Dans- en muziektherapie als behandeling
voor Parkinson voor het verbeteren van
motorische controle - Een systematische
review
7 APRIL, 2017
,Inhoudsopgave
Aanleiding en doelstelling van de literatuurstudie...................................................................................2
Kort overzicht van aanpak van de literatuurstudie..................................................................................2
Kort overzicht van de resultaten van de literatuurstudie.........................................................................2
Conclusie van de literatuurstudie............................................................................................................2
Inleiding.................................................................................................................................................2
Methode................................................................................................................................................3
Gebruikte databases en zoekstrategieën.................................................................................................3
De selectie van de bronnen (in- en exclusiecriteria).................................................................................3
De wijze van beoordeling van de bronnen...............................................................................................4
Resultaten..............................................................................................................................................4
Het aantal artikelen dat geselecteerd is..................................................................................................4
De kwaliteit van de geselecteerde artikelen............................................................................................5
De inhoud van de geselecteerde artikelen (verschillen en overeenkomsten diverse artikelen).
Beschrijvend en/of grafisch.....................................................................................................................5
Discussie.................................................................................................................................................9
De sterke en zwakke punten van het eigen onderzoek, en eventueel van voorgaand onderzoek vermeld
en onderbouwd.......................................................................................................................................9
Conclusie..............................................................................................................................................10
Bibliografie...........................................................................................................................................11
Bijlagen.................................................................................................................................................11
1
,Samenvatting
Aanleiding en doelstelling van de literatuurstudie
Dit blok werd er van ons gevraagd om een systematische review te schrijven voor het vak EBP. Een
systematische review houdt in dat je verschillende onderzoeken met elkaar gaat vergelijken en hiermee
een zo goed mogelijke conclusie trekt. Wij hebben ons zo goed mogelijk verdiept in het onderwerp of
muziek- of danstherapie een betere therapie is bij Parkinsonpatiënten dan een normale therapie, en
kijken we of muziektherapie een werking heeft op de motorische controle van patiënten met Parkinson.
Onze doelstellingen van onze systematische review zijn: minstens 4 artikelen vinden die passen bij onze
in- en exclusiecriteria en willen we graag artikelen gebruiken die een Randomized Controlled Trial
gebruiken aangezien deze een hoge evidentie hebben.
Kort overzicht van aanpak van de literatuurstudie
We hebben allerlei artikelen gevonden in de database van Pubmed. Hier hebben we verschillende mesh-
termen gebruikt om bij goede artikelen te komen. Uiteindelijk hebben we, na de artikelen beoordeelt te
hebben op titel, abstract en aanwezigheid van volledige tekst, een aantal artikelen gevonden die we
konden gebruiken voor onze systematische review. Vervolgens hebben we deze artikelen beoordeeld
met de PEDroschaal. We hebben afgesproken dat we teksten onder de 5 op de PEDroschaal niet gaan
gebruiken in onze review aangezien deze teksten dan matig zijn qua interne en/of statische validiteit.
Kort overzicht van de resultaten van de literatuurstudie
Bij alle artikelen werd gevonden dat dans- en muziektherapie wel degelijk effect had op de motorische
controle van de patiënten met Parkinson. Je ziet in alle onderzoeken veranderingen ten aanzien van de
controlegroep. Hier vinden ook veranderingen plaats maar niet zo drastisch aan bij de patiënten met
Parkinson. Wel wordt in veel artikelen nog benadrukt dat er nog verder onderzoek nodig is naar de
effecten en hoe dit uiteindelijk mogelijk is.
Conclusie van de literatuurstudie
Muziek- en danstherapie heeft weldegelijk werking op de motorische controle van Parkinsonpatiënten
maar er is meer onderzoek nodig om bijvoorbeeld te kijken hoe lang de werking van de therapie is, en of
het tempo van de muziek of zang nog werking heeft op de motorische controle.
Inleiding
Ruim 55.000 Nederlanders lijden aan Parkinson(PD). De prevalentie van PD wordt hoger met de leeftijd.
Deze cijfers stijgen omdat de bevolking ook ouder wordt en kruipt zijn weg langzamerhand richting
dertigers en veertigers. Een klein percentage heeft erfelijke Parkinson.
