Arresten Goederenrecht
Berg/De Bary
De feiten
Berg verkoopt grondnoten aan Verhoeff. De noten worden opgeslagen bij Vebero. Als
Verhoeff faillier gaat, ligt er nog een partij onbetaalde grondnoten bij Vebero.
Een aantal jaar hiervoor heeft Verhoeff alle huidige en toekomstige handelsvoorraden
ter zekerheid verkocht aan De Bary, een bank. (Deze casus speelde toen fiduciaire
eigendomsoverdracht nog mocht, tegenwoordig is dit vervangen door het stille
pandrecht). Even voor het faillissement deelt De Bary de fiduciaire eigendomsoverdracht
mee aan Vebero. Tevens wordt er medegedeeld dat Vebero de noten voortaan voor De
Bary moet houden. Berg, de leverancier van de noten, claimt echter ook recht te hebben
op de noten, op grond van artikel 1190 BW (oud). De beide partijen besluiten om de
noten te verkopen, de opbrengst op een derdenrekening te plaatsen en de zaak te laten
gaan over deze gelden.
Rechtsvraag
Welk recht heeft voorrang: het voorrecht van de verkoper (1190 OBW) of de fiduciaire
eigendom van de bank?
Overweging
De HR: Weliswaar heeft een [fiduciaire] eigendomsoverdracht van roerende lichamelijke
zaken (...) niet volledig dezelfde rechtsgevolgen als een normale eigendomsoverdracht
en kan er met name aanleiding zijn de zekerheidsoverdracht buiten beschouwing te
laten voor zover zulks nodig is voor de erkenning van rechten waarop door derden –
zoals een verkoper van roerende lichamelijke zaken– aanspraak wordt gemaakt met
betrekking tot bepaalde onder die overdracht vallende zaken. Maar te dezen is er de [de
mededeling] geen sprake meer van het verschaffen van zekerheid zonder feitelijke
overgave in evenbedoelde zin, nu (...) Vebero toen met instemming van Verhoeff de zaken
voor De Bary in plaats van voor Verhoeff is gaan houden.
Rechtsregel
Aangezien zowel de fiduciaire overdracht als het voorrecht van koper niet meer bestaan,
is het arrest niet meer heel actueel. Echter, de wijze van levering, namelijk longa manu,
heeft wel betekenis: ook een middellijk houder - iemand die zelf het bezit niet heeft
terwijl iemand anders de zaak voor hem houdt - kan longa manu het bezit van de zaak
verschaffen aan een derde door een daartoe strekkende overeenkomst met die derde en
een mededeling daarvan aan de houder.
, Ontvanger/De Jong q.q
De feiten
Rodem is eigenaar van een aantal roerende zaken. Ontvanger legt daar beslag op. Rodem
verkoopt en levert aan Maico. Rodem en Maico gaan failliet. De curator van Maico
verkoop de roerende zaken en zegt dat de Ontvanger zich mag melden naast de andere
concurrente schuldeisers van Maico.
Rechtsvraag
In hoeverre wordt de beslaglegger beschermd bij vervreemding van het beslagene?
Overweging
De HR bepaalde dat de blokkerende werking van het beslag niet betekent dat Rodem
volledig beschikkingsonbevoegd is, zij kan de zaken gewoon overdragen. De zaken zijn
na verkoop ‘gewoon’ tot het vermogen van Maico gaan behoren. Echter, aan de zaak
kleeft nog wel steeds het beslag, waardoor de beslaglegger zich niks hoeft aan te trekken
van de vraag in welk vermogen de zaak is gaan behoren: zaaksgevolg.
Door het faillissement van Maico vervallen echter alle beslagen (art. 33 Fw) en kan de
beslaglegger niet langer buiten het faillissement om verhaal halen.
Rechtsregel
De beslaglegger houdt zijn beslag, ook als de beslagen zaak vervreemd wordt. Als degene
die de zaak inmiddels in eigendom heeft echter failleert, vervalt het beslag en kan de
beslaglegger zich niet los van het faillissement verhalen op de zaak.
Relevante artikelen
Artikel 3:276 BW; tenzij de wet of een overeenkomst anders bepaalt, kan een schuldeiser
zijn vordering op alle goederen van zijn schuldenaar verhalen.
Artikel 453a Rv
Lid 1: Een vervreemding, bezwaring, onderbewindstelling of verhuring van de
zaak, tot stand gekomen nadat deze in beslag genomen is, kan niet tegen de
beslaglegger worden ingeroepen.
Lid 2: Rechten door een derde anders dan om niet verkregen, worden
geëerbiedigd, mits de zaak in zijn handen is gekomen en hij toen te goeder trouw
was.
