Voordat er beslissingen of acties in het bedrijf worden ondernomen, is het belangrijk dat een
manager en de bijbehorende teams de doelen en strategie van de organisatie kennen om daaraan
bij te kunnen dragen. Groepen personen die bijdragen aan en profiteren van de organisatie zijn
stakeholders, deze belanghebbenden kunnen klanten, het milieu, de samenleving, aandeelhouders
etc. zijn. Een bedrijf probeert waarde te creëren voor de organisatie zelf en de aandeelhouders, om
uiteindelijk winst te behalen. Echter kunnen er soms tegengestelde belangen ontstaan, omdat niet
iedereen tevreden kan worden gesteld.
Doelstellingen van een bedrijf (voor de lange termijn) kunnen bijv. zijn: het marktaandeel vergroten,
de werknemersonrust minimaliseren, de continuïteit, fusies en overnames, winstmaximalisatie of het
maximaliseren van de aandeelhouderswaarde:
- Praktisch, want één doel (alleen maximalisatie aandeelhouderswaarde) leidt tot heldere en
makkelijkere beslissingen.
- Contractual theory, een netwerk van contracten met daarin de rollen die iedere deelnemer
zou moeten aannemen binnen de organisatie. Elke partij heeft gedefinieerde rechten en
beloningen in verhouding tot hun prestatie en de risico’s die zij hierbij lopen.
- Overleven en continuïteit in een competitieve wereld vol concurrentie.
- Het is beter voor de samenleving CSR (Corporate Social Responsibility of MVO).
- Het tegengaan van dat managers doelen nastreven in hun eigen voordeel.
- Aandeelhouders zijn eigenaar van de organisatie en verdienen dus het surplus dat wordt
geproduceerd.
Maximalisatie van de aandeelhouderswaarde is het maximaliseren van de koopkracht en discounted
cashflows op de lange termijn! Aandeelhouders zijn geïnteresseerd in een stabiele flow van dividend
op de lange termijn. Maar maximalisatie van de winst is niet hetzelfde als het maximaliseren van de
aandeelhouderswaarde, door:
- Het vooruitzicht op de lange termijn (bij een gelijke winst kan een bedrijf toch hoger worden
gewaardeerd door de aandeelhouders op de lange termijn).
- Meer risico bij een gelijke winst.
- Accounting problemen en meer speculatie in de winst.
- Communicatie naar aandeelhouders (het kopen van aandelen is risicovol en houders willen
dit zoveel mogelijk beperken door zichzelf goed te laten informeren).
- Aanvullend kapitaal van de aandeelhouders (bij storting nu een hogere winst, maar in de
toekomst geen zekerheid op hogere uitkeringen aan de aandeelhouders).
Scheiding tussen eigendom (aandeelhouders) en beheersing (directie en managers).
Een bekende theorie over tegengestelde belangen is de principal-agency theorie, de agent
(opdrachtnemer) werkt in opdracht van de principaal (opdrachtgever), maar streeft daarbij ook zijn
eigenbelang na en wordt beïnvloed door moral hazard. Dit is het feit dat mensen hun gedrag kunnen
veranderen als zij weten dat zij niet direct risico lopen voor hun daden, als gevolg van asymmetrische
informatie. Een manier om dit gedrag te voorkomen, is het afsluiten van een completed contract.
Hierin staan alle acties die een manager moet uitvoeren in elke toekomstige situatie en wat de
verdeling van de winst daarbij zal zijn. Een tweede aanname is de scheiding tussen zeggenschap en
eigendom, waarbij er geen tegengestelde belangen kunnen ontstaan als de eigenaar ook de leiding
heeft maar wel als deze twee functies zijn gescheiden. Agency costs bestaan uit het monitoren of het
observeren van de agent, bonding costs worden gemaakt door de agent als hij een geloofwaardig
signaal afgeeft dat hij handelt in het belang van de opdrachtgever en het resterende verlies (residual
loss), het verlies dat de opdrachtgever moet nemen als de opdrachtnemer niet volledig handelt om
de waarde van de organisatie te maximaliseren.
1
Samenvatting Duurzame Financiering BOAT Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie Inholland