvanger bepaalde strategieën om met bepaalde problemen om te gaan of ze op
te lossen.
- Emotionele steun: verbale en non-verbale communicatie (over zorg) en zorg voor de
ontvanger. Deze steun is belangrijk bij het voorkomen/weghalen van stress doordat
de ontvanger meer gevoel van eigenwaarde en meer mogelijkheden om zich
emotioneel uit te drukken krijgt.
- Instrumentele steun: het geven van materiële steun (geld, transport, fysieke hulp,
materialen etc.) kan helpen bij het verminderen van het gevoel dat men de controle
verliest.
, - Waardering: hiervan is sprake als anderen om raad vragen, complimenten geven, je in
vertrouwen nemen, om hulp vragen, je advies opvolgen of je sterke punten naar
voren halen.
De gevers van de sociale steun kunnen in twee groepen worden verdeeld:
- Natuurlijke steun: familie en vrienden meestal langdurige steun.
- Meer formele steun: professionals (geestelijke gezondheidszorg, medische
professionals) of sociale banden/gemeenschapsbanden (sportvereniging, religieuze
vereniging) vaak van kortere duur dan de natuurlijke steun.
Sociaalkapitaal kan de levenskans van het individu verhogen.
Bouding: contacten binnen de eigen groepen.
Bridging: contacten tussen groepen.
2. Wat zijn de gevolgen van een goed en slecht sociaal netwerk? (Ook biologisch)
Eenzaamheid is een fysiek verschijnsel: het signaal dat we een tekort hebben in onze
verbinding met anderen.
Mentale gevolgen van een slecht sociaal netwerk:
- Depressie: eenzaamheid kan tot een depressie leiden. Deze invloed van eenzaamheid
op het later ontstaan van een depressie is onafhankelijk van andere risicofactoren
zoals leeftijd, geslacht, etniciteit, opleiding, inkomen, burgerlijke staat, sociale steun
en het ervaren van stress. Daarnaast zijn er in diverse onderzoeken verbanden
gevonden tussen eenzaamheid en (poging tot) suïcide.
- Gedragsproblemen.
- Ziekte van Alzheimer: het risico om deze ziekte te krijgen is meer dan twee keer zo
groot onder sterk eenzame ouderen dan onder ouderen met een lage score op
eenzaamheid. Een verhoog risico op de ziekte van Alzheimer bij sterke eenzaamheid
blijft overigens ook bestaan na correctie voor de invloed van andere determinanten
van de ziekte (leeftijd, geslacht, cognitieve stimulering, sociale isolatie).
Fysieke gevolgen van een slecht sociaal netwerk:
- Hogere bloeddruk: vanaf middelbare leeftijd hebben eenzame mensen een hogere
bloeddruk dit kan leiden tot hartaandoeningen.
- Grotere kans op obesitas: men probeert de emoties niet te voelen, overmatig eten is
hiervan vaak het gevolg.
- Slaapstoornissen: dit leidt tot gebrek aan energie, lusteloosheid en prikkelbaarheid.
Sociale cohesie (samenhang) heeft dus duidelijk effect op de gezondheid:
Sociale isolatie en uitsluiting deze mensen overlijden vroegtijdig en hebben minder
overlevingskansen bij een hartaanval.
Het hebben van sociale banden kan mentale ziektes/stoornissen voorkomen.
Mensen met meer sociale steun gaan minder snel naar de dokter en maken minder (snel)
gebruik van hulp in het huishouden (ouderen)
Buurtsamenhang gaat vaak samen met een betere gezondheid (in een buurt met hoge
concentratie minderheden) onder adolescenten.
Samenhang in de buurt heeft veel invloed op het gedrag van de kinderen.
Wanneer men, door andere factoren, toch ziek wordt, zal een goed sociaal netwerk helpen
bij het genezen en herstellen van de ziekte emotionele en instrumentele steun.
