HC 2 – Staatsrecht
Legaliteitsbeginsel:
1e grondregel: de grondregel dat geen orgaan een bevoegdheid kan hebben die niet op de Grondwet
of de wet berust.
Definitie: overheidsprestaties moeten een grondslag hebben in de wet.
Reikwijdte: de wetgever bepaalt de grens van het overheidshandelen door het maken van wetten.
Hangt samen met de checks and balances.
Elk overheidsoptreden?
Codificatie: niet specifiek, wel impliciet:
Art. 16 Gw.
Art. 89 lid 2 Gw.
Legaliteitsbeginsel = democratieprincipe?
Twee grondregels:
Het legaliteitsbeginsel.
Verantwoordings- en controleplicht. Zonder dit geen uitoefening van bevoegdheden. Art. 42 lid 2
en 47 Gw.
Belang democratieprincipe. Burgers stemmen en oefenen zo controle uit.
Totstandkoming wet in formele zin.
Controle door Staten-Generaal.
Wet in formele zin:
Wie maakt een wet in formele zin?
Gezamenlijk besluit van regering en Staten-Generaal.
81-88 Gw.
Recht van initiatief:
Regering.
Tweede Kamer.
Verenigde vergadering. Eerste en Tweede Kamer gezamenlijk. Eerste Kamer afzonderlijk heeft dit
recht niet.
Wet in formele zin – algemeen verbindend voorschrift:
Wet in materiële zin: algemeen verbindend voorschrift = regelgeving.
Niet gericht tot bepaalde (rechts)personen.
Vatbaar voor herhaalde toepassing.
Externe werking.
Wie kunnen wetten in materiële zin vaststellen?
Vaststellen algemeen verbindend voorschrift:
Regering en Staten-Generaal = wetten (art. 81 Gw).
Regering = algemene maatregel van bestuur (art. 89 lid 1 Gw).
Ministers = ministeriële regeling (art. 89 lid 4 Gw).
Provinciale staten en gemeenteraden = verordeningen (art. 127 Gw).
Vormen van regelgeving:
Algemeen verbindend voorschrift op rijksniveau (=het land Nederland).
Grondwet.
Wet in formele zin.
Algemene maatregelen van bestuur.
Kleine koninklijke besluiten.
Ministeriële regelingen.
Algemeen verbindend voorschrift op decentraal niveau.
Provincie> provinciale verordening.
Gemeente> gemeentelijke verordening.
Algemene maatregel van bestuur (art. 89 Gw).
Koninklijk besluit (=besluit Koning + minister/staatssecretaris).
Art. 4 Reglement van orde voor de ministerraad.
Art. 73 Gw.
Art. 3 Bekendmakingswet.
Kleine koninklijke besluiten (art. 89 Gw).
Art. 3 Bekendmakingswet.
Legaliteitsbeginsel:
1e grondregel: de grondregel dat geen orgaan een bevoegdheid kan hebben die niet op de Grondwet
of de wet berust.
Definitie: overheidsprestaties moeten een grondslag hebben in de wet.
Reikwijdte: de wetgever bepaalt de grens van het overheidshandelen door het maken van wetten.
Hangt samen met de checks and balances.
Elk overheidsoptreden?
Codificatie: niet specifiek, wel impliciet:
Art. 16 Gw.
Art. 89 lid 2 Gw.
Legaliteitsbeginsel = democratieprincipe?
Twee grondregels:
Het legaliteitsbeginsel.
Verantwoordings- en controleplicht. Zonder dit geen uitoefening van bevoegdheden. Art. 42 lid 2
en 47 Gw.
Belang democratieprincipe. Burgers stemmen en oefenen zo controle uit.
Totstandkoming wet in formele zin.
Controle door Staten-Generaal.
Wet in formele zin:
Wie maakt een wet in formele zin?
Gezamenlijk besluit van regering en Staten-Generaal.
81-88 Gw.
Recht van initiatief:
Regering.
Tweede Kamer.
Verenigde vergadering. Eerste en Tweede Kamer gezamenlijk. Eerste Kamer afzonderlijk heeft dit
recht niet.
Wet in formele zin – algemeen verbindend voorschrift:
Wet in materiële zin: algemeen verbindend voorschrift = regelgeving.
Niet gericht tot bepaalde (rechts)personen.
Vatbaar voor herhaalde toepassing.
Externe werking.
Wie kunnen wetten in materiële zin vaststellen?
Vaststellen algemeen verbindend voorschrift:
Regering en Staten-Generaal = wetten (art. 81 Gw).
Regering = algemene maatregel van bestuur (art. 89 lid 1 Gw).
Ministers = ministeriële regeling (art. 89 lid 4 Gw).
Provinciale staten en gemeenteraden = verordeningen (art. 127 Gw).
Vormen van regelgeving:
Algemeen verbindend voorschrift op rijksniveau (=het land Nederland).
Grondwet.
Wet in formele zin.
Algemene maatregelen van bestuur.
Kleine koninklijke besluiten.
Ministeriële regelingen.
Algemeen verbindend voorschrift op decentraal niveau.
Provincie> provinciale verordening.
Gemeente> gemeentelijke verordening.
Algemene maatregel van bestuur (art. 89 Gw).
Koninklijk besluit (=besluit Koning + minister/staatssecretaris).
Art. 4 Reglement van orde voor de ministerraad.
Art. 73 Gw.
Art. 3 Bekendmakingswet.
Kleine koninklijke besluiten (art. 89 Gw).
Art. 3 Bekendmakingswet.