“PD is een progressieve neurodegeneratieve aandoening die motoriek aantast”[ CITATION Hac09 \l
1033 ]. Er is sprake van een verstoring van de werking van de cellen in de substantie Nigra. Hierbij speelt
het opstappelen van het eiwit alpha-synucleine een belangrijke rol waardoor cellen langzaam afsterven
en er een tekort aan het hormoon dopamine ontstaat in de hersenen. Hierdoor raken veel regelcircuits
verstoord in de hersenen. Dit uit zich voornamelijk in allerlei klachten van het bewegingsapparaat.
Typische symptomen en tekenen zijn, posturale instabiliteit, het moeilijk uit kunnen voeren van
dubbeltakken, rigiditeit, bradykinesie en last van tremors in rust. Ook is er sprake van een gelimiteerde
mobiliteit. Volgens [ CITATION DeB10 \l 1043 ] ervaren PD-patiënten het hoogste valrisico bij individuen
2
, met neurologische aandoeningen. 70% van PD- patiënten rapporteert minstens 1 keer per jaar, en 50%
valt meerdere keren per jaar.
Dansstijlen zoals Amerikaanse ballroom en Argentijnse tango, maar ook meer simpele vormen zoals
ritmische stimulatie, blijken zeer gunstige effecten te hebben op “het gaan”. Bij vele studies is gevonden
dat muziek en danstherapie de activiteit van de basale ganglion stimuleert en dit zou kunnen leiden tot
een betere motorische controle van de deelnemers.
Traditionele beweegprogramma’s waarbij houdingsinstabiliteit en problemen tijdens “het gaan”
aangepakt worden, zorgen ervoor dat het valrisico verminderd wordt. Dit wordt mogelijk gemaakt door
middel van balansoefeningen en het veranderen van de omgevingsfactoren. Dit lijkt theoretisch
voldoende te zijn om aan te tonen dat muziek en danstherapie effectief is aangezien deze elementen
allemaal naar voren komen. Tegelijkertijd is het ook aangenaam en sociaal en dus therapietrouw, plezier
en motivatie verhogend.
Deze review heeft als doel de behandeling van PD beter in kaart te brengen door traditionele
fysiotherapie tegen muziek- en danstherapie te vergelijken ter verbetering van motorische controle door
een overzicht te maken van de resultaten van een aantal beschikbare onderzoeken over PD
Methode
Gebruikte databases en zoekstrategieën
Voor het opzoeken van de artikelen hebben we de database Pubmed gebruikt. Vanuit hier zijn we naar
artikelen gaan zoeken met verschillende zoekstrengen:
- “Parkinson”AND “music therapy”
- (((Parkinson rehabilitation) AND musictherapy) AND motorsymptoms) NOT emotional symptoms
- (((physical therapy treatment) AND (("Dance Therapy"[Mesh])) OR "Music
Therapy"[Mesh] AND "Parkinson Disease"[Mesh]
Met deze zoekstrengen hebben we de artikelen beoordeeld op titel, abstract en vervolgens de volledige
tekts. Hieruit hebben we artikelen gevonden die we kunnen gebruiken voor onze systematische review.
De selectie van de bronnen (in- en exclusiecriteria)
Een aantal van onze artikelen zijn gevonden door het beoordelen van de titel, samenvatting en volledige
tekst. Enkele andere artikelen zijn gevonden door de literatuurlijst van artikelen die we niet konden
gebruiken. Ook hebben we gekeken naar de inclusie en exclusiecriteria (tabel 1). Als er proefpersonen
mee deden die niet overeenkwamen met onze inclusie- en exclusiecriteria (tabel 1) hebben we ernaar
gestreefd om deze artikelen niet te gebruiken. Dit is gelukt. We hebben allemaal artikelen gevonden die
passen bij de inclusie- en exclusiecriteria (tabel 1) die we hebben opgesteld.
