Boek Anders Kijken – Hoofdstuk 10: gezinssyystemen
10.1 Gezinsfenomenen, gezinsrollen en gezinsstructuren
Gezinsbenadering:
Gaat men ervanuit dat de gedragingen en rollen van de individuele gezinsleden niet los
kunnen worden gezien van het gedrag en de rollen van de andere leden van het gezin.
10.1.1 Gezinsrollen en posities
Rol:
De manier waarop iemand zich aan de buitenwereld presenteert, schrijven we toe aan de
‘speler’ ervan; zijn manier van doen vinden we ‘typerend’.
- Het begrip rol is een interactiebegrip: het heeft betrekking op meerdere mensen die
met elkaar in relatie staan.
De Jager & Mok (1996) – sociale rol:
Een sociale rol is een geheel van min of meer bindende verwachtingen ten aanzien van het
gedrag van een persoon in een bepaalde positie.
De volgende spelers zijn betrokken bij een rol:
- De rolbekleder, van wie een bepaald gedrag verwacht wordt;
- Degenen die verwachtingen hebben ten aanzien het gedrag van de rolbekleder;
- De leden van het systeem die ervoor zorgen of er reeds voor hebben gezorgd dat
iemand uit het systeem in die bepaalde positie terechtkomt of is gekomen.
10.1.2 De grens tussen het ouderlijk subsysteem en het subsysteem van de kinderen
- De grens tussen het ouderlijk subsysteem en het subsysteem van de kinderen blijkt
van zeer groot belang te zijn voor de geestelijke gezondheid van het gezin en het
welbevinden van de gezinsleden.
- Ouders zijn in sommige situaties onbereikbaar voor hun kinderen en hebben dan
onvoldoende contact met hen. Dan is de grens tussen de genoemde subsystemen te
star en te dicht.
- Het komt ook vaak voor dat gezinnen worden gekenmerkt door grenzen die te open
zijn, waardoor het domein van de ouders onvoldoende is afgegrensd van het domein
van de kinderen. Ze verlaten hiermee het ouderlijk subsysteem en worden op deze
wijze deel van het subsysteem van de kinderen.
Zondeblok:
Wanneer iemand ten onrechte ergens de schuld van krijgt, spreekt men over een zondeblok.
We spreken van een zondeblok als er een samenhang te zien is tussen de zondeblok en de
groep of het gezin waarin hij functioneert.
Zondebok fenomeen: