Hoorcollege 1 (26 april 2017): Inleiding familiesociologie
- Relevantie
Het is belangrijk om families te onderzoeken, omdat het grip geeft op vraagstukken
(kernvragen sociologie) rondom: ongelijkheid, dus intergenerationele overdracht van
hulpbronnen (wie krijgt wat en waarom?), cohesie (wat houdt een samenleving bij
elkaar) en rationalisering (hoe verlopen moderniseringsprocessen en waarom?).
Uit slide 18 blijkt dat schoolkansen veel beter eruit zien voor kinderen met ouders die
een hoog opleidingsniveau hebben. Zij doen vaker vwo, dan kinderen met laagopgeleide
ouders.
Uit slide 19 blijkt dat mensen meer trouwt binnen dezelfde opleidingstroef, dan je zou
verwachten (op basis van toeval). Dit versterkte de kloof tussen hoog- en
laagopgeleiden.
Uit slide 20 blijkt dat samenwonen steeds meer geïnstitutionaliseerd is: steeds meer
contracten voor mensen die niet trouwen. Beleid gaat dus mee met veranderingen in de
maatschappij.
Het hoofdthema in de cursus is families in context. Dit betekent dat families variëren
over de tijd: veranderingen in families, en dat families variëren over geografische
plaatsen: crossnationale verschillen in families. Deze twee deelonderwerpen worden
toegepast in vier onderwerpen: taakverdeling, fertiliteit, scheiden en trouwen &
samenwonen.
- Veranderingen in familie: demografische transities
Historisch gezien zijn er twee grote veranderingsgolven geweest: de eerste en tweede
demografische transities. De tweede staat centraal.
Eerste demografische transitie werd ingezet door industrialisering. Er kwam een
verbetering van levensomstandigheden: verbetering levensomstandigheden,
ontwikkeling medische wetenschap, groei staatsbemoeienis (dus ook betere hygiëne).
Dit leidde ertoe dat de sterfte onder zuigelingen sterk daalde. Daarna volgde een daling
van het geboortecijfer. Gedrag werd dus aangepast door bewust het kindertal te
reguleren. Vroeger kreeg je namelijk kinderen en misschien ging daar wel de helft van
dood, maar vanaf 1900 begon men door geografische transitie met geboorteregeling.
Dia 26:
Fase 1 (argrarische-ambachtelijke fase): hoge geboorte en stabilie sterftecijfer
Fase 2 (proletarische fase): geboortecijfers hoog, sterftecijfer laag bevolkingsgroei
Fase 3 (moderne fase): minder kinderen (Reactie van mensen)
Fase 4 (post-transitie): wordt gekenmerkt door lage geboorte- en sterftecijfers.
Fase 5: geboortecijfers lager dan sterftecijfers (vergrijzing)
Gevolgen eerste geografische transitie werden pas echt duidelijk rond de jaren ’50. Men
trouwde jong, kreeg ook jong kinderen. Dit was dan ook gestandaardiseerd: de volgorde
lag vast. Het krijgen van kinderen was wel bewust en de taakverdeling binnen het gezin
lag vast: de man werkt, de vrouw zorgt. Dit was toen dus allemaal de norm. Ook als je
- Relevantie
Het is belangrijk om families te onderzoeken, omdat het grip geeft op vraagstukken
(kernvragen sociologie) rondom: ongelijkheid, dus intergenerationele overdracht van
hulpbronnen (wie krijgt wat en waarom?), cohesie (wat houdt een samenleving bij
elkaar) en rationalisering (hoe verlopen moderniseringsprocessen en waarom?).
Uit slide 18 blijkt dat schoolkansen veel beter eruit zien voor kinderen met ouders die
een hoog opleidingsniveau hebben. Zij doen vaker vwo, dan kinderen met laagopgeleide
ouders.
Uit slide 19 blijkt dat mensen meer trouwt binnen dezelfde opleidingstroef, dan je zou
verwachten (op basis van toeval). Dit versterkte de kloof tussen hoog- en
laagopgeleiden.
Uit slide 20 blijkt dat samenwonen steeds meer geïnstitutionaliseerd is: steeds meer
contracten voor mensen die niet trouwen. Beleid gaat dus mee met veranderingen in de
maatschappij.
Het hoofdthema in de cursus is families in context. Dit betekent dat families variëren
over de tijd: veranderingen in families, en dat families variëren over geografische
plaatsen: crossnationale verschillen in families. Deze twee deelonderwerpen worden
toegepast in vier onderwerpen: taakverdeling, fertiliteit, scheiden en trouwen &
samenwonen.
- Veranderingen in familie: demografische transities
Historisch gezien zijn er twee grote veranderingsgolven geweest: de eerste en tweede
demografische transities. De tweede staat centraal.
Eerste demografische transitie werd ingezet door industrialisering. Er kwam een
verbetering van levensomstandigheden: verbetering levensomstandigheden,
ontwikkeling medische wetenschap, groei staatsbemoeienis (dus ook betere hygiëne).
Dit leidde ertoe dat de sterfte onder zuigelingen sterk daalde. Daarna volgde een daling
van het geboortecijfer. Gedrag werd dus aangepast door bewust het kindertal te
reguleren. Vroeger kreeg je namelijk kinderen en misschien ging daar wel de helft van
dood, maar vanaf 1900 begon men door geografische transitie met geboorteregeling.
Dia 26:
Fase 1 (argrarische-ambachtelijke fase): hoge geboorte en stabilie sterftecijfer
Fase 2 (proletarische fase): geboortecijfers hoog, sterftecijfer laag bevolkingsgroei
Fase 3 (moderne fase): minder kinderen (Reactie van mensen)
Fase 4 (post-transitie): wordt gekenmerkt door lage geboorte- en sterftecijfers.
Fase 5: geboortecijfers lager dan sterftecijfers (vergrijzing)
Gevolgen eerste geografische transitie werden pas echt duidelijk rond de jaren ’50. Men
trouwde jong, kreeg ook jong kinderen. Dit was dan ook gestandaardiseerd: de volgorde
lag vast. Het krijgen van kinderen was wel bewust en de taakverdeling binnen het gezin
lag vast: de man werkt, de vrouw zorgt. Dit was toen dus allemaal de norm. Ook als je