Tabel 1: Inclusie- en exclusiecriteria
Inclusiecriteria Exclusiecritera
Mannen van 18-85 Mannen onder de 18 en boven de 85
Vrouwen van 18-85 Vrouwen onder de 18 en boven de 85
Patiënten met Parkinson Andere neurologische aandoeningen
Patienten met een goed gehoor en zicht Patiënten zonder Parkinson
3
voor Parkinson voor het verbeteren van
motorische controle - Een systematische
review
7 APRIL, 2017
,Inhoudsopgave
Aanleiding en doelstelling van de literatuurstudie...................................................................................2
Kort overzicht van aanpak van de literatuurstudie..................................................................................2
Kort overzicht van de resultaten van de literatuurstudie.........................................................................2
Conclusie van de literatuurstudie............................................................................................................2
Inleiding.................................................................................................................................................2
Methode................................................................................................................................................3
Gebruikte databases en zoekstrategieën.................................................................................................3
De selectie van de bronnen (in- en exclusiecriteria).................................................................................3
De wijze van beoordeling van de bronnen...............................................................................................4
Resultaten..............................................................................................................................................4
Het aantal artikelen dat geselecteerd is..................................................................................................4
De kwaliteit van de geselecteerde artikelen............................................................................................5
De inhoud van de geselecteerde artikelen (verschillen en overeenkomsten diverse artikelen).
Beschrijvend en/of grafisch.....................................................................................................................5
Discussie.................................................................................................................................................9
De sterke en zwakke punten van het eigen onderzoek, en eventueel van voorgaand onderzoek vermeld
en onderbouwd.......................................................................................................................................9
Conclusie..............................................................................................................................................10
Bibliografie...........................................................................................................................................11
Bijlagen.................................................................................................................................................11
1
,Samenvatting
Aanleiding en doelstelling van de literatuurstudie
Dit blok werd er van ons gevraagd om een systematische review te schrijven voor het vak EBP. Een
systematische review houdt in dat je verschillende onderzoeken met elkaar gaat vergelijken en hiermee
een zo goed mogelijke conclusie trekt. Wij hebben ons zo goed mogelijk verdiept in het onderwerp of
muziek- of danstherapie een betere therapie is bij Parkinsonpatiënten dan een normale therapie, en
kijken we of muziektherapie een werking heeft op de motorische controle van patiënten met Parkinson.
Onze doelstellingen van onze systematische review zijn: minstens 4 artikelen vinden die passen bij onze
in- en exclusiecriteria en willen we graag artikelen gebruiken die een Randomized Controlled Trial
gebruiken aangezien deze een hoge evidentie hebben.
Kort overzicht van aanpak van de literatuurstudie
We hebben allerlei artikelen gevonden in de database van Pubmed. Hier hebben we verschillende mesh-
termen gebruikt om bij goede artikelen te komen. Uiteindelijk hebben we, na de artikelen beoordeelt te
hebben op titel, abstract en aanwezigheid van volledige tekst, een aantal artikelen gevonden die we
konden gebruiken voor onze systematische review. Vervolgens hebben we deze artikelen beoordeeld
met de PEDroschaal. We hebben afgesproken dat we teksten onder de 5 op de PEDroschaal niet gaan
gebruiken in onze review aangezien deze teksten dan matig zijn qua interne en/of statische validiteit.
Kort overzicht van de resultaten van de literatuurstudie
Bij alle artikelen werd gevonden dat dans- en muziektherapie wel degelijk effect had op de motorische
controle van de patiënten met Parkinson. Je ziet in alle onderzoeken veranderingen ten aanzien van de
controlegroep. Hier vinden ook veranderingen plaats maar niet zo drastisch aan bij de patiënten met
Parkinson. Wel wordt in veel artikelen nog benadrukt dat er nog verder onderzoek nodig is naar de
effecten en hoe dit uiteindelijk mogelijk is.
Conclusie van de literatuurstudie
Muziek- en danstherapie heeft weldegelijk werking op de motorische controle van Parkinsonpatiënten
maar er is meer onderzoek nodig om bijvoorbeeld te kijken hoe lang de werking van de therapie is, en of
het tempo van de muziek of zang nog werking heeft op de motorische controle.
Inleiding
Ruim 55.000 Nederlanders lijden aan Parkinson(PD). De prevalentie van PD wordt hoger met de leeftijd.
Deze cijfers stijgen omdat de bevolking ook ouder wordt en kruipt zijn weg langzamerhand richting
dertigers en veertigers. Een klein percentage heeft erfelijke Parkinson.