Berg/De Bary
De feiten
Berg verkoopt grondnoten aan Verhoeff. De noten worden opgeslagen bij Vebero. Als
Verhoeff faillier gaat, ligt er nog een partij onbetaalde grondnoten bij Vebero.
Een aantal jaar hiervoor heeft Verhoeff alle huidige en toekomstige handelsvoorraden
ter zekerheid verkocht aan De Bary, een bank. (Deze casus speelde toen fiduciaire
eigendomsoverdracht nog mocht, tegenwoordig is dit vervangen door het stille
pandrecht). Even voor het faillissement deelt De Bary de fiduciaire eigendomsoverdracht
mee aan Vebero. Tevens wordt er medegedeeld dat Vebero de noten voortaan voor De
Bary moet houden. Berg, de leverancier van de noten, claimt echter ook recht te hebben
op de noten, op grond van artikel 1190 BW (oud). De beide partijen besluiten om de
noten te verkopen, de opbrengst op een derdenrekening te plaatsen en de zaak te laten
gaan over deze gelden.
Rechtsvraag
Welk recht heeft voorrang: het voorrecht van de verkoper (1190 OBW) of de fiduciaire
eigendom van de bank?
Overweging
De HR: Weliswaar heeft een [fiduciaire] eigendomsoverdracht van roerende lichamelijke
zaken (...) niet volledig dezelfde rechtsgevolgen als een normale eigendomsoverdracht
en kan er met name aanleiding zijn de zekerheidsoverdracht buiten beschouwing te
laten voor zover zulks nodig is voor de erkenning van rechten waarop door derden –
zoals een verkoper van roerende lichamelijke zaken– aanspraak wordt gemaakt met
betrekking tot bepaalde onder die overdracht vallende zaken. Maar te dezen is er de [de
mededeling] geen sprake meer van het verschaffen van zekerheid zonder feitelijke
overgave in evenbedoelde zin, nu (...) Vebero toen met instemming van Verhoeff de zaken
voor De Bary in plaats van voor Verhoeff is gaan houden.
Rechtsregel
Aangezien zowel de fiduciaire overdracht als het voorrecht van koper niet meer bestaan,
is het arrest niet meer heel actueel. Echter, de wijze van levering, namelijk longa manu,
heeft wel betekenis: ook een middellijk houder - iemand die zelf het bezit niet heeft
terwijl iemand anders de zaak voor hem houdt - kan longa manu het bezit van de zaak
verschaffen aan een derde door een daartoe strekkende overeenkomst met die derde en
een mededeling daarvan aan de houder.
, Ontvanger/De Jong q.q
De feiten
Rodem is eigenaar van een aantal roerende zaken. Ontvanger legt daar beslag op. Rodem
verkoopt en levert aan Maico. Rodem en Maico gaan failliet. De curator van Maico
verkoop de roerende zaken en zegt dat de Ontvanger zich mag melden naast de andere
concurrente schuldeisers van Maico.
Rechtsvraag
In hoeverre wordt de beslaglegger beschermd bij vervreemding van het beslagene?
Overweging
De HR bepaalde dat de blokkerende werking van het beslag niet betekent dat Rodem
volledig beschikkingsonbevoegd is, zij kan de zaken gewoon overdragen. De zaken zijn
na verkoop ‘gewoon’ tot het vermogen van Maico gaan behoren. Echter, aan de zaak
kleeft nog wel steeds het beslag, waardoor de beslaglegger zich niks hoeft aan te trekken
van de vraag in welk vermogen de zaak is gaan behoren: zaaksgevolg.
Door het faillissement van Maico vervallen echter alle beslagen (art. 33 Fw) en kan de
beslaglegger niet langer buiten het faillissement om verhaal halen.
Rechtsregel
De beslaglegger houdt zijn beslag, ook als de beslagen zaak vervreemd wordt. Als degene
die de zaak inmiddels in eigendom heeft echter failleert, vervalt het beslag en kan de
beslaglegger zich niet los van het faillissement verhalen op de zaak.
Relevante artikelen
Artikel 3:276 BW; tenzij de wet of een overeenkomst anders bepaalt, kan een schuldeiser
zijn vordering op alle goederen van zijn schuldenaar verhalen.
Artikel 453a Rv
Lid 1: Een vervreemding, bezwaring, onderbewindstelling of verhuring van de
zaak, tot stand gekomen nadat deze in beslag genomen is, kan niet tegen de
beslaglegger worden ingeroepen.
Lid 2: Rechten door een derde anders dan om niet verkregen, worden
geëerbiedigd, mits de zaak in zijn handen is gekomen en hij toen te goeder trouw
was.