“PD is een progressieve neurodegeneratieve aandoening die motoriek aantast”[ CITATION Hac09 \l
1033 ]. Er is sprake van een verstoring van de werking van de cellen in de substantie Nigra. Hierbij speelt
het opstappelen van het eiwit alpha-synucleine een belangrijke rol waardoor cellen langzaam afsterven
en er een tekort aan het hormoon dopamine ontstaat in de hersenen. Hierdoor raken veel regelcircuits
verstoord in de hersenen. Dit uit zich voornamelijk in allerlei klachten van het bewegingsapparaat.
Typische symptomen en tekenen zijn, posturale instabiliteit, het moeilijk uit kunnen voeren van
dubbeltakken, rigiditeit, bradykinesie en last van tremors in rust. Ook is er sprake van een gelimiteerde
mobiliteit. Volgens [ CITATION DeB10 \l 1043 ] ervaren PD-patiënten het hoogste valrisico bij individuen
2
, met neurologische aandoeningen. 70% van PD- patiënten rapporteert minstens 1 keer per jaar, en 50%
valt meerdere keren per jaar.
Dansstijlen zoals Amerikaanse ballroom en Argentijnse tango, maar ook meer simpele vormen zoals
ritmische stimulatie, blijken zeer gunstige effecten te hebben op “het gaan”. Bij vele studies is gevonden
dat muziek en danstherapie de activiteit van de basale ganglion stimuleert en dit zou kunnen leiden tot
een betere motorische controle van de deelnemers.
Traditionele beweegprogramma’s waarbij houdingsinstabiliteit en problemen tijdens “het gaan”
aangepakt worden, zorgen ervoor dat het valrisico verminderd wordt. Dit wordt mogelijk gemaakt door
middel van balansoefeningen en het veranderen van de omgevingsfactoren. Dit lijkt theoretisch
voldoende te zijn om aan te tonen dat muziek en danstherapie effectief is aangezien deze elementen
allemaal naar voren komen. Tegelijkertijd is het ook aangenaam en sociaal en dus therapietrouw, plezier
en motivatie verhogend.
Deze review heeft als doel de behandeling van PD beter in kaart te brengen door traditionele
fysiotherapie tegen muziek- en danstherapie te vergelijken ter verbetering van motorische controle door
een overzicht te maken van de resultaten van een aantal beschikbare onderzoeken over PD
Methode
Gebruikte databases en zoekstrategieën
Voor het opzoeken van de artikelen hebben we de database Pubmed gebruikt. Vanuit hier zijn we naar
artikelen gaan zoeken met verschillende zoekstrengen:
- “Parkinson”AND “music therapy”
- (((Parkinson rehabilitation) AND musictherapy) AND motorsymptoms) NOT emotional symptoms
- (((physical therapy treatment) AND (("Dance Therapy"[Mesh])) OR "Music
Therapy"[Mesh] AND "Parkinson Disease"[Mesh]
Met deze zoekstrengen hebben we de artikelen beoordeeld op titel, abstract en vervolgens de volledige
tekts. Hieruit hebben we artikelen gevonden die we kunnen gebruiken voor onze systematische review.
De selectie van de bronnen (in- en exclusiecriteria)
Een aantal van onze artikelen zijn gevonden door het beoordelen van de titel, samenvatting en volledige
tekst. Enkele andere artikelen zijn gevonden door de literatuurlijst van artikelen die we niet konden
gebruiken. Ook hebben we gekeken naar de inclusie en exclusiecriteria (tabel 1). Als er proefpersonen
mee deden die niet overeenkwamen met onze inclusie- en exclusiecriteria (tabel 1) hebben we ernaar
gestreefd om deze artikelen niet te gebruiken. Dit is gelukt. We hebben allemaal artikelen gevonden die
passen bij de inclusie- en exclusiecriteria (tabel 1) die we hebben opgesteld.
Tabel 1: Inclusie- en exclusiecriteria
Inclusiecriteria Exclusiecritera
Mannen van 18-85 Mannen onder de 18 en boven de 85
Vrouwen van 18-85 Vrouwen onder de 18 en boven de 85
Patiënten met Parkinson Andere neurologische aandoeningen
Patienten met een goed gehoor en zicht Patiënten zonder Parkinson
3
